API

Windows API nedir, ne zaman kullanılır​

• Zamanlama: Sleep ile bekleme, GetTickCount ile milisaniye düzeyinde süre ölçme.
• Sistem bilgisi: GetSystemMetrics ile ekran çözünürlüğü gibi değerleri okuma.
• Pencere işlemleri: FindWindow, SetForegroundWindow gibi işlevlerle pencereleri bulma ve denetleme.
• Klavye ve fare durumu: GetKeyState, GetAsyncKeyState ile tuş durumunu sorgulama.

Söz dizimi​

[Public | Private] Declare [PtrSafe] Sub ad Lib "kitaplık" [Alias "takmaAd"] [([bağımsız değişkenler])]
[Public | Private] Declare [PtrSafe] Function ad Lib "kitaplık" [Alias "takmaAd"] [([bağımsız değişkenler])] [As tür]

• Public / Private: Kapsamı belirler; isteğe bağlıdır, varsayılan Public'tir. Sınıf, sayfa ve UserForm modüllerinde yalnızca Private kullanılabilir.
• PtrSafe: 64 bit Excel'de (VBA7) zorunludur; 64 bit uyumlu olduğunu bildirir. Eski 32 bit sürümler bu sözcüğü tanımaz.
• Sub / Function: İşlev değer döndürmüyorsa Sub, döndürüyorsa Function yazılır.
• ad: VBA içinde kullanacağınız ad; zorunludur. Alias verilmezse DLL içindeki işlev adıyla aynı olmalıdır (büyük/küçük harfe duyarlıdır).
• Lib "kitaplık": İşlevin bulunduğu DLL'in adı; zorunludur (ör. "kernel32", "user32").
• Alias "takmaAd": DLL'deki gerçek işlev adı; isteğe bağlıdır. Metin alan işlevlerde sonu A (ANSI) ya da W (Unicode) ile biten adlar için kullanılır.
• bağımsız değişkenler: ByVal ya da ByRef (varsayılan) ile ad ve türden oluşur; isteğe bağlıdır. Hatalı ByVal/ByRef seçimi en sık çökme nedenidir.
• As tür: Function için dönüş değerinin türü; isteğe bağlıdır.

32 bit ve 64 bit uyumu​

#If VBA7 Then
    Private Declare PtrSafe Function GetTickCount Lib "kernel32" () As Long
#Else
    Private Declare Function GetTickCount Lib "kernel32" () As Long
#End If

• VBA7: Excel 2010 ve sonrasında True olan derleme sabitidir.
• Win64: Yalnızca 64 bit Excel'de True olan derleme sabitidir.
• LongPtr: Tutamaç ve işaretçiler için kullanılır (ör. hWnd). Sayaç ve sayısal değerler için Long kalır.
• LongLong: 64 bit tam sayı türüdür; yalnızca 64 bit Excel'de bulunur.

Veri türü eşleşmeleri​

• DWORD, int, UINT, BOOL: Long olarak tanımlanır.
• WORD, short: Integer olarak tanımlanır.
• HWND, HANDLE, HDC, işaretçi: VBA7'de LongPtr olarak tanımlanır.
• LPSTR, LPCSTR (metin): ByVal As String olarak tanımlanır.
• LPVOID, LPLONG (adres): ByRef bir değişken ya da LongPtr olarak tanımlanır.

1. Derleme sabitleriyle sürüm ve LongPtr boyutu​

Option Explicit

' Excel sürümüne ilişkin bilgileri sayfaya yazar
Sub SurumBilgisiYaz()
    Dim ws As Worksheet
    Dim sayi As Long
    Set ws = ActiveSheet

    ' VBA7 sabiti: Excel 2010 ve sonrasında True
    #If VBA7 Then
        Dim isaretci As LongPtr
        ws.Range("B2").Value = "Evet"
    #Else
        Dim isaretci As Long
        ws.Range("B2").Value = "Hayır"
    #End If

    ' Win64 sabiti: yalnızca 64 bit Excel'de True
    #If Win64 Then
        ws.Range("B3").Value = "64 bit"
    #Else
        ws.Range("B3").Value = "32 bit"
    #End If

    ' Değişkenlerin bellekte kapladığı bayt sayısı
    ws.Range("B4").Value = LenB(isaretci)
    ws.Range("B5").Value = LenB(sayi)
End Sub

2. Sleep ve GetTickCount ile süre ölçme​

Option Explicit

#If VBA7 Then
    Private Declare PtrSafe Sub Sleep Lib "kernel32" (ByVal dwMilliseconds As Long)
    Private Declare PtrSafe Function GetTickCount Lib "kernel32" () As Long
#Else
    Private Declare Sub Sleep Lib "kernel32" (ByVal dwMilliseconds As Long)
    Private Declare Function GetTickCount Lib "kernel32" () As Long
#End If

Sub SureOlc()
    Dim t0 As Long
    Dim t1 As Long
    Dim ws As Worksheet
    Set ws = ActiveSheet

    ' Yarım saniyelik bekleme
    t0 = GetTickCount
    Sleep 500
    t1 = GetTickCount
    ws.Range("B2").Value = t1 - t0

    ' Bir saniyelik bekleme
    t0 = GetTickCount
    Sleep 1000
    t1 = GetTickCount
    ws.Range("B3").Value = t1 - t0
End Sub

3. GetSystemMetrics ile ekran ölçüleri​

Option Explicit

#If VBA7 Then
    Private Declare PtrSafe Function GetSystemMetrics Lib "user32" (ByVal nIndex As Long) As Long
#Else
    Private Declare Function GetSystemMetrics Lib "user32" (ByVal nIndex As Long) As Long
#End If

' API belgesindeki indeks değerleri
Private Const SM_CXSCREEN As Long = 0
Private Const SM_CYSCREEN As Long = 1

Sub EkranOlculeriniYaz()
    Dim ws As Worksheet
    Set ws = ActiveSheet

    ws.Range("B2").Value = GetSystemMetrics(SM_CXSCREEN)
    ws.Range("B3").Value = GetSystemMetrics(SM_CYSCREEN)
End Sub

Kullanırken dikkat edin​

• Kaydetmeden denemeyin: API çağrısındaki yanlış parametre türü ya da ByVal/ByRef hatası Excel'in aniden kapanmasına yol açabilir. Kodu çalıştırmadan önce çalışma kitabınızı kaydedin, ilk denemeleri boş bir kitapta yapın.
• 64 bit Excel'de PtrSafe zorunlu: PtrSafe olmayan bir Declare satırı 64 bit Excel'de derleme hatası verir. Eski kodlarda tutamaçları Long yerine LongPtr yapmayı da unutmayın. Hem eski hem yeni sürümde çalışacak kod için #If VBA7 Then kalıbını kullanın.
• Declare yeri: Declare deyimi prosedür içine yazılamaz; modülün bildirim bölümünde, prosedürlerden önce yer almalıdır. Sayfa, ThisWorkbook, sınıf ve UserForm modüllerinde yalnızca Private Declare kullanılabilir.
• Sık görülen çalışma zamanı hataları:
  • Hata 453 (Specified DLL function not found): İşlev adı yanlış yazılmıştır ya da Alias gerekir; ad büyük/küçük harfe duyarlıdır.
  • Hata 48 (Error in loading DLL): Kitaplık bulunamıyor ya da bit sürümü uyumsuzdur.
  • Hata 49 (Bad DLL calling convention): Parametre sayısı ya da ByVal/ByRef seçimi yanlıştır.
• GetTickCount taşması: GetTickCount sistem açıldığından beri geçen milisaniyeyi Long olarak döndürür; yaklaşık 24,8 günlük çalışmadan sonra değer eksiye döner ve çıkarma işlemi taşma hatası verebilir. Uzun süreli sistemlerde bu durumu göz önünde bulundurun.
• Önce VBA'nın kendi çözümlerine bakın: Süre ölçmek için VBA'nın Timer işlevi, ekran ölçüleri için Application.Width gibi özellikler çoğu zaman yeterlidir ve API kadar risk taşımaz. API'yi yalnızca VBA'da karşılığı olmayan işlemlerde kullanın. Ayrıca Windows API'leri Mac için Excel'de çalışmaz.
• İlgili konular:
  • Declare deyimi
  • PtrSafe anahtar sözcüğü
  • LongPtr ve LongLong veri türleri
  • #If...Then...#Else derleme yönergeleri
  • Timer işlevi
  • Application.Wait yöntemi
  • Application.OnTime yöntemi
  • LenB işlevi