Declare

Ne işe yarar ve nereye yazılır​

• Konum: Declare deyimi yalnızca modülün bildirim bölümüne (tüm yordamların üstüne) yazılır; bir Sub ya da Function içine yazılamaz.
• Kapsam: Standart modülde Public (varsayılan) ya da Private kullanılabilir. Sayfa, ThisWorkbook, UserForm ve sınıf modüllerinde yalnızca Private olabilir.
• Sub ve Function: Geriye değer döndürmeyen yordam için Sub, değer döndüren yordam için Function kullanılır.

Söz dizimi​

[Public | Private] Declare PtrSafe Sub ad Lib "kitaplik" [Alias "takmaad"] [([argliste])]
[Public | Private] Declare PtrSafe Function ad Lib "kitaplik" [Alias "takmaad"] [([argliste])] [As tür]

• Public / Private: Yordamın kapsamı; isteğe bağlıdır, varsayılan Public'tir.
• PtrSafe: 64 bit uyumlu VBA7 ortamında (Excel 2010 ve sonrası) zorunludur; 64 bit Excel, bu sözcüğü olmayan Declare satırında derleme hatası verir.
• Sub / Function: Zorunlu; yordamın değer döndürüp döndürmediğini belirler.
• ad: Zorunlu; VBA kodunuzda kullanacağınız yordam adı. Alias verilmezse DLL içindeki adla aynı olmalıdır ve büyük/küçük harfe duyarlıdır.
• Lib: Zorunlu; yordamın bulunduğu DLL ya da kod kaynağının adı, tırnak içinde (ör. "kernel32", "user32").
• Alias: İsteğe bağlı; DLL içindeki gerçek yordam adı. VBA'daki ad ile DLL'deki ad farklıysa ya da DLL adı VBA'da geçersiz karakter içeriyorsa kullanılır.
• argliste: İsteğe bağlı; parametre listesi. Her parametre Optional, ByVal ya da ByRef, ParamArray sözcükleri ve As türü ile tanımlanır. Varsayılan geçiş biçimi ByRef'tir.
• As tür: Yalnızca Function için; döndürülen değerin veri türü. İsteğe bağlıdır, belirtilmezse Variant olur.

64 bit uyumluluğu ve koşullu derleme​

• LongPtr: Bellek adresi ya da tutamaç (handle) alan parametreler 32 bitte 4, 64 bitte 8 bayttır. Bunlar için LongPtr veri türünü kullanın; Long yazarsanız 64 bitte hata ya da çökme olabilir.
• ByVal / ByRef: API belgesindeki bildirime uyun. Sayısal değer alan parametreler çoğunlukla ByVal, sonuç yazılacak değişkenler ise ByRef geçirilir.
• String parametreler: DLL'e dizge geçirirken genellikle ByVal String kullanılır; ANSI (A ile biten) işlevlerde VBA dizgeyi dönüştürür. Dizge dolduran işlevlerde önce yeterli uzunlukta tampon ayırmanız gerekir.
• As Any: Parametre türü önceden bilinmiyorsa kullanılabilir ancak tür denetimini kapatır; gerekmedikçe kullanmayın.

1. Derleme sabitlerini sayfaya yazma​

Option Explicit

' VBA7, Win64 ve Mac derleme sabitlerini sorgulayıp B sütununa yazar
Sub DerlemeBilgisiYaz()
    Dim ws As Worksheet
    Set ws = ThisWorkbook.Worksheets("Derleme Bilgisi")

    ' VBA7: Excel 2010 ve sonrası (PtrSafe kullanılabilir)
    #If VBA7 Then
        ws.Range("B2").Value = "Evet"
    #Else
        ws.Range("B2").Value = "Hayır"
    #End If

    ' Win64: 64 bit VBA ortamı
    #If Win64 Then
        ws.Range("B3").Value = "Evet"
    #Else
        ws.Range("B3").Value = "Hayır"
    #End If

    ' Mac: Macintosh için derlenmiş mi
    #If Mac Then
        ws.Range("B4").Value = "Evet"
    #Else
        ws.Range("B4").Value = "Hayır"
    #End If
End Sub

2. Sleep ile kısa bekleme​

Option Explicit

#If VBA7 Then
    Private Declare PtrSafe Sub Sleep Lib "kernel32" (ByVal dwMilliseconds As Long)
#Else
    Private Declare Sub Sleep Lib "kernel32" (ByVal dwMilliseconds As Long)
#End If

' Her siparişi sırayla işleyip kısa bir bekleme ekler
Sub SiparisleriIsle()
    Dim ws As Worksheet
    Dim i As Long
    Set ws = ThisWorkbook.Worksheets("Sipariş Takibi")

    For i = 2 To 6
        ws.Cells(i, 4).Value = "Hazırlanıyor"
        ws.Range("D" & i).Parent.Calculate
        Sleep 200   ' 200 milisaniye bekle
        ws.Cells(i, 4).Value = "İşlendi"
    Next i
End Sub

3. Alias ile GetSystemMetrics kullanımı​

Option Explicit

#If VBA7 Then
    Private Declare PtrSafe Function EkranOlcusu Lib "user32" _
        Alias "GetSystemMetrics" (ByVal nIndex As Long) As Long
#Else
    Private Declare Function EkranOlcusu Lib "user32" _
        Alias "GetSystemMetrics" (ByVal nIndex As Long) As Long
#End If

Private Const SM_CXSCREEN As Long = 0   ' Ekran genişliği
Private Const SM_CYSCREEN As Long = 1   ' Ekran yüksekliği

' Ana ekranın piksel ölçülerini B sütununa yazar
Sub EkranOlculeriniYaz()
    Dim ws As Worksheet
    Set ws = ThisWorkbook.Worksheets("Ekran Ölçüleri")

    ws.Range("B2").Value = EkranOlcusu(SM_CXSCREEN)
    ws.Range("B3").Value = EkranOlcusu(SM_CYSCREEN)
End Sub

Kullanırken dikkat edin​

• PtrSafe unutulmasın: 64 bit Excel'de PtrSafe olmayan Declare satırı derleme hatası verir. Dosyayı başkalarıyla paylaşacaksanız #If VBA7 koşullu derlemesi kullanın.
• Tutamaç ve işaretçiler için LongPtr: Pencere tutamacı (hWnd), bellek adresi gibi değerleri Long yerine LongPtr olarak tanımlayın. Long kullanmak 32 bitte çalışır, 64 bitte hataya yol açabilir.
• Kapsam kuralı: Sayfa, ThisWorkbook, UserForm ve sınıf modüllerinde Declare yalnızca Private olarak yazılabilir. Birden fazla modülde kullanılacak bildirimleri standart modüle koyun.
• Yanlış bildirim Excel'i çökertebilir: API parametrelerinin türünü ya da ByVal/ByRef geçişini yanlış yazarsanız Excel beklenmedik biçimde kapanabilir. Çalıştırmadan önce dosyanızı kaydedin ve bildirimi API belgesiyle karşılaştırın.
• Güvenlik ve uyumluluk: Dış DLL çağıran makrolar güvenlik uyarılarına takılabilir ve kurumsal ortamlarda engellenebilir. Macintosh'ta Windows kitaplıkları (kernel32, user32) bulunmaz; bu tür kodları #If Mac ile ayırın.
• Önce yerleşik çözümü deneyin: Pek çok iş için Declare gerekmez. Örneğin ekran ölçüsü için Application.Width, bekleme için Application.Wait gibi yerleşik öğeler vardır; API'ye yalnızca gerçekten ihtiyaç olduğunda başvurun.
• İlgili konular:
  • Alias (Declare söz dizimi içinde)
  • PtrSafe ve LongPtr
  • #If ... Then ... #Else koşullu derleme deyimi
  • Public ve Private deyimleri
  • ByVal ve ByRef anahtar sözcükleri
  • Const deyimi
  • Application.Wait yöntemi