UserForm

UserForm nedir ve nasıl eklenir​

• Visual Basic Düzenleyicisi'ni açın: Alt+F11 tuşlarına basın ya da Geliştirici > Visual Basic (Developer > Visual Basic) komutunu kullanın.
• Formu ekleyin: Ekle > UserForm (Insert > UserForm) komutunu seçin. Proje Gezgini'nde Forms klasörü altında UserForm1 adlı yeni bir form oluşur.
• Denetimleri yerleştirin: Araç Kutusu (Toolbox) penceresinden Label, TextBox, ComboBox, ListBox, CheckBox, OptionButton, CommandButton gibi denetimleri forma sürükleyin. Araç Kutusu görünmüyorsa Görünüm > Araç Kutusu (View > Toolbox) komutunu kullanın.
• Özellikleri ayarlayın: F4 tuşuyla Özellikler (Properties) penceresini açıp Name ve Caption gibi değerleri düzenleyin. Okunaklı olması için frmUrun, txtUrun, btnTamam gibi önekli adlar verin.
• Kod yazın: Forma ya da bir denetime çift tıklayınca ya da F7 tuşuna basınca formun kod modülü açılır. Olay yordamları bu modüle yazılır.
• Deneyin: Form tasarım görünümündeyken F5 tuşu formu çalıştırır.

Söz dizimi​

nesne.Show [Modal]
nesne.Hide
Load nesne
Unload nesne

• nesne: UserForm'un adı (ör. frmUrun) ya da formu tutan değişken. Formun kendi kodundan Me ile de başvurabilirsiniz.
• Modal: Show yönteminin isteğe bağlı parametresidir. vbModal (1) varsayılandır; form kapanana kadar başka işlem yapılamaz ve kod beklemeye geçer. vbModeless (0) ise form açıkken sayfada çalışmaya izin verir ve kod hemen devam eder.
• Show: Form bellekte değilse önce yükler, sonra gösterir.
• Hide: Formu gizler ama bellekte tutar; denetimlerdeki değerler okunabilir kalır.
• Load: Formu görüntülemeden belleğe yükler. Böylece denetimleri önceden doldurabilirsiniz.
• Unload: Formu bellekten kaldırır; denetimlerdeki değerler kaybolur.

Önemli özellikler​

• Name: Kodda kullanılan ad (ör. frmUrun).
• Caption: Başlık çubuğunda görünen metin.
• Width ve Height: Formun genişliği ve yüksekliği (punto cinsinden).
• StartUpPosition: Açılış konumu. 0 Manual, 1 CenterOwner (Excel penceresinin ortası), 2 CenterScreen (ekranın ortası), 3 Windows Default değerlerini alır.
• ShowModal: True ise form modal açılır. Özellikler penceresinden ayarlanır; Show yönteminin parametresi bu ayarı geçersiz kılar.
• Tag: Kullanıcının serbestçe yazabildiği metin alanı. Formu kapatan düğmenin hangisi olduğunu kodun öbür tarafına bildirmek için kullanışlıdır.
• Controls: Formdaki tüm denetimlerin koleksiyonu. Döngüyle denetimleri topluca temizlemek için kullanılır.
• ActiveControl: Odağı o an taşıyan denetim.
• BackColor: Form arka plan rengi.
• Enabled: False yapılırsa form kullanıcı girişine kapanır.

Önemli yöntemler ve olaylar​

Private Sub UserForm_Initialize()
Private Sub UserForm_Activate()
Private Sub UserForm_QueryClose(Cancel As Integer, CloseMode As Integer)
Private Sub UserForm_Terminate()

• Initialize: Form ilk yüklenirken bir kez çalışır. ComboBox ve ListBox listelerini doldurmak, başlangıç değerlerini yazmak için en uygun yerdir.
• Activate: Form her etkinleştiğinde çalışır.
• QueryClose: Form kapanmadan hemen önce tetiklenir. Cancel değerini 1 (ya da True) yaparsanız kapanma iptal edilir. CloseMode kapanma nedenini verir: vbFormControlMenu (0) kullanıcının sağ üstteki X düğmesine basması, vbFormCode (1) koddan Unload çağrılması demektir.
• Terminate: Form bellekten kaldırıldığında çalışır.
• Resize: Form yeniden boyutlandığında çalışır.
• Show ve Hide: Formu gösteren ve gizleyen yöntemlerdir.
• Click olayları: Düğmelerin Click olayı formdaki işlemin asıl kodunu taşır (ör. btnTamam_Click).

1. Formu kodla açmak ve sonucunu okumak​

Option Explicit

' frmUrun adlı UserForm projede bulunmalıdır
Sub FormuAc()
    Dim frm As frmUrun
    Set frm = New frmUrun
    frm.Caption = "Ürün Girişi"
    frm.Show vbModal
    ' Düğme kodu Tag = "TAMAM" yazıp formu gizlediyse
    If frm.Tag = "TAMAM" Then
        MsgBox "Girilen ürün: " & frm.txtUrun.Value
    End If
    Unload frm
    Set frm = Nothing
End Sub

2. Form düğmesinin çağıracağı kayıt yordamı​

Option Explicit

' Formdaki Ekle düğmesinin çağıracağı yordam
Public Sub KayitEkle(ByVal urun As String, ByVal adet As Long, ByVal fiyat As Double)
    Dim ws As Worksheet
    Dim sonSatir As Long

    Set ws = ThisWorkbook.Worksheets("Sipariş Kaydı")
    ' A sütunundaki son dolu hücrenin altındaki satır
    sonSatir = ws.Cells(ws.Rows.Count, 1).End(xlUp).Row + 1

    ws.Cells(sonSatir, 1).Value = urun
    ws.Cells(sonSatir, 2).Value = adet
    ws.Cells(sonSatir, 3).Value = fiyat
    ws.Cells(sonSatir, 4).Value = adet * fiyat
End Sub

' Form yerine örnek değerlerle deneme
Sub Deneme()
    KayitEkle "Laptop", 2, 24500
    KayitEkle "Monitör", 5, 6200
    KayitEkle "Klavye", 10, 850
End Sub

3. Form açma ve kapanma sabitlerinin değerleri​

Option Explicit

Sub SabitleriYaz()
    Dim ws As Worksheet
    Set ws = ThisWorkbook.Worksheets("Form Sabitleri")

    ' Show yönteminin modal parametresi
    ws.Range("B2").Value = vbModal
    ws.Range("B3").Value = vbModeless

    ' QueryClose olayının CloseMode değerleri
    ws.Range("B4").Value = vbFormControlMenu
    ws.Range("B5").Value = vbFormCode
End Sub

Kullanırken dikkat edin​

• Hide ile Unload farkı: Hide formu yalnızca gizler, denetim değerleri bellekte kalır; formdan veri okuyacaksanız önce Hide kullanın, okuma bittikten sonra Unload ile kaldırın. Unload sonrasında forma ya da denetimlerine başvurursanız form yeniden yüklenir ve değerler boş gelir.
• X düğmesini denetleyin: Kullanıcı sağ üstteki X düğmesiyle formu kapatırsa form bellekten kaldırılır. İstemediğiniz durumlarda QueryClose olayında CloseMode değerini vbFormControlMenu ile karşılaştırıp Cancel = True yazarak kapanmayı engelleyin ve kullanıcıyı düğmelere yönlendirin.
• TextBox değerleri metindir: TextBox ve ComboBox içindeki değer her zaman metin olarak gelir. Sayıya ya da tarihe çevirmeden hesapta kullanmayın; IsNumeric ile kontrol edip CLng, CDbl ya da CDate ile dönüştürün. Ondalık ayracının Windows bölgesel ayarına bağlı olduğunu unutmayın.
• Initialize olayını doğru kullanın: Liste doldurma ve varsayılan değer atama işlemlerini UserForm_Initialize olayına yazın. Form Hide ile gizlenip tekrar gösterildiğinde bu olay yeniden çalışmaz; her açılışta yenilenmesi gereken işlemleri Activate olayına koyun.
• Modal ve modal olmayan form: Varsayılan modal formda Excel penceresi kullanılamaz. Formu açık tutarak sayfada çalışmak istiyorsanız Show vbModeless kullanın. Modal olmayan formda kod beklemez; Show satırından sonraki komutlar hemen çalışır.
• Dosya türü ve ortam sınırları: UserForm kodu içeren çalışma kitabını makro içerebilen biçimde (.xlsm) kaydedin; aksi halde form ve kodlar kaybolur. UserForm'lar Excel'in web sürümünde çalışmaz; masaüstü Excel gerekir.
• İlgili konular: MsgBox işlevi, InputBox işlevi, TextBox, ComboBox, ListBox, CheckBox, OptionButton ve CommandButton denetimleri, Load ve Unload deyimleri, Me anahtar sözcüğü, Worksheet nesnesi, Cells ve End(xlUp) ile son satırı bulma, Geliştirici sekmesi ve Visual Basic Düzenleyicisi. Form verisini sayfada aramak için DÜŞEYARA ve İNDİS ile KAÇINCI işlevleri de işinize yarar.