Dizi Sabiti

Dizi Sabiti (Array Constant), bir formülün içine doğrudan yazılan ve süslü parantez { } ile çevrelenen sabit değerler topluluğudur. Değerleri hücrelere yazmadan formüle gömmenizi sağlar; arama tabloları, çoklu ölçüt toplama ve ağırlık katsayıları gibi işlerde işinizi kısaltır. Excel bu değerleri tek bir dizi olarak işler ve formülün diğer bağımsız değişkenleriyle birlikte hesaplar.

Söz dizimi ve ayırıcılar​

Dizi sabiti süslü parantez içinde yazılır ve değerler ayırıcılarla ayrılır. Ayırıcılar bölgesel ayarlara bağlıdır.

• Yatay dizi (tek satır): değerler sütun ayırıcıyla ayrılır. İngilizce ayarlarda {1,2,3,4} biçimindedir.
• Dikey dizi (tek sütun): değerler satır ayırıcıyla ayrılır. İngilizce ayarlarda {1;2;3;4} biçimindedir.
• İki boyutlu dizi: hem sütun hem satır ayırıcı kullanılır. İngilizce ayarlarda {1,2,3;4,5,6} iki satır ve üç sütunluk bir dizidir.

İngilizce ayarlarda sütun ayırıcı virgül, satır ayırıcı noktalı virgüldür. Türkçe bölgesel ayarlarda sütun ayırıcı genellikle ters eğik çizgidir (\), satır ayırıcı noktalı virgül olarak kalır. Ayırıcıyı emin olmak için formül çubuğunda Excel'in dizi sabitini nasıl gösterdiğine bakın; bu sayfadaki örnek formüller İngilizce gösterimle yazılmıştır.
Süslü parantezleri klavyeden kendiniz yazarsınız; ancak Ctrl+Shift+Enter ile oluşan dizi formülü parantezlerini ayrıca yazmazsınız, onları Excel ekler.

Dizi sabitinde kullanılabilen değerler​

Dizi sabiti yalnızca sabit değerler içerebilir ve aynı dizide farklı türler karışık olabilir.

• Sayılar: tam sayı, ondalık ya da bilimsel gösterim. Sayılarda $, parantez ve % işareti kullanılamaz.
• Metin: çift tırnak içinde yazılır, örneğin "Ocak". Metnin içinde tırnak gerekirse çift tırnak olarak ("") yazılır.
• Mantıksal değerler: DOĞRU ve YANLIŞ (TRUE, FALSE).
• Hata değerleri: #YOK (#N/A) gibi hata değerleri.

Kullanılamayanlar: hücre başvuruları, tanımlı adlar, işlev çağrıları, formüller ve başka dizi sabitleri dizi sabitinin içine yazılamaz. Çok satırlı bir dizi sabitinde tüm satırların sütun sayısı eşit olmalıdır; aksi halde Excel formülü kabul etmez.

Nasıl kullanılır​

Dizi sabitini bir formülde, dizi kabul eden bir bağımsız değişkenin yerine yazarsınız.

• Hücreye formülü yazarken dizi beklenen yere süslü parantezle değerleri girin; örneğin bir ölçüt yerine {"İstanbul","Ankara"} yazın.
• Microsoft 365 ve Excel 2021 gibi dinamik dizi destekleyen sürümlerde Enter yeterlidir; sonuç birden çok değerse komşu hücrelere taşar.
• Eski sürümlerde, sonucun dizi olarak hesaplanması gereken durumlarda Ctrl+Shift+Enter kullanın. Dizi sabitini doğrudan ÇARPIMTOPLA (SUMPRODUCT) gibi dizi işleyen işlevlere verirseniz bu tuş birleşimine çoğunlukla gerek kalmaz.
• Sık kullandığınız bir diziyi adlandırmak için Formüller > Tanımlı Adlar > Ad Yöneticisi (Formulas > Defined Names > Name Manager) penceresinde Yeni (New) düğmesine basın, Başvuru yeri (Refers to) kutusuna eşittir işaretiyle başlayan dizi sabitini yazın. Sonra formüllerde yalnızca adı kullanırsınız.
• Bir formülün parçasını inceleyin: formül çubuğunda ilgili hücre aralığını seçip F9'a basarsanız Excel aralığı değerlerinin dizi sabiti karşılığına çevirir. Düzenlemeyi geri almak için Esc tuşuna basın.

Ne zaman tercih edilir​

Dizi sabiti, değerleri hiç değişmeyecek küçük listeler için uygundur: not aralıkları, hafta günü adları, ay kısaltmaları, sabit katsayılar ya da birkaç ölçütlü toplamlar. Değerler sık değişiyorsa, çok fazlaysa ya da başkalarının da görüp güncellemesi gerekiyorsa değerleri bir hücre aralığına ya da tabloya yazıp formülden o aralığa başvurmak daha doğrudur.

1. Birden çok ölçütle toplama​

Şehir ve satış listesinde birkaç şehrin toplamını tek formülle bulmak istiyorsunuz. Ölçüt olarak hücre yerine {"İstanbul","Ankara"} dizi sabitini yazarsınız. ETOPLA (SUMIF) her şehir için ayrı toplam üretir, ÇARPIMTOPLA (SUMPRODUCT) bu toplamları birleştirir. Aynı yöntem EĞERSAY (COUNTIF) ile kayıt saymak için de çalışır.
D2 hücresi İstanbul ve Ankara satışlarının toplamını (43.100,00), D3 hücresi İzmir ve Bursa satışlarının toplamını (24.900,00) verir. D4 hücresi İstanbul ve Antalya için toplam kayıt sayısını (3) hesaplar. Ölçüt listesini hücrelere yazmak zorunda kalmadınız.

2. İki boyutlu dizi ile not tablosu​

Puanları harf notuna çevirmek için ayrı bir tablo oluşturmak yerine, tabloyu DÜŞEYARA (VLOOKUP) formülünün içine iki boyutlu dizi sabiti olarak yazarsınız. Her satır bir alt sınırı ve karşılığındaki harf notunu içerir; satırlar noktalı virgülle, sütunlar virgülle ayrılmıştır. Son bağımsız değişken DOĞRU (TRUE) olduğundan Excel puanın düştüğü aralığı bulur. C2 hücresine formülü yazıp aşağı kopyalayın.
C2 hücresinde 92 puanın karşılığı AA, C5 hücresinde 43 puanın karşılığı FF olarak bulunur. Not aralıklarını değiştirmek isterseniz formüldeki dizi sabitini düzenlemeniz yeterlidir; ayrı bir tablo tutmanız gerekmez.

3. Metin dizisi ile gün adı bulma​

Tarihten gün adını, hafta günü numarasını dizi sabitindeki metinlerden seçerek elde edebilirsiniz. HAFTANINGÜNÜ (WEEKDAY) işlevi ikinci bağımsız değişkeni 2 olduğunda pazartesiyi 1, pazarı 7 sayar. Bu numarayla İNDİS (INDEX) işlevi yedi gün adını içeren dizi sabitinden doğru metni getirir. C sütununda ise sayıyı {6,7} dizi sabitiyle karşılaştırarak hafta sonunu tespit edersiniz. Formülleri B2 ve C2 hücrelerine yazıp aşağı kopyalayın.
B2 hücresi ilk tarihin gün adını (Pazartesi), B4 hücresi üçüncü tarihin gün adını (Cumartesi) verir. C sütunu aynı tarihleri hafta içi ya da hafta sonu olarak sınıflar; örneğin C4 hücresinin sonucu Hafta sonu olur. Gün adları formülün içinde kaldığı için sayfada ayrı bir liste tutmanız gerekmedi.

Kullanırken dikkat edin​

• Yalnızca sabit değerler kabul edilir: Dizi sabitinin içine hücre başvurusu, ad, işlev ya da başka bir dizi yazamazsınız. Değerlerin formüllerle hesaplanması gerekiyorsa aralık başvurusu ya da dizi üreten bir işlev kullanın.
• Ayırıcılar bölgesel ayara bağlıdır: Sütun ve satır ayırıcıları bilgisayarın bölgesel ayarlarına göre değişir. Başka bir bilgisayardan alınan formül hata veriyorsa önce ayırıcıları kontrol edin. Türkçe ayarlarda ondalık ayırıcı virgül olduğundan sütun ayırıcının farklı bir karakter olabileceğini unutmayın.
• Satırlar eşit uzunlukta olmalıdır: İki boyutlu dizide her satırda aynı sayıda değer bulunmalıdır. Eksik ya da fazla değer yazarsanız Excel formülü kabul etmez. Boyutları farklı iki dizi birlikte işlenirse eksik kalan konumlar #YOK (#N/A) hatası verir.
• Metinler tırnak içinde yazılır: Metin değerlerini çift tırnak içine almayı unutmayın. Tırnaksız metin Excel tarafından ad sanılır ve formül reddedilir. Metnin içindeki tırnak işareti iki tırnak olarak yazılır.
• Değerler kendiliğinden güncellenmez: Dizi sabiti formülün içine gömülü olduğundan, değerleri değiştirmek için formülü düzenlemeniz gerekir. Çok sayıda formülde aynı diziyi kullanıyorsanız diziyi bir ada atayın; değişiklik gerektiğinde yalnızca adın tanımını güncellersiniz.
• Sürüm farkı: Microsoft 365 ve Excel 2021 dinamik dizi destekler; birden çok değer döndüren formüller komşu hücrelere taşar. Eski sürümlerde sonucu birden çok hücreye almak için önce hücre aralığını seçip formülü Ctrl+Shift+Enter ile girmeniz gerekir.
• F9 ile inceleme: Karmaşık bir formülde bir bölümü seçip F9'a basarak Excel'in o bölümü nasıl hesapladığını görebilirsiniz. İncelemeden sonra Esc ile çıkın; Enter'a basarsanız formül kalıcı olarak değerle değişir.
• İlgili konular: Dizi Formülü, Dinamik Diziler, Ad Yöneticisi, Formülü Değerlendir (Evaluate Formula), ÇARPIMTOPLA, ETOPLA, EĞERSAY, DÜŞEYARA, İNDİS, HAFTANINGÜNÜ, SEÇ.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.