DOMDocument

Nesneyi oluşturma​

' Geç bağlama
Dim xml As Object
Set xml = CreateObject("MSXML2.DOMDocument.6.0")

' Erken bağlama (MSXML 6.0 başvurusu eklenmişse)
Dim xml2 As MSXML2.DOMDocument60
Set xml2 = New MSXML2.DOMDocument60

Önemli özellikler​

• Async: Belgenin eşzamansız yüklenip yüklenmeyeceğini belirler. Dosyayı yükleyip hemen okuyacaksanız False yapın.
• DocumentElement: Belgenin kök öğesini döndürür.
• XML: Belgenin tamamını XML metni olarak verir; ayrıca ayrıştırılmış belgenin çıktısını görmek için de kullanılır.
• ParseError: Yükleme hatası bilgisini taşır. ErrorCode, Reason ve Line alt özellikleriyle hatanın nedenini ve satırını gösterir.
• PreserveWhiteSpace: Öğeler arasındaki boşlukların korunup korunmayacağını belirler; varsayılanı False değeridir.
• ValidateOnParse: Yükleme sırasında şema veya DTD doğrulaması yapılıp yapılmayacağını belirler.
• Text: Bir düğümün ve alt düğümlerinin birleşik metnini okur ya da yazar.
• ChildNodes: Bir düğümün alt düğümlerini listeler.

Önemli yöntemler ve olaylar​

• LoadXML(metin): XML metnini yükler. Başarılıysa True döndürür.
• Load(kaynak): Bir dosyadan XML yükler. Başarılıysa True döndürür.
• Save(hedef): Belgeyi dosyaya kaydeder.
• SelectNodes(xpath): XPath ifadesine uyan tüm düğümleri liste olarak döndürür; listenin Length özelliği düğüm sayısını verir.
• SelectSingleNode(xpath): Uyan ilk düğümü döndürür; bulunamazsa Nothing verir.
• CreateElement(ad): Yeni bir öğe düğümü oluşturur. Belgeye eklemek için AppendChild gerekir.
• CreateAttribute, CreateTextNode, CreateProcessingInstruction: Öznitelik, metin düğümü ve işleme yönergesi üretir.
• AppendChild, InsertBefore, RemoveChild: Düğüm ağacını düzenler.
• SetAttribute, GetAttribute: Bir öğenin özniteliğini yazar veya okur.
• OnReadyStateChange, OnDataAvailable: Eşzamansız yüklemede durum değişince çalışan olay özellikleridir; olay işleyicisi bir nesneyle atanır, bu yüzden Excel makrolarında nadiren kullanılır.

1. Sayfadaki listeden XML belgesi üretme​

Option Explicit

' Ad ve metin değeriyle yeni bir öğe üretir
Private Function Eleman(xml As Object, ad As String, deger As String) As Object
    Dim e As Object
    Set e = xml.createElement(ad)
    e.Text = deger
    Set Eleman = e
End Function

Sub SayfadanXmlOlustur()
    Dim xml As Object, kok As Object, kayit As Object
    Dim ws As Worksheet, i As Long, son As Long

    Set ws = ActiveSheet
    Set xml = CreateObject("MSXML2.DOMDocument.6.0")

    ' Kök öğeyi oluşturup belgeye ekle
    Set kok = xml.createElement("Personeller")
    xml.appendChild kok

    son = ws.Cells(ws.Rows.Count, 1).End(xlUp).Row

    For i = 2 To son
        Set kayit = xml.createElement("Personel")
        kayit.setAttribute "sicil", CStr(ws.Cells(i, 1).Value)
        kayit.appendChild Eleman(xml, "AdSoyad", CStr(ws.Cells(i, 2).Value))
        kayit.appendChild Eleman(xml, "Departman", CStr(ws.Cells(i, 3).Value))
        kayit.appendChild Eleman(xml, "Sehir", CStr(ws.Cells(i, 4).Value))
        ' Ondalık ayırıcı nokta olsun diye virgülü noktaya çevir
        kayit.appendChild Eleman(xml, "Maas", Replace(CStr(ws.Cells(i, 5).Value), ",", "."))
        kok.appendChild kayit
    Next i

    ' XML bildirimini en başa ekle
    xml.insertBefore xml.createProcessingInstruction("xml", "version=""1.0"" encoding=""UTF-8"""), xml.firstChild

    Debug.Print xml.XML
End Sub

2. XML metnini yükleyip değerleri sayfaya yazma​

Option Explicit

Sub XmlMetniniOku()
    Dim xml As Object, urunler As Object, d As Object
    Dim metin As String, satir As Long

    ' Örnek XML metni
    metin = "<Urunler>"
    metin = metin & "<Urun kod=""K101""><Ad>Dizüstü Bilgisayar</Ad><Fiyat>24500</Fiyat></Urun>"
    metin = metin & "<Urun kod=""K102""><Ad>Kablosuz Mouse</Ad><Fiyat>350</Fiyat></Urun>"
    metin = metin & "<Urun kod=""K103""><Ad>Monitör 27 inç</Ad><Fiyat>7800</Fiyat></Urun>"
    metin = metin & "</Urunler>"

    Set xml = CreateObject("MSXML2.DOMDocument.6.0")
    xml.async = False

    ' Yükleme başarısızsa nedenini göster ve çık
    If Not xml.LoadXML(metin) Then
        MsgBox "XML okunamadı: " & xml.parseError.reason
        Exit Sub
    End If

    Set urunler = xml.SelectNodes("/Urunler/Urun")
    satir = 2

    For Each d In urunler
        ActiveSheet.Cells(satir, 1).Value = d.Attributes.getNamedItem("kod").Text
        ActiveSheet.Cells(satir, 2).Value = d.SelectSingleNode("Ad").Text
        ' Val, nokta ayırıcılı metni sayıya güvenle çevirir
        ActiveSheet.Cells(satir, 3).Value = Val(d.SelectSingleNode("Fiyat").Text)
        satir = satir + 1
    Next d
End Sub

3. XPath ile koşula uyan düğümleri bulma​

Option Explicit

Sub BuyukSiparisleriIsaretle()
    Dim xml As Object, kok As Object, s As Object
    Dim liste As Object, d As Object
    Dim ws As Worksheet, i As Long, son As Long
    Dim satir As Variant

    Set ws = ActiveSheet
    Set xml = CreateObject("MSXML2.DOMDocument.6.0")

    Set kok = xml.createElement("Siparisler")
    xml.appendChild kok

    son = ws.Cells(ws.Rows.Count, 1).End(xlUp).Row

    ' Her satırı öznitelikli bir öğeye çevir
    For i = 2 To son
        Set s = xml.createElement("Siparis")
        s.setAttribute "no", CStr(ws.Cells(i, 1).Value)
        s.setAttribute "musteri", CStr(ws.Cells(i, 2).Value)
        s.setAttribute "tutar", Replace(CStr(ws.Cells(i, 4).Value), ",", ".")
        kok.appendChild s
    Next i

    ' XPath koşulu: tutar özniteliği 10000 veya daha büyük
    Set liste = xml.SelectNodes("/Siparisler/Siparis[@tutar>=10000]")

    For Each d In liste
        satir = Application.Match(CLng(d.Attributes.getNamedItem("no").Text), ws.Range("A:A"), 0)
        If Not IsError(satir) Then ws.Cells(satir, 5).Value = "Evet"
    Next d
End Sub

Kullanırken dikkat edin​

• Kullanırken dikkat edin: yükleme sonucunu denetleyin: Load ve LoadXML hata durumunda çalışma zamanı hatası vermez, yalnızca False döndürür. Sonucu denetlemezseniz sonraki satırlarda Nesne gerekli (Object required) hatası alırsınız. Nedenini görmek için ParseError.Reason ve ParseError.Line özelliklerine bakın.
• Kullanırken dikkat edin: Async özelliği: Dosyadan yükleme yapıyorsanız Async özelliğini False yapın. Aksi halde yükleme tamamlanmadan sonraki satıra geçilir ve belge boş görünür.
• Kullanırken dikkat edin: ondalık ayırıcı: XML içindeki sayılar nokta ile yazılır. Türkçe ayarlarda CStr sayıyı virgülle metne çevirir ve XPath sayı karşılaştırmaları ya da dış sistemler bunu okuyamaz. Yazarken Replace ile virgülü noktaya çevirin; okurken Val kullanın.
• Kullanırken dikkat edin: özel karakterler: CreateElement, SetAttribute ve Text özelliği &, < ve > gibi karakterleri otomatik kodlar. XML metnini elle birleştirip LoadXML ile yüklerseniz bu karakterleri kendiniz kodlamanız gerekir; aksi halde belge geçersiz olur.
• Kullanırken dikkat edin: sürüm ve güvenlik: Mümkünse MSXML2.DOMDocument.6.0 kullanın. Dışarıdan gelen, güvenmediğiniz XML dosyalarını yüklerken DTD işlemeyi kapatmak için ProhibitDTD ayarına dikkat edin. Mac sürümünde MSXML bulunmaz; bu kodlar yalnızca Windows'ta çalışır.
• Kullanırken dikkat edin: ad alanları: XML belgesi bir ad alanı (namespace) kullanıyorsa XPath sorguları sonuç vermeyebilir. Bu durumda SetProperty "SelectionNamespaces", ... ile bir önek tanımlayıp sorguda o öneki kullanmanız gerekir.
• İlgili konular:
  • CreateObject işlevi: DOMDocument nesnesini geç bağlamayla oluşturur.
  • XMLHTTP nesnesi: Web servislerinden XML yanıtı almak için kullanılır; yanıt DOMDocument ile okunur.
  • Workbooks.OpenXML yöntemi: Bir XML dosyasını doğrudan Excel çalışma kitabı olarak açar.
  • XML Eşlemeleri: Geliştirici > XML > Kaynaklar (Developer > XML > Source) ile sayfa aralıklarını XML şemasına bağlar.
  • FİLTREXML: XPath ifadesiyle XML metninden değer çıkaran çalışma sayfası işlevidir.
  • Replace ve Val işlevleri: Sayı ve metin dönüşümlerinde ondalık ayırıcı sorununu çözer.