DÖRTTEBİRLİK

DÖRTTEBİRLİK (QUARTILE), bir veri kümesinin en küçük değerini, birinci çeyreğini, ortancasını, üçüncü çeyreğini veya en büyük değerini verir. Hesaplama kapsayıcı yöntemle yapılır. Satış, süre ya da ölçüm gibi verilerin dağılımını çeyrek dilimlere bölerek incelemek için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

Kuvart değerini formülün içine doğrudan yazabilir ya da bir hücreden okutabilirsiniz. Kuvart değerini hücreden aldığınızda aynı formülü aşağı kopyalayarak tüm çeyrek değerlerini tek sütunda listeleyebilirsiniz.

1. Çeyrek değerlerini listeleme​

A sütunundaki dört satış değerinin tüm çeyrek değerlerini hesaplayalım. Değerler bilerek sırasız yazılmıştır. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 12,00, 16,50, 24,50, 33,25 ve 40,00 olur. Kuvart 0 en küçük değeri, kuvart 4 en büyük değeri verir. Kuvart 2 ortancadır. Kuvart 1 ve 3 değerleri veri noktalarının arasına denk geldiğinde Excel iki komşu değer arasında doğrusal ara değer hesaplar; bu yüzden sonuç listede bulunmayan bir sayı olabilir.

2. Sıralı ve karışık liste​

Aynı değerler hem küçükten büyüğe sıralı hem de karışık sırada yazıldığında sonucun değişip değişmediğine bakalım. D2 hücresine sıralı listeyi kullanan aşağıdaki formülü yazın:
E2 hücresine karışık listeyi kullanan formülü yazın ve D2:E2 aralığını aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 10, 20, 30, 40 ve 50 olur. D sütunundaki sonuçlar da aynıdır. Çünkü işlev hesaplamadan önce değerleri kendisi sıralar; bu nedenle verilerin önceden küçükten büyüğe dizilmesi gerekmez. Kuvart 0 listenin en küçük, kuvart 4 en büyük değerini verir.

3. Ondalıklı kuvart değeri​

Teslimat sürelerinin (dakika) bulunduğu A sütununda kuvart değeri olarak tam sayı olmayan sayılar girelim. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 100, 120, 160, 80 ve 200 olur. kuvart tam sayı değilse ondalık kısım yuvarlanmaz, atılır: 1,9 değeri 1, 2,7 değeri 2, 3,2 değeri 3, 0,5 değeri 0 ve 4,8 değeri 4 olarak işlenir. Bu yüzden 4,8 en büyük değeri verir.

4. Hatalı kuvart değerleri​

A sütunundaki üç ölçüm için geçerli ve geçersiz kuvart değerlerini deneyelim. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #SAYI!, #SAYI!, #DEĞER! ve 6 olur. Kuvart 4'ten büyük olduğunda ya da 0'dan küçük olduğunda #SAYI! hatası döner. Kuvart olarak sayıya çevrilemeyen bir metin verildiğinde #DEĞER! hatası oluşur. Son satırdaki kuvart 2 geçerlidir ve ölçümlerin ortancasını verir.

Kullanırken dikkat edin​

• dizi parametresi: dizi sayısal değerlerden oluşan bir aralık ya da dizidir. Değerlerin küçükten büyüğe sıralanmış olması gerekmez. dizi boşsa #SAYI! hatası döner. dizi 8.191'den fazla veri noktası içeriyorsa da #SAYI! döner.
• kuvart seçenekleri: kuvart hangi değerin döndürüleceğini belirler:
  • 0: En küçük değer.
  • 1: Birinci çeyrek (25. yüzdelik).
  • 2: Ortanca değer (50. yüzdelik).
  • 3: Üçüncü çeyrek (75. yüzdelik).
  • 4: En büyük değer.
• kuvart için hata koşulları: kuvart tam sayı değilse ondalık kısmı atılır ve yalnız tam sayı kısmı kullanılır. kuvart 0'dan küçükse ya da 4'ten büyükse #SAYI! hatası döner. kuvart sayıya çevrilemeyen bir metinse #DEĞER! hatası döner.
• Eşdeğer işlevler: kuvart 0 olduğunda sonuç MİN işleviyle, 2 olduğunda ORTANCA işleviyle, 4 olduğunda MAK işleviyle aynıdır. kuvart 1 ve 3 olduğunda sonuç sırasıyla 25. ve 75. yüzdelik değerlere karşılık gelir.
• Uyumluluk: Bu işlev yalnızca geriye dönük uyumluluk için bulunur. Excel 2010 ile birlikte yerine DÖRTTEBİRLİK.DHL (QUARTILE.INC) işlevi eklenmiştir; yeni çalışmalarda bu işlevin kullanılması önerilir.
• İlgili işlevler: DÖRTTEBİRLİK.DHL: Bu işlevin güncel karşılığıdır; yeni çalışma kitaplarında tercih edin. DÖRTTEBİRLİK.HRC: Çeyrek değerlerini uç değerleri dışarıda bırakan (dışlayıcı) yöntemle hesaplamak istediğinizde kullanın. YÜZDEBİRLİK.DHL: Çeyrek yerine herhangi bir yüzdeye karşılık gelen değeri bulmak istediğinizde kullanın. YÜZDERANK.DHL: Bir değerin veri kümesindeki sırasını yüzde olarak öğrenmek istediğinizde kullanın. MİN, ORTANCA, MAK: En küçük değeri, ortancayı ve en büyük değeri doğrudan almak istediğinizde kullanın.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.