Eş Anlamlılar

Eş Anlamlılar (Thesaurus), Excel'de hücrede yazılı bir sözcük için aynı ya da yakın anlamlı sözcükleri listeleyen yazım denetimi aracıdır. Metin içeren raporlarda, başlıklarda ve açıklama sütunlarında aynı sözcüğün tekrarını önlemek ve daha uygun bir sözcük seçmek için kullanılır. Seçtiğiniz karşılığı tek tıkla hücreye yerleştirebilirsiniz.

Nerede bulunur​

Eş Anlamlılar komutu şeritte Gözden Geçir > Yazım Denetleme > Eş Anlamlılar (Review > Proofing > Thesaurus) yolunda yer alır. Klavye kısayolu Shift+F7 tuşlarıdır. Komut çalıştığında çalışma sayfasının sağında Eş Anlamlılar görev bölmesi açılır.

Komuta bir sözcüğü fareyle sağ tıklayarak da ulaşabilirsiniz. Hücreyi düzenleme modunda açıp sözcüğü seçtikten sonra sağ tıklayınca çıkan menüde Eş Anlamlılar (Synonyms) alt menüsü görünür. Bu menü, bölmeyi açmadan hızlıca karşılık seçmenizi sağlar.

Nasıl kullanılır​

Aşağıdaki adımlar, bir hücredeki sözcüğü eş anlamlısıyla değiştirmenin yolunu gösterir:

• Hücreyi seçin: Değiştirmek istediğiniz sözcüğü içeren hücreyi etkinleştirin. En sağlıklı sonucu hücrede tek bir sözcük olduğunda alırsınız.
• Komutu açın: Gözden Geçir > Eş Anlamlılar düğmesine tıklayın ya da Shift+F7 tuşlarına basın.
• Listeye bakın: Bölmede sözcüğün anlam gruplarına göre sıralanmış karşılıkları görünür. Bir karşılığa tıklayarak o sözcüğün kendi eş anlamlılarına da inebilirsiniz.
• Sözcüğü seçin: Beğendiğiniz karşılığın üzerine gelince yanında açılır ok belirir. Oka tıklayın.
• İşlemi yapın: Ekle (Insert) hücredeki sözcüğü karşılıkla değiştirir, Kopyala (Copy) sözcüğü panoya alır, Ara (Look Up) ise o sözcüğün eş anlamlılarını listeler.

Dil desteği ve sınırlar​

Eş anlamlılar sözlüğü, Office'te yüklü dile ve hizmetlere bağlıdır. Her dil için sözlük bulunmayabilir; sözlüğü olmayan bir dilde komut sonuç döndürmez ya da bölmede uyarı görürsünüz. Sürüme ve ayarlara göre sözcük aramasında çevrimiçi hizmet de kullanılabilir, bu durumda internet bağlantısı gerekir.

Eş Anlamlılar aracı yalnızca sözcük arar; bir hücre aralığını topluca dönüştürmez. Çok sayıda hücrede terimleri tek tipe getirmek istiyorsanız önce uygun karşılıkları belirleyip ardından Bul ve Değiştir ya da bir eşleme tablosu ve formüllerle toplu düzenleme yapabilirsiniz. Aşağıdaki örnekler bu yaklaşımı gösterir.

1. Eş anlamlı terimleri tek standart terime çevirme​

Eş Anlamlılar aracıyla bulduğunuz karşılıkları bir eşleme tablosunda toplayabilirsiniz. D:E sütunlarında hangi sözcüğün hangi standart terime dönüşeceği yazılıdır. Excel'de şu adımları izleyin:

• A sütununa girilen terimleri yazın.
• D2:E6 aralığına eş anlamlı ve standart terim çiftlerini girin.
• B2 hücresine formülü yazıp aşağı doğru kopyalayın.

B2 hücresi, tabloda bulunan sözcüğü standart terime çevirir; tabloda olmayan sözcüğü olduğu gibi bırakır. Örneğin Alıcı sözcüğü için B3 hücresinde Müşteri sonucu görünür, listede olmayan Personel için ise B6 hücresinde Personel kalır.

2. Eş anlamlı anahtar sözcüklerle metin tarama​

Bir kavramı anlatan birkaç eş anlamlı sözcüğü D sütununda listeleyin. Formül, A sütunundaki açıklamalarda bu sözcüklerden herhangi biri geçiyorsa Evet sonucunu verir. Adımlar:

• D2:D5 aralığına hata, arıza, sorun ve kusur sözcüklerini yazın.
• A sütununa müşteri açıklamalarını girin.
• B2 hücresine formülü yazıp aşağı kopyalayın.

SEARCH işlevi büyük küçük harf ayırmaz ve sözcüğün bir kelimenin parçası olarak geçmesini de bulur. Bu yüzden hata sözcüğü hatası kelimesinde de yakalanır. B2 hücresinde Evet, B3 hücresinde Hayır, B5 hücresinde Evet sonucunu görürsünüz.

3. Seçilen eş anlamlıyı tüm metinlere uygulama​

Eş Anlamlılar bölmesinde bir sözcük için daha uygun bir karşılık seçtiniz ve bunu birçok cümlede kullanmak istiyorsunuz. Eski ve yeni sözcüğü D2 ve E2 hücrelerine yazın, ardından B sütununda SUBSTITUTE işleviyle yeni metni üretin. Adımlar:

• D2 hücresine eski sözcüğü, E2 hücresine seçtiğiniz eş anlamlıyı yazın.
• A sütununa cümleleri girin.
• B2 hücresine formülü yazıp aşağı kopyalayın.

SUBSTITUTE işlevi eski sözcüğün geçtiği her yeri yenisiyle değiştirir. B2 hücresinde çabuk teslimat bekliyoruz, B4 hücresinde ise sözcük bulunmadığı için kargo çok yavaş geldi metnini görürsünüz. İşlev büyük küçük harfe duyarlıdır; cümle başında Hızlı biçiminde yazılmış bir sözcük değişmez. Sonuçları kalıcı yapmak için B sütununu kopyalayıp Özel Yapıştır ile değer olarak yapıştırabilirsiniz.

Kullanırken dikkat edin​

• Sözlük dil bağımlıdır: Eş Anlamlılar aracı, Office'te sözlüğü bulunan dillerde çalışır. Türkçe sözcüklerde sonuç alamazsanız bu durum sözlüğün yüklü olmamasından kaynaklanıyor olabilir. Bölmedeki dil seçimini kontrol edin.
• Hücrede tek sözcük kullanın: Komut, etkin hücrenin içeriğini arar. Hücrede birden fazla sözcük varsa arama yapılamayabilir. Böyle durumlarda hücreyi düzenleme modunda açıp yalnızca ilgili sözcüğü seçin ve sağ tıklama menüsündeki Eş Anlamlılar seçeneğini kullanın.
• Ekle komutu hücreyi değiştirir: Bölmedeki Ekle seçeneği hücredeki sözcüğün yerine karşılığı yazar. Hücre formül içeriyorsa formülün yerini metin alabilir. Önemli verilerde işlemden önce çalışma kitabınızın bir kopyasını alın, yanlış olursa Ctrl+Z ile geri alın.
• Toplu değişim için başka araçlar kullanın: Aracın tek seferde bir sözcük için çalıştığını unutmayın. Aynı sözcüğü birçok hücrede değiştirmek için Ctrl+H ile Bul ve Değiştir iletişim kutusunu ya da SUBSTITUTE işlevini tercih edin.
• Anlam bağlamını kontrol edin: Eş anlamlılar her cümlede birebir aynı anlamı taşımaz. Rapor ve yazışmalarda seçtiğiniz karşılığın bağlama uyup uymadığını yeniden okuyarak doğrulayın.
• İlgili konular:
  • Yazım Denetleme: Gözden Geçir sekmesindeki yazım kontrolü, F7 kısayoluyla çalışır.
  • Bul ve Değiştir: Ctrl+H ile toplu sözcük değişimi yapılır.
  • Çeviri: Gözden Geçir sekmesindeki çeviri aracı sözcük ve cümleleri başka dile çevirir.
  • Otomatik Düzelt: Sık yapılan yazım hatalarını yazarken düzeltir.
  • DEĞİŞTİR: Metnin belirli bir kısmını başka metinle değiştirir.
  • YERİNEKOY: Metindeki sözcüğü yenisiyle değiştirir.
  • DÜŞEYARA: Eşleme tablosundan karşılık getirir.
  • EĞERHATA: Bulunamayan sözcüklerde varsayılan sonuç verir.
  • MBUL: Metin içinde sözcük arar; büyük küçük harf ayırmaz.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.