FAİZORANI

FAİZORANI (INTRATE), vadesine kadar elde tutulan bir menkul kıymetin faiz oranını verir. Yatırılan tutar ile vadede alınacak itfa tutarı arasındaki farkı yıllık orana çevirir. Tahvil gibi bir kıymetin düzenleme ve vade tarihleri arasındaki getirisini ölçmek için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

Tarihleri hücre başvurusuyla ya da TARİH işleviyle verin; metin olarak yazılan tarihler bilgisayarın bölgesel ayarına bağlı olarak farklı yorumlanabilir. Sonuç yıllık bir orandır; yüzde olarak görmek için sonuç hücresine yüzde biçimi uygulayın.

1. Temel kullanım: 30/360 gün sayımı​

A sütunundaki düzenleme tarihi, B sütunundaki vade tarihi, C sütunundaki yatırım tutarı ve D sütunundaki itfa tutarı için yıllık faiz oranını hesaplayalım. Gün sayım temeli her satırda 30/360 olarak sabittir. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 10,00%, 8,00% ve 6,00% olur. İlk satırda 31 Mart ile 30 Eylül arası 30/360 temelinde 180 gündür; formül bu durumda (10.500 − 10.000) / 10.000 × 360 / 180 = 0,10 sonucunu hesaplar. Altı aylık dönemde elde edilen getiri yıllığa çevrildiği için ikinci satırdaki 2.000 tutarlık kazanç yıllık orana göre yükselir. Üçüncü satırda vade tam bir yıl olduğundan kazancın yatırıma oranı doğrudan yıllık orana eşittir.

2. Gün sayım temelinin sonuca etkisi​

Aynı menkul kıymeti farklı gün sayım temelleriyle değerlendirelim. Düzenleme tarihi 2 Mayıs 1999, vade tarihi 5 Mayıs 2003, yatırım 10.000 ve itfa 15.500 olarak formülde sabittir; yalnız A sütunundaki temel değişir. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 13,72%, 13,72%, 13,52%, 13,71% ve 13,72% olur. Temel boş bırakıldığında Excel 0 değerini, yani 30/360 ABD yöntemini kullanır; bu nedenle ilk satır ile 0 yazılmış bir formül aynı sonucu verir. Temel 2 olduğunda gerçek gün sayısı 360 günlük yıla bölündüğü için oran diğerlerinden farklı çıkar. Temel 3 olduğunda gerçek gün sayısı 365 günlük yıla bölünür ve oran 0, 1 ve 4 temellerinin sonuçlarına çok yakın kalır; bu örnekte 0, 1 ve 4 temelleri aynı görünen sonucu verir.

3. Yatırım tutarının oran üzerindeki etkisi​

Aynı süre için kazanç tutarı aynı kalsa bile yatırılan tutar değişirse faiz oranı da değişir. Düzenleme tarihi 2 Mayıs 1999, vade tarihi 5 Mayıs 2003 ve temel 2 (Gerçek/360) olarak formülde sabittir. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 13,52%, 6,76% ve 1,97% olur. İlk iki satırda kazanç aynı 5.500 tutarındadır, ancak ikinci satırda yatırım iki katı olduğundan oran yaklaşık yarıya iner. Üçüncü satırda kazanç yalnız 400 olduğu için oran çok düşüktür. FAİZORANI kazancı her zaman yatırılan tutara oranlar.

4. Hata durumları: #SAYI! sonuçları​

Geçersiz girdilerde işlev #SAYI! hatası verir. İtfa tutarı 15.500 olarak formülde sabittir; düzenleme, vade, yatırım ve temel değerleri her satırda değişir. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 13,52%, #SAYI!, #SAYI!, #SAYI! ve #SAYI! olur. İlk satır geçerli girdilerle hesaplanır. İkinci satırda yatırım tutarı negatif olduğundan, üçüncü satırda düzenleme tarihi vade tarihinden sonra olduğundan, dördüncü satırda iki tarih eşit olduğundan ve beşinci satırda temel 4'ten büyük olduğundan işlev #SAYI! hatası verir.

Kullanırken dikkat edin​

• düzenleme ve vade: düzenleme alıcının kıymeti satın aldığı tarihtir; vade ise kıymetin süresinin dolduğu tarihtir. Tarihler tırnak içinde metin olarak ya da seri numarası olarak girilebilir; güvenli yöntem hücre başvurusu veya TARİH işlevidir. Tam sayı olmayan düzenleme ve vade değerlerinin kesirli kısmı atılır. Geçerli bir tarih olmayan değerlerde ve düzenleme değeri vade değerine eşit ya da büyükse işlev #SAYI! hatası verir.
• yatırım ve itfa: yatırım kıymete yatırılan tutardır; itfa vade tarihinde alınacak tutardır. yatırım sıfır ya da negatif olursa #SAYI! hatası alırsınız. itfa değeri sıfır olduğunda da sonuç #SAYI! olur. Faiz oranı, kazancın yatırılan tutara oranı olarak hesaplandığı için yatırım tutarı büyüdükçe aynı kazançla elde edilen oran küçülür.
• temel: temel, gün sayımında kullanılacak yöntemi belirler. Değerler şunlardır:
  • 0: 30/360 (ABD yöntemi, varsayılan)
  • 1: Gerçek/Gerçek
  • 2: Gerçek/360
  • 3: Gerçek/365
  • 4: 30/360 (Avrupa yöntemi)
  temel boş bırakılırsa 0 kullanılır. Tam sayı değilse kesirli kısmı atılır. 0'dan küçük ya da 4'ten büyük olursa işlev #SAYI! hatası verir.
• Hesaplama: FAİZORANI = (itfa − yatırım) / yatırım × B / DSM
  Burada DSM, düzenleme tarihinden vade tarihine kadar geçen gün sayısıdır. B ise bir yıldaki gün sayısıdır. temel 0 ve 4 ise gün sayısı ayları 30 gün sayarak bulunur ve B 360 olur. temel 1 ise gerçek gün sayısı kullanılır ve B ilgili yılların gerçek uzunluğundan alınır. temel 2 ise gerçek gün sayısı kullanılır ve B 360 olur. temel 3 ise gerçek gün sayısı kullanılır ve B 365 olur.
• Terimler: Faiz oranı çoğu zaman iskonto oranı olarak da adlandırılır. Vadesine kadar elde tutulan bir kıymete, yani tam yatırım yapılmış kıymete uygulanır. FAİZORANI ile İNDİRİM ve GETİRİ işlevleri birbirine yakından bağlıdır.
• İlgili işlevler: İNDİRİM: Aynı kıymetin iskonto oranını hesaplamak istediğinizde tercih edilir. GETİRİ: Tam yatırım yapılmış bir kıymet için vadede alınacak tutarı bulmak istediğinizde kullanılır. TARİH: Düzenleme ve vade tarihlerini yıl, ay ve gün değerlerinden güvenle üretmek için formülün içinde kullanılır.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.