GEOORT

GEOORT (GEOMEAN), pozitif sayılardan oluşan bir veri kümesinin geometrik ortalamasını verir. Değerlerin çarpımının n. kökünü aldığı için toplamsal değil çarpımsal değişen verilerde, örneğin yıllık büyüme çarpanlarında ve bileşik getirilerde aritmetik ortalamadan daha doğru bir ortalama sunar.

Söz dizimi ve parametre​

Bağımsız değişkenleri tek tek yazabileceğiniz gibi bir hücre aralığı olarak da verebilirsiniz. Sonucun anlamlı olması için ortalaması alınan değerlerin tümü sıfırdan büyük olmalıdır.

1. Temel kullanım​

Her satırdaki üç sayının geometrik ortalamasını hesaplayalım. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 28,84, 5,43, 10,00 ve 10,00 olur. İlk satırda üç sayının çarpımı 20 × 30 × 40 = 24.000 olur; geometrik ortalama bu çarpımın üçüncü köküdür. Üçüncü satırda tüm değerler eşit olduğundan sonuç o değerin kendisidir. Dördüncü satırda 1 × 10 × 100 = 1.000 olur ve bunun üçüncü kökü alınır; değerler çok farklı büyüklükte olduğunda geometrik ortalama aritmetik ortalamadan belirgin biçimde küçük kalır.

2. Yıllık büyüme çarpanlarının ortalaması​

Şubelerin üç yıllık satış büyümesi çarpan olarak verilmiştir; örneğin 1,10 çarpanı yüzde 10 artış demektir. Ortalama yıllık çarpanı bulmak için bağımsız değişkenleri tek tek yazalım. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 1,1149, 1,0820 ve 1,0931 olur. Her sonuç, üç yıllık çarpanların çarpımının üçüncü köküdür ve şubenin her yıl aynı oranda büyümüş olsaydı ulaşacağı ortalama çarpanı gösterir. Bursa satırında 0,95 çarpanı bir düşüşü temsil eder; çarpan pozitif olduğu sürece işlev bunu sorunsuz hesaplar. Ortalama büyüme oranını görmek için sonuçtan 1 çıkarabilirsiniz.

3. Metin, mantıksal değer ve boş hücreler​

Aralıktaki hücrelerin bazıları metin, mantıksal değer veya boş olabilir. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 8,00, 5,20 ve 5,00 olur. İlk satırda metin ve boş hücre yok sayılır; yalnız 4 ve 16 hesaba katılır. İkinci satırda aralıktaki mantıksal değer yok sayılır; yalnız 9 ve 3 kullanılır. Üçüncü satırda dört sayı da hesaba katılır. Yok sayılan hücreler ortalamanın bölen sayısını da etkilemez.

4. Sıfır ve negatif değer hataları​

Geometrik ortalama yalnız sıfırdan büyük sayılarla hesaplanabilir. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #SAYI!, 6,00 ve #SAYI! olur. Birinci satırda sıfır değeri çarpımı sıfırlayacağı için, üçüncü satırda ise negatif değer bulunduğu için işlev #SAYI! hatası verir. İkinci satırda tüm değerler pozitiftir ve hesap sorunsuz tamamlanır. Sıfırın hesaba katıldığını unutmayın: sıfır içeren hücre boş hücre gibi atlanmaz.

Kullanırken dikkat edin​

• Bağımsız değişkenler: sayı1 ve sayı2 sayı, ad, dizi veya sayı içeren başvuru olabilir. Toplam en çok 255 bağımsız değişken verebilirsiniz; sayı1 zorunludur, diğerleri isteğe bağlıdır.
• Metin, mantıksal değer ve boş hücreler: Bir dizi veya başvuru bağımsız değişkeni metin, mantıksal değer ya da boş hücre içeriyorsa bu değerler yok sayılır. Değeri sıfır olan hücreler ise hesaba katılır.
• Sıfır ve negatif sayılar: Veri noktalarından herhangi biri sıfır veya sıfırdan küçükse işlev #SAYI! hatası verir. Hesaba katılacak hiçbir sayı bulunmaması da aynı hatayı doğurur.
• Hesaplama: GEOORT = (sayı1 × sayı2 × ... × sayıN) ^ (1 / N). Burada N, hesaba katılan sayıların adedidir. Yani değerlerin tümü çarpılır ve çarpımın N. kökü alınır. Yok sayılan metin, mantıksal değer ve boş hücreler N değerine dahil edilmez; sıfır içeren hücre ise dahil edilir ve çarpımı sıfır yapar.
• İlgili işlevler: Aritmetik ortalama gerekiyorsa ORTALAMA işlevini kullanın. Oranların ve hızların ortalamasında HARORT işlevi tercih edilir. Aşırı uç değerlerden etkilenmeyen orta değer için MEDYAN, uç değerleri kırparak ortalama almak için KIRPORTALAMA işlevini kullanabilirsiniz.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.