GERÇEKFAİZ

GERÇEKFAİZ (ACCRINT), faizini düzenli dönemlerde ödeyen bir menkul kıymette (örneğin kupon ödemeli tahvil) çıkış tarihinden düzenleme tarihine kadar birikmiş faizi verir. Hesap; nominal değeri, yıllık oranı, yılda yapılan kupon ödemesi sayısını ve seçilen gün sayma yöntemini kullanır. Bir tahvili iki kupon ödemesi arasında alıp satarken alıcının satıcıya ödemesi gereken birikmiş faizi bulmak için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

Tarihleri formüle doğrudan yazacaksanız tırnak içinde metin olarak veya seri numarası olarak girmelisiniz. Hatasız sonuç için tarihleri hücrelerde tutmanız ya da TARİH (DATE) işleviyle üretmeniz önerilir. Parametre sırasına dikkat edin: temel yedinci, hesap_yöntemi sekizinci parametredir. Sekizinci parametreyi kullanacaksanız yedinciyi de vermeniz gerekir. Bağımsız değişken ayırıcısı Excel’in bölgesel ayarlarına bağlıdır; bu sayfadaki çalışma sayfalarında formüller İngilizce işlev adıyla ve virgül ayırıcıyla saklanır.

1. Temel hesaplama: yarıyıllık ödemeli %6 kupon​

Nominal değeri 1.000 olan, 1 Mart 2020'de çıkarılmış, ilk faizi 1 Eylül 2020'de ödenecek ve %6 kuponu yılda iki kez ödenen bir tahvil için birikmiş faizi hesaplayalım. Gün sayma yöntemi ABD 30/360'tır (temel 0). Dört satırda yalnızca düzenleme tarihi (ve son satırda temel) değişir. I2 hücresine aşağıdaki formülü yazın ve aşağı kopyalayın:
2. satırda düzenleme 1 Nisan 2020, 3. satırda 1 Mayıs 2020, 4. satırda 1 Eylül 2020'dir. 5. satırda 4. satırdan farklı olarak temel 1 (Gerçek/Gerçek) seçilmiştir.
Sonuçlar sırasıyla I2 = 5,00, I3 = 10,00, I4 = 30,00 ve I5 = 30,00 olur. Faiz çıkış tarihinden düzenleme tarihine kadar, geçen süreyle orantılı birikir: 1 aylık sürede yıllık faizin on ikide biri, 2 ayda on ikide ikisi, 6 ayda ise yarısı (yıllık faiz yılda iki kez ödendiği için bir kupon tutarı) birikmiş olur. 4. ve 5. satırlar aynı tarihlere sahiptir; yalnızca gün sayma yöntemi 30/360 yerine Gerçek/Gerçek olmuştur. Bu veride her iki yöntem de altı aylık bir dönemi tam bir kupon dönemi olarak saydığından birikmiş faiz aynı çıkar.

2. Üç aylık ödeme ve oranın farklı yazım biçimleri​

Nominal değeri 2.500 olan, 1 Mart 2020'de çıkarılmış, ilk faizi 1 Haziran 2020'de ödenecek ve düzenleme tarihi 1 Mart 2021 olan bir tahvil için %4 kuponu hesaplayalım. Gün sayma yöntemi Avrupa 30/360'tır (temel 4). 2. satırda oran %4 olarak, 3. satırda 0,04 sayısı olarak, 4. satırda ise E4 hücresine yazılan =4/100 işlemiyle verilmiştir. 5. satırda oran %4'tür ancak ödeme yarıyıllıktır (sıklık 2). Her satırın I sütununda aşağıdaki formül vardır (satır numarası her satırda kendi satırınıza uyar):
Düzenleme tarihi çıkıştan tam bir yıl sonra olduğundan birikmiş faiz yıllık faize denk gelir: I2 = 100,00, I3 = 100,00, I4 = 100,00 ve I5 = 100,00. İlk üç satır aynı sonucu verir, çünkü %4, 0,04 ve 4/100 aynı orandır. Oranı hangi biçimde yazdığınız sonucu değiştirmez; yalnızca %4 yazarken hücre biçiminin yüzde olması, 0,04 yazarken ondalık olması gerekir. 5. satırda kupon yılda iki kez ödense de bir yıllık toplam birikim değişmez; sıklık, faizin ödeme dönemlerine nasıl bölündüğünü belirler.

3. Boş bırakılan nominal ve temel parametreleri​

Nominal değeri 1.000 olan, 1 Mart 2020'de çıkarılmış, ilk faizi 1 Haziran 2020'de ödenecek, düzenleme tarihi 1 Mart 2021 olan ve %5 kuponu yarıyıllık ödenen bir tahvil için ABD 30/360 yöntemiyle birikmiş faizi hesaplayalım. 2. satır tam formüldür:
3. satırda nominal parametresi formülde boş bırakılmıştır:
4. satırda temel parametresi hiç yazılmamıştır:
Üç satır da aynı sonucu verir: I2 = 50,00, I3 = 50,00 ve I4 = 50,00. 3. satırda nominal parametresi boş bırakıldığı için Excel 1000 değerini kullanır; sonuç 2. satırdaki 1.000 nominalli hesapla aynıdır. 4. satırda temel yazılmadığı için varsayılan olan 0 (ABD 30/360) kullanılır. Nominal parametresini atlamak için formülde iki ayırıcıyı ardışık yazmanız gerekir (;; veya ,,); boş bir hücreye başvurursanız Excel bunu 0 sayar ve #SAYI! hatası alırsınız.

4. Hata veren girdiler​

Aynı tahvil verisini (çıkış 1 Mart 2020, ilk faiz 1 Haziran 2020, düzenleme 1 Mart 2021, %5 kupon, yarıyıllık ödeme) dört ayrı hatalı girdiyle deneyelim. Her satırın I hücresinde aşağıdaki formül vardır (satır numarası kendi satırınıza uyar):
Yalnızca 2. satırda temel parametresi hiç verilmediği için formül şöyledir:
2. satırda nominal değer negatiftir (-1000), 3. satırda temel -1, 4. satırda temel 5'tir. 5. satırda düzenleme tarihi hücresinde tarih yerine metin vardır.
2. satırda nominal değer sıfırdan küçük olduğu için sonuç #SAYI! olur. 3. satırda temel 0'dan küçük olduğundan sonuç #SAYI!, 4. satırda temel 4'ten büyük olduğundan sonuç #SAYI! olur. 5. satırda düzenleme tarihi geçerli bir tarih olmadığı için sonuç #DEĞER! olur. Hata ayıklarken önce tarih hücrelerinin gerçekten tarih (sayı) olup olmadığını, sonra sıklık, temel, oran ve nominal değerlerinin izin verilen aralıkta olup olmadığını denetleyin.

5. Hesap yöntemi: faiz çıkıştan mı, son kupondan mı başlasın?​

Bu örnekte sekizinci parametre olan hesap_yöntemi'ni deneyelim. Nominal değeri 1.000 olan, 1 Mart 2020'de çıkarılmış, ilk faizi 1 Eylül 2020'de ödenecek, %6 kuponlu ve yarıyıllık ödemeli bir tahvil 1 Ocak 2021'de devredilsin (temel 0). Düzenleme tarihi ilk faiz tarihinden sonra olduğu için iki yaklaşım birbirinden ayrılır. 2. satırda hesap_yöntemi DOĞRU'dur:
3. satırda YANLIŞ'tır ve aynı formül kullanılır. 4. satırda parametre yazılmamıştır:
2. satırda sonuç 50,00 olur: faiz çıkış tarihinden (1 Mart 2020) devir tarihine kadar, ilk faiz ödemesi dikkate alınmadan toplam süre için hesaplanır. 3. satırda sonuç 50,00 olur: faiz yalnızca son kupon ödeme tarihinden (1 Eylül 2020) devir tarihine kadar birikir. 4. satırda hesap_yöntemi yazılmadığı için varsayılan DOĞRU kullanılır ve sonuç 50,00 olur; bu değer 2. satırla aynıdır. Hangi yöntemin gerektiği, birikimi kupon ödemesinden bağımsız toplam süre üzerinden mi yoksa yalnızca içinde bulunulan kupon dönemi için mi istediğinize bağlıdır.

Kullanırken dikkat edin​

• Tarihlerin girilişi: Tarihleri tırnak içinde metin olarak veya seri numarası olarak girmelisiniz. Hücrelerde tarih tutmanız ya da TARİH (DATE) işleviyle yıl, ay, gün değerlerinden tarih üretmeniz en güvenli yoldur.
• Çıkış ve ilk faiz tarihi birlikte gereklidir: Her gün için birikecek tutarı hesaplayabilmek için hem çıkış hem de ilk faiz tarihi gerekir.
• Çıkış tarihi: Tam sayı değilse ondalık bölüm atılır. Geçerli bir tarih değilse #DEĞER! hatası verir. Çıkış tarihi düzenleme tarihine eşit veya ondan büyükse #SAYI! hatası verir.
• İlk faiz tarihi: Tam sayı değilse ondalık bölüm atılır. Geçerli bir tarih değilse #DEĞER! hatası verir.
• Düzenleme tarihi: Düzenleme tarihi, menkul kıymetin alıcıya devredildiği tarihtir. Çıkış tarihinden önceyse #SAYI! hatası verir. Tam sayı değilse ondalık bölüm atılır. Geçerli bir tarih değilse (örneğin hücrede metin varsa) #DEĞER! hatası verir; 4. çalışma sayfasındaki beşinci satıra bakın.
• Oran: Oran sıfır veya negatifse #SAYI! hatası verir. Oranı %6, 0,06 veya 6/100 biçiminde yazabilirsiniz; üçü aynı sonucu verir.
• Nominal değer: Nominal parametresi boş bırakılırsa 1000 kullanılır. Sıfır veya negatifse #SAYI! hatası verir.
• Sıklık: Tam sayı değilse ondalık bölüm atılır. Değer 1, 2 veya 4 dışında bir sayıysa #SAYI! hatası verir. Değer 1 ise yıllık, 2 ise yarıyıllık, 4 ise üç aylık ödeme yapılır.
• Temel: Boş bırakılırsa 0 (ABD 30/360) kullanılır. Tam sayı değilse ondalık bölüm atılır. 0'dan küçük veya 4'ten büyükse #SAYI! hatası verir. Gün sayma yöntemleri: 0 = ABD 30/360; 1 = Gerçek/Gerçek; 2 = Gerçek/360; 3 = Gerçek/365; 4 = Avrupa 30/360.
• Hesap yöntemi: Boş bırakılırsa DOĞRU kabul edilir; faiz çıkış tarihinden itibaren birikir. YANLIŞ veya 0 verilirse faiz son kupon ödeme tarihinden itibaren birikir.
• ABD ve Avrupa 30/360 farkı: Temel 0 (ABD) ile temel 4 (Avrupa) arasındaki fark, ayın son gününün nasıl ele alındığıdır. Ay sonuna denk gelen tarihlerde iki yöntem farklı gün sayısı ve dolayısıyla farklı sonuç verebilir.
• İlgili işlevler: Faizini vadede ödeyen menkul kıymetlerin birikmiş faizi için GERÇEKFAİZV (ACCRINTM) işlevini kullanabilirsiniz. Yıl, ay ve gün değerlerinden tarih seri numarası üretmek için TARİH (DATE) işlevi kullanılır.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.