Genel Bakış
Hata Çubukları (Error Bars), bir grafikteki veri noktalarının yanında o değerin ne kadar değişebileceğini gösteren kısa çizgilerdir. Ölçüm, anket, tahmin ve bütçe gibi kesin olmayan verilerde değerin güvenilirlik aralığını göstermek için kullanılır. Sütun, çubuk, çizgi, alan, XY (dağılım) ve kabarcık grafiklerinde eklenebilir.
VBA ile aynı işlem serinin ErrorBar yöntemiyle yapılır:
Type bağımsız değişkeni için xlErrorBarTypeFixedValue, xlErrorBarTypePercent, xlErrorBarTypeStDev, xlErrorBarTypeStError ve xlErrorBarTypeCustom değerleri kullanılır. Include bağımsız değişkeni çubuğun yönünü belirler. Çubuk ucunun stili ErrorBars.EndStyle özelliğiyle ayarlanır.
Pozitif ve negatif değer aralıklarında nokta sayısı seriyle aynı olmalıdır. Çubuğun simetrik olmasını istemiyorsanız iki kutuya farklı sütunlar verebilirsiniz.
Ocak sütununun hata çubuğu 12.000 birim yukarı ve aşağı uzanır, çünkü Ocak satışının yüzde 10'u budur. Satışı daha yüksek olan aylarda çubuklar da uzar, örneğin Şubat için 13.500 birimdir. Yüzde türü, hata payının değerle orantılı büyüdüğü durumlarda uygundur.
Gübre A grubunun ortalaması 42,00, standart sapması 2,00 olarak hesaplanır; grafikte bu sütunun çubuğu ortalamanın 2,00 birim üstüne ve altına uzanır. Gübre D'nin standart sapması 6,00 olduğundan çubuğu daha uzundur ve ölçümlerin daha dağınık olduğunu gösterir. Özel yöntemde her sütun için ayrı uzunlukta çubuk elde edersiniz.
Her nokta hem sağa-sola hem yukarı-aşağı çubuklarla çevrilir. Birinci deneyde verim 52, düşey çubuğun üst ucu ise 54,6 düzeyindedir. Yatay çubuklar her noktada sıcaklığın 2 derece altına ve üstüne uzanır. Yalnızca XY ve kabarcık grafiklerinde X yönünde hata çubuğu eklenebilir.
Nerede bulunur
Hata çubukları yalnızca bir grafik seçiliyken eklenir. İki yol vardır:- Şerit: Grafiği seçin, Grafik Tasarımı > Grafik Düzenleri > Grafik Öğesi Ekle > Hata Çubukları (Chart Design > Chart Layouts > Add Chart Element > Error Bars) yolunu izleyin. Eski sürümlerde sekme adı yalnızca Tasarım (Design) olabilir.
- Düğme: Grafiğin sağ üst köşesindeki + (Grafik Öğeleri, Chart Elements) düğmesine tıklayın ve Hata Çubukları kutusunu işaretleyin.
Hata tutarı türleri
Hata Çubuklarını Biçimlendir bölmesindeki Hata Tutarı (Error Amount) bölümünde çubuğun uzunluğunu belirleyen dört yöntem vardır:- Sabit değer: (Fixed value) Tüm noktalara aynı mutlak tutar uygulanır, örneğin her sütun için 5 birim.
- Yüzde: (Percentage) Çubuk, her noktanın kendi değerinin belirtilen yüzdesi kadardır. Büyük değerlerin çubuğu da büyük olur.
- Standart sapma: (Standard deviation) Serideki tüm değerlerin standart sapmasının belirttiğiniz katı kadar çubuk çizilir. Tüm noktalarda aynı uzunluktadır.
- Özel: (Custom) Değer Belirt (Specify Value) düğmesiyle artı ve eksi hata değerlerini hücre aralığından verirsiniz. Her nokta için ayrı hata tutarı kullanılabilen tek yöntem budur.
Nasıl kullanılır ve biçimlendirilir
- Grafiği seçin ve Grafik Öğesi Ekle > Hata Çubukları > Diğer Hata Çubuğu Seçenekleri komutunu çalıştırın. Birden fazla seri varsa hangi seriye ekleneceğini sorabilir.
- Yön (Direction) bölümünden Artı (Plus), Eksi (Minus) ya da Her İkisi (Both) seçeneğini belirleyin.
- Bitiş Stili (End Style) bölümünden çubuğun ucunda kapak olup olmayacağını seçin: Çizgi Ucu (Cap) ya da Başlıksız (No Cap).
- Hata Tutarı bölümünden yöntemi ve değeri ayarlayın.
- Dolgu ve Çizgi (Fill & Line) simgesinden çubuğun rengini, kalınlığını ve çizgi türünü değiştirin.
VBA ile aynı işlem serinin ErrorBar yöntemiyle yapılır:
VBA
3 satır
ActiveChart.SeriesCollection(1).ErrorBar _
Direction:=xlY, Include:=xlErrorBarIncludeBoth, _
Type:=xlErrorBarTypeFixedValue, Amount:=5Özel hata değerlerini hazırlama
Özel yöntemde hata değerleri sayfada hesaplanmış olmalıdır. Örneğin her grup için üç ölçümün standart sapmasını bir sütunda hesaplayıp Değer Belirt penceresinde Pozitif Hata Değeri ve Negatif Hata Değeri kutularına bu sütunu gösterirsiniz. Standart sapmayı şu formülle bulabilirsiniz:=STDSAPMA.S(B2:D2)=STDEV.S(B2:D2)1. Yüzde türü hata çubuğu
Aylık satış tutarlarını gösteren sütun grafiğine, her sütunun değerinin yüzde 10'u kadar hata çubuğu ekleyeceğiz. Excel'de grafiği seçin, Grafik Öğesi Ekle > Hata Çubukları > Diğer Hata Çubuğu Seçenekleri yolunu izleyin, Hata Tutarı bölümünde Yüzde'yi seçip 10 yazın. C sütunu, çubukların uzunluğunu hücrede de görmeniz için hesaplanmıştır.Hata Çubukları
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | |
|---|---|---|---|
| 1 | Ay | Satış | Hata Payı (%10) |
| 2 | Ocak | 120.000 | 12.000 |
| 3 | Şubat | 135.000 | 13.500 |
| 4 | Mart | 150.000 | 15.000 |
| 5 | Nisan | 142.000 | 14.200 |
| 6 | Mayıs | 168.000 | 16.800 |
| 7 | Haziran | 175.000 | 17.500 |
Aylık SatışExcelDepo v1.0.0
2. Özel değerlerle standart sapma
Beş farklı uygulamanın üç ölçümünden ortalama ve standart sapma hesaplanır. Sütun grafiği ortalamaları gösterir; hata çubukları ise her grubun kendi standart sapması kadardır. Excel'de Hata Tutarı bölümünde Özel'i seçin, Değer Belirt düğmesine tıklayın ve hem Pozitif hem Negatif Hata Değeri için F2:F6 aralığını gösterin.Hata Çubukları
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | E | F | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Uygulama | Ölçüm 1 | Ölçüm 2 | Ölçüm 3 | Ortalama | Standart Sapma |
| 2 | Gübre A | 40 | 44 | 42 | 42,00 | 2,00 |
| 3 | Gübre B | 50 | 55 | 45 | 50,00 | 5,00 |
| 4 | Gübre C | 48 | 50 | 52 | 50,00 | 2,00 |
| 5 | Gübre D | 60 | 66 | 54 | 60,00 | 6,00 |
| 6 | Kontrol | 30 | 33 | 27 | 30,00 | 3,00 |
Deney SonuçlarıExcelDepo v1.0.0
3. XY grafikte X ve Y hata çubukları
Sıcaklık ile verim arasındaki ilişkiyi gösteren XY (dağılım) grafiğinde hem yatay hem düşey hata çubuğu kullanacağız. Yatay çubuklar sıcaklık ölçümündeki sabit 2 derecelik payı, düşey çubuklar verimdeki yüzde 5'lik payı gösterir. Excel'de grafiği seçip Hata Çubukları ekleyin; Yatay Hata Çubuğu ve Düşey Hata Çubuğu için ayrı ayrı seçenekleri belirleyin. D sütunu verimin yüzde 5 üst sınırını hesaplar.Hata Çubukları
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Deney No | Sıcaklık (°C) | Verim (%) | Üst Sınır (+%5) |
| 2 | D-01 | 20 | 52 | 54,6 |
| 3 | D-02 | 30 | 58 | 60,9 |
| 4 | D-03 | 40 | 67 | 70,4 |
| 5 | D-04 | 50 | 71 | 74,6 |
| 6 | D-05 | 60 | 78 | 81,9 |
| 7 | D-06 | 70 | 84 | 88,2 |
| 8 | D-07 | 80 | 88 | 92,4 |
| 9 | D-08 | 90 | 91 | 95,6 |
Sıcaklık VerimExcelDepo v1.0.0
Kullanırken dikkat edin
- Desteklenen grafik türleri: Hata çubukları 2-B sütun, çubuk, çizgi, alan, XY (dağılım) ve kabarcık grafiklerinde bulunur. Pasta, halka, radar, hisse senedi, şelale ve üç boyutlu grafiklerde Hata Çubukları komutu yoktur. Grafiğiniz 3-B ise önce 2-B türe çevirin.
- Standart sapma ve standart hata aynı şey değildir: Menüdeki Standart Sapma ve Standart Hata seçenekleri, serinin tüm değerlerinden tek bir tutar hesaplar ve her noktaya aynı uzunlukta uygular. Her grubun kendi ölçümlerinden hesaplanan sapmayı göstermek istiyorsanız tutarları hücrelerde hesaplayıp Özel yöntemini kullanın.
- Özel aralıkların boyutu: Pozitif ve Negatif Hata Değeri aralıklarındaki hücre sayısı serideki nokta sayısıyla aynı olmalıdır. Değer Belirt penceresindeki varsayılan {1} ifadesini silmeyi unutursanız yalnızca tek bir sabit değer kullanılır.
- Yığılmış grafiklerde yorum: Yığılmış sütun ve alan grafiklerinde çubuk, serinin kendi değerine değil yığının toplam konumuna çizilir. Bu yüzden üst üste binen çubuklar okumayı zorlaştırabilir; mümkünse kümelenmiş sütun grafiği kullanın.
- Okunabilirlik ipuçları: Çok sayıda noktası olan serilerde çubukları ince ve açık renkli tutun, gerekirse Başlıksız (No Cap) bitiş stilini seçin. Gerekirse Artı yönünü seçerek yalnızca üst sınırı gösterin. Grafik başlığına ya da açıklamasına çubukların neyi temsil ettiğini (örneğin standart sapma ya da yüzde 5 pay) mutlaka yazın.
- İlgili konular: Grafik Öğesi Ekle, Hata Çubuklarını Biçimlendir bölmesi, Veri Etiketleri, Eğilim Çizgisi (Trendline), XY (Dağılım) Grafiği, Series.ErrorBar yöntemi, ErrorBars nesnesi, ORTALAMA, STDSAPMA.S, STDSAPMA.P ve KAREKÖK işlevleri.
