KİKAREDAĞ

KİKAREDAĞ (CHIDIST), ki-kare dağılımı için sağ kuyruk olasılığını verir. Elde ettiğiniz ki-kare değerinin, verilen serbestlik derecesinde şans eseri bu değerden büyük çıkma olasılığını bulmak için kullanılır. Bu işlev yalnızca eski çalışma kitaplarıyla uyumluluk için bulunur; yeni çalışmalarda KİKARE.DAĞ.SAĞK işlevi tercih edilmelidir.

Söz dizimi ve parametre​

İşlev iki parametre de ister. Ki-kare değerini ve serbestlik derecesini sabit sayı olarak yazabileceğiniz gibi hücre başvurusu olarak da verebilirsiniz. Sonuç her zaman 0 ile 1 arasında bir olasılıktır.

1. Temel kullanım: sağ kuyruk olasılığı​

Her satırda bir testin ki-kare değeri ve serbestlik derecesi verilmiştir. D sütunundaki sağ kuyruk olasılığını bulmak için D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 0,0500, 0,3679 ve 0,0500 olur. İşlev, ki-kare dağılımında P(X > x) olasılığını, yani x değerinin sağında kalan alanı hesaplar. Serbestlik derecesi 2 olduğunda bu olasılık e üzeri eksi x/2 değerine eşittir; ikinci satırda x = 2 için e üzeri eksi 1 ≈ 0,37 çıkar. 18,307 değeri 10 serbestlik derecesinde, 5,991 değeri ise 2 serbestlik derecesinde yaklaşık 0,05 düzeyindeki kritik değerlerdir.

2. p değeriyle anlamlılık kararı​

Dört üretim hattının ki-kare testi sonucu elde edilmiştir. Olasılık 0,05 anlamlılık düzeyinin altındaysa sonuç anlamlı sayılacaktır. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla Anlamlı değil, Anlamlı, Anlamlı ve Anlamlı değil olur. KİKAREDAĞ sağ kuyruk olasılığını verdiği için ki-kare değeri büyüdükçe olasılık küçülür. Olasılık < 0,05 olduğunda gözlenen sapma tesadüfle açıklanamaz kabul edilir ve sonuç anlamlı sayılır.

3. Ondalık ve geçersiz serbestlik derecesi​

Aynı ki-kare değeri için serbestlik derecesinin tam sayı, ondalıklı ve 1'den küçük olduğu üç durumu karşılaştıralım. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 0,1116, 0,1116 ve #SAYI! olur. serbestlik_derecesi tam sayı değilse ondalık kısmı atılır; bu yüzden 3,9 değeri 3 gibi işlem görür ve ilk iki satırın sonucu aynıdır. Serbestlik derecesi 1'den küçük olduğunda işlev #SAYI! hatası verir.

4. Hata durumları​

Geçerli bir satırı, negatif x değerini ve sayı olmayan girdileri yan yana görelim. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 0,3679, #SAYI!, #DEĞER! ve #DEĞER! olur. İlk satırdaki değerler geçerli olduğu için olasılık hesaplanır. Negatif x değeri #SAYI! hatası verir. x ya da serbestlik derecesi sayı değil metinse işlev #DEĞER! hatası verir.

Kullanırken dikkat edin​

• Uyumluluk işlevi: KİKAREDAĞ yalnızca geriye dönük uyumluluk için vardır ve yeni çalışmalarda kullanılmamalıdır. Excel 2010 ile birlikte yerine KİKARE.DAĞ.SAĞK işlevi eklenmiştir. Mevcut çalışma kitaplarındaki KİKAREDAĞ formülleri çalışmaya devam eder.
• Dağılımın yapısı: Ki-kare dağılımı sürekli bir dağılımdır ve tüm değerleri sıfırdan büyüktür. İşlev, sağ kuyruk olasılığını yani x değerinden büyük çıkma olasılığını verir.
• x parametresi: x negatifse işlev #SAYI! hatası verir. x sayısal değilse işlev #DEĞER! hatası verir.
• serbestlik_derecesi parametresi: serbestlik_derecesi tam sayı değilse ondalık kısmı atılır. serbestlik_derecesi 1'den küçükse veya 10^10 değerine eşitse işlev #SAYI! hatası verir. serbestlik_derecesi sayısal değilse işlev #DEĞER! hatası verir.
• Hesaplama: KİKAREDAĞ = P(X > x)
  Burada X, serbestlik_derecesi kadar serbestlik derecesine sahip bir ki-kare (χ²) rastgele değişkenidir, x ise x parametresidir. Eşitlik, dağılımın x değerinin sağında kalan alanını, yani sağ kuyruk olasılığını ifade eder. Serbestlik derecesi hesaba katılmadan önce tam sayıya indirilir.
• İlgili işlevler: KİKARE.DAĞ.SAĞK: KİKAREDAĞ işlevinin yerine geçen güncel işlevdir; yeni çalışmalarda bunu tercih edin. KİKARE.DAĞ: Sol kuyruk için olasılık yoğunluk veya birikimli dağılım değerini almak istediğinizde kullanılır. KİKARE.TERS: Sol kuyruk olasılığından ki-kare değerini bulmak için kullanılır. KİKARE.TERS.SAĞK: Sağ kuyruk olasılığından ki-kare değerini, yani kritik değeri bulmak için kullanılır. KİKARE.TEST: Gözlenen ve beklenen değerlerden doğrudan testin olasılık değerini hesaplamak istediğinizde tercih edilir.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.