T.TERS

T.TERS (T.INV), sol kuyruklu t dağılımı için verilen olasılığa karşılık gelen t değerini verir. Başka bir deyişle dağılımın solundaki alanın belirtilen olasılığa eşit olduğu noktayı bulur. Hipotez testlerinde ve güven aralığı çalışmalarında kritik değer belirlemek için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

T.TERS yalnızca dağılımın sol kuyruğunu dikkate alır. İki kuyruklu bir kritik değer gerekiyorsa T.TERS.2K işlevini kullanın. t dağılımı sürekli bir dağılımdır.

1. Temel kullanım: yaygın olasılıklar​

Serbestlik derecesi 1 olan t dağılımında farklı sol kuyruk olasılıkları için t değerlerini bulalım. B2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 0,000, -1,000 ve -3,078 olur. Olasılık yüzde 50 olduğunda dağılımın ortasına ulaşılır; t dağılımı sıfır etrafında simetrik olduğundan bu nokta sıfırdır. Olasılık azaldıkça aranan nokta sola, yani negatif değerlere kayar.

2. Küçük olasılıklar ve uç değerler​

Anlamlılık düzeyi küçüldükçe kritik değerin nasıl değiştiğini görelim. Serbestlik derecesi yine 1 alınmıştır. B2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla -15,895, -31,821 ve -63,657 olur. Olasılık küçüldükçe sol kuyruğun uzak ucuna gidilir ve t değerinin mutlak büyüklüğü hızla artar. Serbestlik derecesi düşük olduğunda dağılımın kuyrukları kalın olduğu için bu artış özellikle belirgindir.

3. Geçersiz olasılık değerleri​

Olasılık parametresi için geçersiz değerlerin ne verdiğini görelim. B2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #SAYI!, #SAYI/0!, #SAYI! ve #DEĞER! olur. Yüzde 100 olasılığa karşılık gelen nokta dağılımın sonsuz ucunda olduğundan sonuç hesaplanamaz. 1'den büyük olasılıkta da B2 hücresindeki ile aynı türde bir hata döner. Sıfır olasılıkta ise B3 hücresinde bu hatalardan farklı bir hata görülür. Metin olarak girilen olasılık ise sayısal olmadığı için B5 hücresinde yine farklı bir hata verir.

4. Serbestlik derecesinin davranışı​

Serbestlik derecesi parametresinin ondalıklı, 1'den küçük ve metin değerler aldığında nasıl davrandığını görelim. Olasılık sabit tutulmuştur. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla -3,078, -3,078, #SAYI! ve #DEĞER! olur. Ondalıklı serbestlik derecesi yuvarlanmaz, tam sayıya kırpılır; bu nedenle 1,9 değeri 1 gibi işlem görür ve ilk iki satırın sonucu aynıdır. 1'den küçük serbestlik derecesi geçerli değildir. Metin girilirse sayısal olmadığı için farklı bir hata oluşur.

Kullanırken dikkat edin​

• olasılık parametresi: olasılık, t dağılımının sol kuyruğundaki olasılıktır. Sıfıra eşitse işlev #SAYI/0! hatası verir. Sıfırdan küçük değerler de geçerli bir olasılık olmadığı için hata döndürür. 1'den büyükse #SAYI! hatası verir. Olasılık tam olarak 1 (yüzde 100) olduğunda da sonuç hesaplanamaz ve #SAYI! döner. Metin gibi sayısal olmayan bir değer girilirse #DEĞER! hatası oluşur.
• serbestlik_derecesi parametresi: serbestlik_derecesi 1'den küçükse işlev #SAYI! hatası verir. Tam sayı olmayan bir değer girilirse ondalık kısım atılır ve değer tam sayıya kırpılır. Sayısal olmayan bir değer girilirse #DEĞER! hatası oluşur.
• Sol kuyruk: İşlev yalnızca dağılımın sol kuyruğunu döndürür. Olasılık 50%'nin altındaysa sonuç negatif, 50% ise sıfır olur. Sağ kuyruk ya da iki kuyruklu bir kritik değer gerekiyorsa aşağıdaki ilgili işlevleri kullanın.
• Sürüm: T.TERS işlevi Excel 2010 ile eklenmiştir. Daha eski sürümlerde benzer iş için uyumluluk işlevi TTERS kullanılır.
• İlgili işlevler:
  • T.DAĞ: Sol kuyruklu t dağılımının olasılığını verir; elinizde t değeri varsa ve olasılığı arıyorsanız T.TERS yerine bunu tercih edin.
  • T.DAĞ.2K: İki kuyruklu t dağılımının olasılığını verir; iki yönlü testlerde t değerinden olasılığa geçmek için kullanılır.
  • T.DAĞ.SAĞK: Sağ kuyruklu t dağılımının olasılığını verir; tek yönlü ve üst kuyruk testlerinde kullanılır.
  • T.TERS.2K: İki kuyruklu t dağılımının ters değerini verir; iki yönlü testlerde kritik değer gerektiğinde T.TERS yerine tercih edilir.
  • T.TEST: İki örnek arasındaki t testinin olasılık değerini verir; kritik değerle karşılaştırmak yerine doğrudan p değeri istiyorsanız kullanılır.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.