2025 Yemek Yardımlarının Yasal Kesintilerini Öğrenme

2025 yemek yardımı kesintileri (2025 meal allowance deductions), işverenin çalışana sağladığı yemek yardımının SGK prime esas kazancına, gelir vergisi matrahına ve damga vergisi matrahına ne ölçüde dahil edileceğini belirler. 01.01.2025 tarihinden itibaren yardımın şekli belirleyicidir: işyerinde verilen yemek ve yalnızca yemekte geçerli kartlar prime esas kazanca dahil edilmez, birden fazla kategoride geçen kart ya da nakit yardımlarda ise SGK tarafından belirlenen tutara kadar istisna uygulanır. Gelir ve damga vergisi istisnaları ise belirlenen tutarlara kadar devam eder; bu sayfada kuralları ve Excel'de nasıl hesaplayacağınızı bulabilirsiniz.

2025 yemek yardımı kesintileri neleri kapsar?​

Yemek yardımında üç ayrı kesinti kalemi söz konusudur: SGK prime esas kazancı, gelir vergisi matrahı ve damga vergisi matrahı.

Gelir ve damga vergisi: 3/11/2022 tarihli 7420 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanunu'nun 23'üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yapılan değişiklik sonucunda, işverenlerin çalışanlarına sağladığı nakdi yemek yardımları da belirlenen tutara kadar gelir vergisinden istisna tutulmuştur. Damga Vergisi Kanunu'nun 9'uncu maddesinin atıf yaptığı II sayılı tabloya göre Gelir Vergisi Kanunu'nun 23'üncü maddesindeki istisnalar damga vergisinden de muaftır. Bu nedenle Aralık 2022 döneminden itibaren yemek yardımı nakdi de olsa gelir ve damga vergisi istisnasından yararlanmaktadır.

SGK: Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 97'nci maddesinde yapılan değişiklikle, Aralık 2022 döneminden Aralık 2024 sonuna kadar yemek yardımı ayni de olsa nakdi de olsa SGK tarafından belirlenen tutara kadar prime esas kazançtan istisna tutulmuştur. Danıştay 10'uncu Dairesi, 08/05/2024 tarihli, 2023/170 esas ve 2024/1853 karar sayılı kararında, ayni yemek yardımının bir kısmının prime esas kazanca dahil edilmesini Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun genel hükümlerine aykırı bulmuş; yönetmeliğin ilgili hükmünü ve 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesi'nin ilgili kısmını iptal etmiştir. SGK da 01.01.2025 tarihinden itibaren yeni bir uygulamaya geçmiştir.

İstisna tutarları her yıl güncellenebildiği için hesaplarınızda kullanacağınız tutarı daima güncel mevzuattan ve SGK duyurularından kontrol edin.

Yemek yardımı türüne göre SGK, gelir vergisi ve damga vergisi​

01.01.2025 tarihinden itibaren uygulama, yardımın nasıl sağlandığına göre üç durumda özetlenebilir:

• İşyerinde veya müştemilatında yemek hizmeti verilmesi: İşyerinde yapılıp dağıtılan ya da dışarıdan temin edilip işyerinde dağıtılan yemekler prime esas kazanca dahil edilmez; gelir ve damga vergisi matrahında da dikkate alınmaz.
• Yalnızca yemek hizmetlerinde geçerli kart, kupon ya da çek verilmesi: Yardımın tamamı prime esas kazanca dahil edilmez. Gelir ve damga vergisinde ise belirlenen tutara kadar istisna uygulanır.
• Nakit ya da birden fazla kategoride geçerli kartla yardım yapılması: SGK tarafından belirlenen tutara kadar prime esas kazanca dahil edilmez. Gelir ve damga vergisi istisnalarında bir değişiklik yoktur; belirlenen tutara kadar istisna sürer.

Bu ayrım Excel'de bir yardım türü sütunu ve bir koşul formülüyle kolayca modellenebilir. Aşağıdaki örneklerde istisna tutarları yalnızca varsayımsal değerlerdir; gerçek hesapta güncel tutarı ayrı bir hücreye yazıp formülleri o hücreye bağlayın.

Çok kategorili yemek kartı neden tartışmalı?​

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun genel hükümlerine göre ayni yardımlar prime esas kazanca dahil edilmezken, Gelir Vergisi Kanunu'na göre hizmet sözleşmesine dayanan ayni yardımlar da vergiye tabidir ve yalnızca kanunda sayılan hallerde istisna uygulanır. Danıştay kararı, ayni yardımın nakit ya da nakit yerine geçen nitelikte olmaması gerektiğine işaret etmektedir.

Yeni uygulamada birden fazla kategoride alışveriş imkanı veren kart, çalışana tercih hakkı ve harcama bakiyesini belirleme olanağı tanıdığı için nakde yakın kabul edilmekte ve SGK sınırına tabi tutulmaktadır. Ayni, sözlükte nakit para dışında belirli bir mal ya da eşya olarak verilen yardım anlamına gelir; dolayısıyla çalışana tercih hakkı tanımayan bir yardım ayni niteliktedir.

Tartışma, kategorilere bölünmüş kartlarda ortaya çıkar. Örneğin 5.000 TL'lik bakiyenin yalnızca yemekte, 2.500 TL'lik bakiyenin yalnızca giyimde kullanılabildiği toplam 7.500 TL'lik bir kartta çalışana tercih hakkı verilmediği için yardım ayni nitelikte sayılabilir. Buna karşın yardım tek kartla ve birden fazla kategoride sağlandığı için yeni uygulamada SGK sınırına tabi tutulur. Bu çelişki uygulamada dikkatle izlenmelidir.

Sınırı aşmayan kısmı Excel'de MİN işleviyle bulabilirsiniz. Yardım tutarı C2, istisna sınırı D2 hücresindeyse:


Yardımdan sınırı aşan kısım ise yardım tutarından bu sonucun çıkarılmasıyla bulunur.

1. Yardım şekline göre prime esas kazanca giren tutar​

Personelin yemek yardımı şekli ve aylık tutarı listelenmiştir. SGK sınırı varsayımsal olarak 3.000 TL alınmıştır; gerçek çalışmada güncel tutarı kullanın. İşyerinde yemek ve yalnızca yemek kartı durumlarında yardımın tamamı istisna sayılır, diğer durumlarda sınır uygulanır.
Ayşe Kaya'nın işyerinde verilen yemeğinde prime dahil edilmeyen tutar 4.500,00, prime giren tutar 0,00 olur. Elif Yıldız'ın çok kategorili kartında istisna sınırla sınırlandığı için prime dahil edilmeyen tutar 3.000,00, prime giren tutar 2.000,00 çıkar. Nakit yardım alan Burak Şahin için aynı sınır uygulanır: prime dahil edilmeyen 3.000,00, prime giren 500,00. Yalnızca yemek kartı alan Mehmet Demir için ise prime giren tutar 0,00 olur.

2. Gelir ve damga vergisi istisnasını günlük sınırla hesaplama​

Personelin çalıştığı gün sayısı, günlük yemek yardımı ve günlük istisna sınırı girilmiştir. Sınır varsayımsal olarak günlük 200 TL alınmıştır; güncel tutarı mevzuattan alıp D sütununa yazın. Formül, her gün için yardımın sınıra kadar olan kısmını istisna sayar.
Ayşe Kaya için istisna tutarı 4.400,00, vergiye esas tutar 1.100,00 olur. Günlük yardımı sınırın altında kalan Mehmet Demir'de istisna 3.780,00 olurken vergiye esas tutar 0,00 çıkar. Tablonun son satırı toplam istisnayı 20.980,00, toplam vergiye esas tutarı 3.700,00 olarak gösterir.

3. Çok kategorili kartı yemek payına göre sınıflandırma​

Çalışanlara verilen kartların yemek ve giyim kategorilerindeki bakiyeleri girilmiştir. Amaç, kartın toplam bakiyesini, yemek payını ve kartın yalnızca yemekte mi yoksa birden fazla kategoride mi geçerli olduğunu görmektir.
Ayşe Kaya'nın kartında toplam bakiye 7.500,00, yemek payı %67 ve kart türü Çok kategorili olarak bulunur; bu tür kartlarda SGK tarafından belirlenen tutara kadar istisna uygulanır. Mehmet Demir'in kartı ise Sadece yemek olarak sınıflanır ve yemek payı %100 çıkar; bu durumda yardımın tamamı prime esas kazanca dahil edilmez.

Sık sorulan sorular​

Nakit yemek yardımı gelir vergisinden istisna mıdır? Evet, belirlenen tutara kadar istisnadır. Aralık 2022 döneminden itibaren nakdi yemek yardımları da gelir ve damga vergisi istisnasından yararlanır; güncel tutarı mevzuattan kontrol edin.

İşyerinde yemek verilirse hangi kesintiler uygulanır? Yemek işyerinde ya da müştemilatında verildiğinde yardım prime esas kazanca dahil edilmez, gelir ve damga vergisi matrahında da dikkate alınmaz.

Yalnızca yemek kartı verilirse SGK primi hesaplanır mı? Hayır. Yalnızca yemek hizmetlerinde geçerli kart, kupon ya da çekle sağlanan yardımın tamamı prime esas kazanca dahil edilmez. Gelir ve damga vergisinde ise belirlenen tutara kadar istisna uygulanır.

İstisna tutarlarını hesap tablosunda nasıl yönetmeliyim? Tutarları formüllerin içine yazmak yerine ayrı hücrelere girin ve formülleri bu hücrelere bağlayın. Tutar değiştiğinde yalnızca tek hücreyi güncellemeniz yeterli olur.

Kullanırken dikkat edin​

• İstisna tutarlarını formüle gömmeyin: SGK, gelir vergisi ve damga vergisi istisna tutarları güncellenebilir. Tutarları ayrı hücrelerde tutun ve formüllerde bu hücrelere başvurun; böylece yıl içinde tutar değiştiğinde tüm tabloyu yeniden yazmanız gerekmez.
• Örnek tutarlar gerçek değildir: Bu sayfadaki sınır tutarları yalnızca hesap mantığını göstermek için seçilmiş varsayımsal değerlerdir. Bordro hesabınızda güncel mevzuattaki ve SGK duyurularındaki tutarları kullanın, şüphe duyduğunuzda mali müşavirinize danışın.
• Yardım türünü tutarlı yazın: EĞER formüllerinde yardım türü metinle karşılaştırıldığı için yazım farkı (fazladan boşluk, farklı harf) yanlış sonuç verir. Yardım türünü Veri Doğrulama (Data Validation) ile açılır listeden seçtirmek bu hatayı önler.
• Günlük ve aylık sınırı karıştırmayın: Sınırın günlük mü aylık mı olduğunu kontrol edin. Günlük sınır kullanıyorsanız çalışılan gün sayısıyla çarpmayı unutmayın; aksi halde istisna tutarı hatalı çıkar.
• Kategori bakiyeleri tartışmalı olabilir: Birden fazla kategoride geçen kartlarda, bakiyenin kategorilere bölünmesi yardımın niteliği konusunda farklı yorumlara yol açabilir. Uygulamadaki değişiklikleri SGK duyurularından izleyin.
• İlgili konular: EĞER, VE, YADA, MİN, TOPLA, ÇOKETOPLA, EĞERSAY ve Veri Doğrulama (Data Validation) özellikleri bu tür bordro ve yardım hesap tablolarında birlikte kullanılır. Hücre biçimlendirmesi için Giriş sekmesindeki Sayı grubundan yararlanabilirsiniz.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.