Veri Dondurma ve Sabitleme

Veri dondurma ve sabitleme (Freeze Panes), sayfayı kaydırırken seçtiğiniz satır ve sütunların ekranda sabit kalmasını sağlayan Excel özelliğidir. Uzun listelerde başlıkları görmek için Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur (View > Window > Freeze Panes) komutunu kullanırsınız; formüllerde bir hücre başvurusunun kaymamasını istediğinizde ise F4 tuşuyla başvuruyu sabitlersiniz.

Excel'de satır ve sütun nasıl dondurulur?​

Excel, seçtiğiniz hücrenin üstündeki satırları ve solundaki sütunları dondurur. Bu yüzden önce sabit kalacak bölgenin sınırını belirlemeniz gerekir. Adımlar şöyledir:

• Sayfanın başına dönün: Dondurmadan önce sayfayı en üste kaydırın. Aksi halde üstte kalan satırlar gizlenmiş gibi görünebilir.
• Hücreyi seçin: Yalnızca ilk satırı dondurmak için A2, ilk satırı ve ilk sütunu birlikte dondurmak için B2, ilk üç satırı dondurmak için A4 hücresini seçin.
• Komutu çalıştırın: Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Bölmeleri Dondur yolunu izleyin.
• Dondurmayı kaldırın: Aynı menüde artık görünen Bölmeleri Çöz (Unfreeze Panes) komutunu seçin.

İşlemi makroyla yapmak isterseniz etkin pencerenin FreezePanes özelliğini kullanabilirsiniz:
Önce varsa mevcut dondurma kaldırılır, ardından B2 seçilerek hem ilk satır hem ilk sütun dondurulur. Dondurma ayarı sayfa bazındadır ve dosyayla birlikte kaydedilir.

Üst satırı dondur, ilk sütunu dondur ve Böl farkı​

Bölmeleri Dondur menüsünde üç seçenek bulunur:

• Bölmeleri Dondur: Seçili hücrenin üstündeki satırları ve solundaki sütunları dondurur. Birden fazla satır ya da sütunu sabitlemenin tek yolu budur.
• Üst Satırı Dondur (Freeze Top Row): Hücre seçmeye gerek kalmadan yalnızca ilk satırı sabitler.
• İlk Sütunu Dondur (Freeze First Column): Yalnızca A sütununu sabitler.

Görünüm > Pencere > Böl (View > Window > Split) komutu ise pencereyi birbirinden bağımsız kaydırılabilen bölmelere ayırır. Aynı sayfanın uzak iki bölgesini yan yana görmek istediğinizde işe yarar. Dondurma ise yalnızca belirli bölgeyi yerinde tutar.
Veriyi Ekle > Tablo (Insert > Table) ile tabloya çevirdiyseniz, tablonun içindeki bir hücre seçiliyken aşağı kaydırdığınızda sütun harfleri yerine tablo başlıkları görünür; bu durumda ayrıca dondurma yapmanız gerekmeyebilir.

Formülde hücre başvurusu nasıl sabitlenir?​

Sabitleme yalnızca ekran düzeniyle ilgili değildir. Bir formülü aşağı ya da yana kopyaladığınızda başvurular kayar; sabit bir değerin (oran, kur, katsayı) hücresini kaydırmak istemiyorsanız başvuruyu mutlak yapmanız gerekir. Bunun için hücre adresindeki sütun harfinin ve satır numarasının önüne dolar işareti konur. Örneğin oranın E2 hücresinde durduğu bir fiyat hesabında formül şöyle yazılır:
Formül düzenleme modundayken başvurunun üzerine gelip F4 tuşuna her bastığınızda başvuru şu sırayla değişir:

• $E$2: Satır ve sütun sabit (mutlak başvuru).
• E$2: Yalnızca satır sabit.
• $E2: Yalnızca sütun sabit.
• E2: Hiçbiri sabit değil (göreli başvuru).

1. Başlık satırı ve ürün sütununu birlikte dondurma​

Aylık satış tablosunda ürün adları A sütununda, aylar ise yan yana sütunlarda yer alıyor. Tablo büyüdüğünde hem yatay hem dikey kaydırma yaparken satırın hangi ürüne, sütunun hangi aya ait olduğu görünmez olur. Sayfanın en üstündeyken B2 hücresini seçip Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Bölmeleri Dondur komutunu çalıştırın.
B2 hücresi seçilip dondurma uygulandığında 1. satırdaki başlıklar ile A sütunundaki ürün adları sabit kalır; kaydırma yalnızca B2'den başlayan veri bölgesini hareket ettirir. Toplam sütunundaki ilk ürünün sonucu 545, son ürünün sonucu 485 olarak hesaplanır ve tablo ne kadar kaydırılırsa kaydırılsın hangi ürüne ait olduğu A sütunundan okunabilir.

2. Uzun stok listesinde başlık satırını sabitleme​

Yüzlerce satırlık bir stok listesinde Durum sütununun neyi gösterdiğini anlamak için sürekli en üste dönmek gerekir. Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Üst Satırı Dondur komutunu kullanın. Böylece hücre seçmenize bile gerek kalmadan yalnızca 1. satır sabitlenir.
Üst satır dondurulduğunda Ürün Kodu, Ürün, Stok, Asgari Stok ve Durum başlıkları liste kaç satır aşağı kaydırılırsa kaydırılsın görünür kalır. Zeytin için Durum sütunu Yeterli, Beyaz Peynir için Sipariş ver sonucunu verir. Böylece uzun listede hangi satırın hangi sütuna ait olduğunu şaşırmadan, sipariş verilecek ürünleri rahatça ayıklayabilirsiniz.

3. Formülde oran hücresini sabitleme​

Kar oranı E2 hücresinde duruyor ve tüm ürünlerin satış fiyatı bu orana göre hesaplanacak. C2 hücresine yazılan formülde oran başvurusu, formül aşağı kopyalandığında kaymasın diye F4 tuşuyla mutlak yapılır; Maliyet sütunundaki B2 başvurusu ise göreli kalır.
Formül aşağı kopyalandığında B başvurusu satır satır ilerler, 2. satırdaki oran ise her satırda aynı hücreyi gösterir. Kulaklığın satış fiyatı 437,50, kar tutarı 87,50 olur. Monitörün satış fiyatı ise 4.000,00 olarak hesaplanır. Oran başvurusu sabitlenmeseydi kopyalanan formüller boş hücrelere bakacak ve yanlış sonuç verecekti.

Sık sorulan sorular​

İlk üç satırı nasıl dondururum? Sayfanın en üstündeyken A4 hücresini seçin ve Bölmeleri Dondur komutunu çalıştırın. Üstteki üç satır sabit kalır.
Dondurma kalkmıyor, ne yapmalıyım? Görünüm sekmesindeki Bölmeleri Dondur menüsünü açın ve Bölmeleri Çöz komutunu seçin. Komut sayfa bazında çalışır; birden fazla sayfada dondurma varsa her sayfa için ayrı uygulanır.
Dondurulan satırlar yazdırıldığında her sayfada tekrarlanır mı? Hayır. Dondurma yalnızca ekranı etkiler. Her yazdırılan sayfada başlık satırı için Sayfa Düzeni > Sayfa Yapısı > Yazdırma Başlıkları (Page Layout > Page Setup > Print Titles) altındaki Üstte Yinelenecek Satırlar alanını kullanın.
Dondurma Sayfa Düzeni görünümünde çalışır mı? Bölmeleri Dondur komutu Normal görünümde kullanılır; Sayfa Düzeni görünümündeyse işlem yapamazsınız. Görünüm sekmesinden Normal görünüme dönün.

Kullanırken dikkat edin​

• Önce sayfanın başına gidin: Dondurmadan önce sayfayı en üste kaydırmazsanız Excel, ekranda o an görünen üst satırın üstünü dondurma sınırı olarak alır; bazı satırlar görünmez kalabilir. Sorun yaşarsanız dondurmayı kaldırıp sayfanın en üstündeyken yeniden uygulayın.
• Çok fazla satır dondurmayın: Dondurulan bölge ekranın büyük kısmını kaplarsa kaydırılabilir alan daralır ve küçük ekranlarda veriye ulaşmak zorlaşır. Yalnızca başlık satırı ve kimlik sütununu sabit tutmak çoğu zaman yeterlidir.
• Yazdırmada dondurma geçerli değildir: Dondurulan satırlar kağıt çıktısında her sayfada tekrarlanmaz. Bunun için Yazdırma Başlıkları ayarında Üstte Yinelenecek Satırlar ve Solda Yinelenecek Sütunlar alanlarını kullanın.
• Başvuru sabitlemede doğru türü seçin: Hem satırı hem sütunu sabitlemeniz gerekmeyebilir. Formülü yalnızca aşağı kopyalıyorsanız satır sabitlemesi, yalnızca yana kopyalıyorsanız sütun sabitlemesi yeterlidir. F4 tuşuyla dört başvuru türü arasında geçiş yapabilirsiniz.
• İlgili konular:
  • Böl: Pencereyi bağımsız kaydırılan bölmelere ayırır.
  • Yazdırma Başlıkları: Başlık satırını her yazdırılan sayfada tekrarlar.
  • Tablo: Kaydırmada sütun harfleri yerine tablo başlıklarını gösterir.
  • Filtre: Dondurulmuş başlık satırıyla birlikte uzun listelerde süzme yapmayı kolaylaştırır.
  • Yeni Pencere: Aynı çalışma kitabını ikinci bir pencerede açarak farklı bölgeleri aynı anda göstermenizi sağlar.
  • Mutlak ve göreli başvurular: Formül kopyalamada hücre adreslerinin davranışını belirler.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.