DÖRTTEBİRLİK.HRC

DÖRTTEBİRLİK.HRC (QUARTILE.EXC), bir veri kümesinin dörtte birlik değerini (çeyrek değerini) dışlayıcı yüzdelik kuralına göre verir. Alt çeyreği, medyanı ve üst çeyreği bulmak için kullanılır; veri dağılımını, alt ve üst sınırları ya da aykırı değerleri incelerken işe yarar.

Söz dizimi ve parametre​

dizi bir hücre aralığı olabileceği gibi sabit bir dizi de olabilir. Değerlerin önceden sıralanmış olması gerekmez. İşlev, Excel 2010 ile birlikte eski DÖRTTEBİRLİK işlevinin yerine eklenmiştir.

1. Alt çeyrek, medyan ve üst çeyrek​

Beş haftalık satış adedinden alt çeyrek, medyan ve üst çeyrek değerlerini hesaplayalım. A sütununda veriler, B sütununda istenen dörttebir numarası yer alır. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp C4 hücresine kadar kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 15,0, 25,0 ve 35,5 olur. A sütunundaki değerlerin sıralı olması gerekmez; işlev değerleri kendisi sıralayarak değerlendirir. Dizi aralığı $A$2:$A$6 olarak sabitlendiği için formül aşağı kopyalandığında yalnız dörttebir numarası değişir. Alt çeyrek, 1. ve 2. sıradaki değerlerin arasında yer alan bir konuma karşılık geldiğinden iki değerin arasında hesaplanır.

2. Küçük bir kümede ara değerler​

1'den 8'e kadar sekiz sayıdan oluşan bir kümede üç dörtte birlik değerini karşılaştıralım. Dizi formülün içine sabit dizi olarak yazılmıştır. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 2,25, 4,50 ve 6,75 olur. Sekiz değerde dörtte birlik konumları tam sayıya denk gelmediği için sonuç, komşu iki değer arasında doğrusal olarak hesaplanır; bu nedenle sonuç kümedeki değerlerden biri olmak zorunda değildir. İkinci dörttebir her zaman medyanı verir.

3. Sınır dışı ve ondalıklı dörttebir​

Sıralanmamış sekiz değerlik bir kümede farklı dörttebir sayılarını deneyelim. B2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #SAYI!, #SAYI!, 2,25 ve 6,75 olur. dörttebir 0 ya da 4 olduğunda geçerli aralığın dışında kalır ve işlev #SAYI! hatası verir. Geçerli değerler yalnız 1, 2 ve 3'tür. Ondalıklı bir dörttebir yuvarlanmaz, tam sayıya kesilir; bu yüzden 3,9 değeri 3 gibi işlem görür ve üst çeyreği döndürür. Dizideki değerlerin sırasız olması sonucu etkilemez.

4. Hata durumları​

Tek hücrelik bir veriyle ve geçersiz girdilerle işlevin verdiği hataları görelim. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #SAYI!, #DEĞER! ve #SAYI! olur. İlk satırda dörttebir 4 veya daha büyük olduğu için #SAYI! hatası oluşur. İkinci satırda dörttebir sayıya dönüştürülemeyen bir metindir ve #DEĞER! hatası verir. Üçüncü satırda dizi olarak verilen hücre boştur; sayısal değer bulunmadığı için yine #SAYI! hatası alınır.

Kullanırken dikkat edin​

• dizi: dizi boşsa işlev #SAYI! hatası verir. Dizi bir hücre aralığı ya da formülün içine yazılmış sabit dizi olabilir.
• dörttebir: dörttebir şu değerlerden birini almalıdır:
  • 1: Birinci dörtte birlik (alt çeyrek, 25. yüzdelik)
  • 2: Medyan değer (50. yüzdelik)
  • 3: Üçüncü dörtte birlik (üst çeyrek, 75. yüzdelik)
• Hata koşulları: dörttebir tam sayı değilse ondalık bölüm atılır, yani sayı tam sayıya kesilir. dörttebir 0'a eşit ya da küçükse veya 4'e eşit ya da büyükse işlev #SAYI! hatası verir. dizi boşsa da #SAYI! hatası alınır. dörttebir sayıya dönüştürülemeyen bir metinse sonuç #DEĞER! olur.
• Konum kuralı: İşlev, n değerden oluşan bir kümede dışlayıcı yöntemi kullanır: ilgili değerin sıralı kümedeki konumu (n + 1) × dörttebir / 4 olarak belirlenir. Konum tam sayı değilse sonuç, komşu iki değer arasında doğrusal olarak hesaplanır. Küme çok küçükse konum kümenin dışında kalabilir ve bu durumda #SAYI! hatası oluşur.
• Gizli hücreler: İşlev gizli satırlardaki değerleri de hesaba katar. Gizli hücreleri dışarıda bırakmak istiyorsanız TOPLAMA işlevini, DÖRTTEBİRLİK.HRC'ye karşılık gelen işlev numarasıyla kullanın.
• İlgili işlevler: DÖRTTEBİRLİK.DHL: Aynı hesabı kapsayıcı (inclusive) yöntemle yapar; en küçük ve en büyük değeri de içeren çeyrekler istediğinizde tercih edilir. YÜZDEBİRLİK.DHL: Dörtte birlik yerine istediğiniz yüzdeye karşılık gelen değeri kapsayıcı yöntemle verir. YÜZDEBİRLİK.HRC: Aynı işi dışlayıcı yöntemle yapar; yüzde değeri 0 ile 1 arasında seçilebilir. YÜZDERANK.HRC: Bir değerin kümedeki sırasını yüzde olarak dışlayıcı yöntemle verir. TOPLAMA: Gizli hücreleri hariç tutarak aynı hesabı yapmak için kullanılır. DÖRTTEBİRLİK: Excel 2010 öncesi dosyalarla uyumluluk için bulunan eski işlevdir; yeni çalışmalarda DÖRTTEBİRLİK.HRC ya da DÖRTTEBİRLİK.DHL tercih edilir.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.