ÖZELVEYA

ÖZELVEYA (XOR), verilen mantıksal değerlerin ve koşulların mantıksal özel VEYA sonucunu DOĞRU ya da YANLIŞ olarak verir. DOĞRU olarak hesaplanan bağımsız değişkenlerin sayısı tekse sonuç DOĞRU, çiftse YANLIŞ olur. Bu nedenle birden fazla koşuldan yalnız birinin ya da tek sayıda koşulun sağlanıp sağlanmadığını denetlemek için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

Mantıksal değerler sabit olabilir, bir karşılaştırma işleminden gelebilir, hücre başvurusu ya da adlandırılmış aralık olabilir. Bir koşul tek başına verilebildiği gibi virgülle ya da noktalı virgülle ayrılmış birden çok koşul da verilebilir.

1. Üç mantıksal değerin sonucu​

A, B ve C sütunlarındaki mantıksal değerlerin özel VEYA sonucunu D sütununda hesaplayalım. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla DOĞRU, YANLIŞ, DOĞRU ve YANLIŞ olur. ÖZELVEYA, DOĞRU olan değerleri sayar: üç ya da bir DOĞRU değer tek sayıdır ve sonuç DOĞRU olur. İki DOĞRU değer ya da hiç DOĞRU değer olmaması çift sayıdır ve sonuç YANLIŞ olur. Yalnız iki değer verildiğinde de aynı kural geçerlidir: iki değerden yalnız biri DOĞRU ise sonuç DOĞRU, ikisi de aynıysa YANLIŞ olur.

2. Sayılar ve metin içeren hücreler​

Sıfırdan farklı sayılar DOĞRU, sıfır ise YANLIŞ kabul edilir. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla YANLIŞ, DOĞRU, DOĞRU, YANLIŞ ve #DEĞER! olur. İlk satırda dört değerin dördü de sıfırdan farklıdır; DOĞRU sayısı çift olduğu için sonuç YANLIŞ çıkar. İkinci ve üçüncü satırlarda DOĞRU sayısı üç ve birdir, yani tekdir. Beş değer verilseydi ve hepsi 1 olsaydı DOĞRU sayısı beş, yani tek olacağından sonuç DOĞRU olurdu. Son satırdaki hücrelerde yalnız metin vardır ve DOĞRU ya da YANLIŞ olarak değerlendirilebilecek hiçbir değer bulunmadığından işlev #DEĞER! hatası verir.

3. Karşılaştırma koşulları ve metin eşleşmesi​

Bir prim yalnızca iki ölçütten tam olarak birini sağlayan personele verilsin: çalışan Ankara şubesinde olacak ya da en az 20 gün çalışmış olacak, ikisi birden olmayacak. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla DOĞRU, DOĞRU ve YANLIŞ ile YANLIŞ olur. İlk iki satırda ölçütlerden yalnız biri sağlandığı için sonuç DOĞRU olur. Üçüncü satırda şube adı büyük harfle yazılmıştır; metin karşılaştırması büyük küçük harf ayırt etmediğinden her iki ölçüt de sağlanır ve sonuç YANLIŞ olur. Son satırda hiçbir ölçüt sağlanmadığı için sonuç yine YANLIŞ olur.

4. EĞER ile birlikte kullanım​

Bir üründe stok var ama bekleyen sipariş yoksa ya da stok yok ama sipariş bekliyorsa kayıt kontrol edilmelidir. İkisi de varsa ya da ikisi de yoksa sorun yoktur. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla Kontrol et, Sorun yok, Sorun yok ve Kontrol et olur. ÖZELVEYA yalnız iki koşuldan tam olarak biri sağlandığında DOĞRU verir; EĞER bu mantıksal sonuca göre uygun metni döndürür. Böylece mantıksal sonucu doğrudan göstermek yerine okunaklı bir uyarı üretirsiniz. İşlev, tek başına #DEĞER! hatasını yalnız hiçbir mantıksal değer bulunmayan girdilerde verir; bu örnekteki koşullar her satırda DOĞRU ya da YANLIŞ üretir.

Kullanırken dikkat edin​

• Sonucun belirlenmesi: Sonuç, DOĞRU olarak hesaplanan bağımsız değişkenlerin sayısına bağlıdır. mantıksal1, mantıksal2 ve sonraki değerlerden DOĞRU olanların sayısı tekse işlev DOĞRU, çiftse YANLIŞ verir. Yalnız iki değer varsa ÖZELVEYA, değerlerden tam olarak biri DOĞRU olduğunda DOĞRU verir.
• Tek değer verilmesi: mantıksal2 isteğe bağlıdır; yalnız mantıksal1 verilirse sonuç o değerin kendisine eşittir. DOĞRU için sonuç DOĞRU, YANLIŞ için YANLIŞ olur:
  
  Excel formülü

  TR

  =ÖZELVEYA(DOĞRU)

  EN

  =XOR(TRUE)

• Mantıksal değer türleri: mantıksal1 ve mantıksal2 sabit bir mantıksal değer, bir karşılaştırma işlemi, hücre başvurusu ya da adlandırılmış aralık olabilir. Sayılarda sıfır YANLIŞ, sıfırdan farklı her sayı DOĞRU kabul edilir. Bir aralık ya da dizi verirseniz içindeki mantıksal değerler tek tek değerlendirilir; bu sayede bir değerin dizide tek sayıda geçip geçmediğini de sınayabilirsiniz.
• Metin karşılaştırması: Metin karşılaştırması içeren koşullarda büyük küçük harf ayrımı yapılmaz. Joker karakterler (? ve *) desteklenmez; bu karakterler olduğu gibi metin olarak değerlendirilir.
• Hata durumu: Bağımsız değişkenlerden hiçbiri DOĞRU ya da YANLIŞ olarak değerlendirilemiyorsa işlev #DEĞER! hatası verir. Doğrudan yazılan bir metin bu duruma örnektir:
  
  Excel formülü

  TR

  =ÖZELVEYA("metin")

  EN

  =XOR("text")

  Aralık ya da hücre başvurusunda metin ve boş hücreler yok sayılır; yalnız hiçbir mantıksal değer kalmadığında hata oluşur.
• Bağımsız değişken sınırı: mantıksal1 ve sonraki bağımsız değişkenlerle birlikte en fazla 254 bağımsız değişken verebilirsiniz.
• Sürüm bilgisi: ÖZELVEYA işlevi Excel 2013 ile birlikte eklenmiştir; daha eski sürümlerde kullanılamaz.
• İlgili işlevler: VE anlamına gelen VE işlevini, tüm koşulların birlikte sağlanması gerektiğinde; VEYA işlevini, koşullardan en az birinin sağlanması yeterli olduğunda; DEĞİL işlevini, bir mantıksal değerin tersini almak istediğinizde; EĞER işlevini ise mantıksal sonuca göre farklı değerler döndürmek istediğinizde ÖZELVEYA ile birlikte kullanın.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.