Şerit Menü

Şerit Menü (Ribbon), Excel penceresinin üst kısmında yer alan ve komutları sekmeler, gruplar ve düğmeler halinde toplayan arayüz alanıdır. Biçimlendirme, formül, veri işleme, görünüm gibi hemen her işleme menüler arasında gezinmeden buradan ulaşırsınız. Şeridi gizleyebilir, sekmelerini özelleştirebilir ve klavyeyle de kullanabilirsiniz.

Şeridin yapısı​

Şerit dört temel öğeden oluşur:

• Sekmeler: Şeridin en üstündeki başlıklardır (Giriş, Ekle, Veri gibi). Her sekme benzer işleri toplar.
• Gruplar: Bir sekmenin içindeki bölümlerdir. Örneğin Giriş sekmesinde Pano, Yazı Tipi, Hizalama, Sayı ve Stiller grupları bulunur. Grup adı düğmelerin altında görünür.
• Komutlar: Gruptaki düğmeler, açılır listeler ve kutulardır. Birçok düğmenin yanındaki küçük ok ek seçenekleri açar.
• İletişim kutusu başlatıcısı: Bazı grupların sağ alt köşesindeki küçük oktur. Tıklayınca ilgili ayrıntılı iletişim kutusunu, örneğin Hücreleri Biçimlendir penceresini açar.

Şeridin sol üstünde Dosya sekmesi ve Hızlı Erişim Araç Çubuğu (Quick Access Toolbar) bulunur. Dosya sekmesi Açma, Kaydetme, Yazdırma ve Seçenekler gibi dosya düzeyindeki işlemlerin yer aldığı Backstage görünümünü açar.

Ana sekmeler​

Excel'de varsayılan olarak şu sekmeler bulunur (sürüme ve kurulu eklentilere göre küçük farklar olabilir):

• Giriş (Home): Pano, yazı tipi, hizalama, sayı biçimi, stiller, hücre ekleme/silme, sıralama ve bulma komutları.
• Ekle (Insert): Tablo, özet tablo, grafik, resim, şekil, köprü ve metin kutusu gibi nesneler.
• Sayfa Düzeni (Page Layout): Tema, kenar boşlukları, yön, yazdırma alanı ve sayfa ayarları.
• Formüller (Formulas): İşlev kitaplığı, tanımlı adlar, formül denetimi ve hesaplama seçenekleri.
• Veri (Data): Dış veri alma, sıralama, filtreleme, Metni Sütunlara Dönüştür, veri doğrulama ve çözümleme araçları.
• Gözden Geçir (Review): Yazım denetimi, açıklamalar, notlar ve sayfa/kitap koruma komutları.
• Görünüm (View): Çalışma kitabı görünümleri, yakınlaştırma, bölmeleri dondurma ve pencere düzenleme.
• Geliştirici (Developer): Makro, VBA düzenleyicisi ve form denetimleri. Varsayılan olarak gizlidir, özelleştirme ayarından açılır.

Bir tablo, grafik ya da resim seçildiğinde şeride geçici olarak bağlamsal sekmeler eklenir. Örneğin tablo içinde bir hücre seçince Tablo Tasarımı (Table Design), grafik seçince Grafik Tasarımı (Chart Design) sekmesi belirir. Seçimi kaldırdığınızda bu sekmeler kaybolur.

Şeridi kullanma ve gizleme​

Şeridi fareyle ve klavyeyle kullanabilirsiniz:

• Küçültme ve genişletme: Ctrl+F1 tuşları şeridi yalnızca sekme adlarını gösterecek biçimde küçültür, tekrar basınca açar. Etkin sekme adına çift tıklamak da aynı işi yapar.
• Şerit Görüntüleme Seçenekleri (Ribbon Display Options): Şeridin sağ üst köşesindeki düğmeden Şeridi Otomatik Gizle, Yalnızca Sekmeleri Göster ve Sekmeleri ve Komutları Göster seçeneklerinden birini seçersiniz. Çalışma alanını genişletmek istediğinizde kullanışlıdır.
• Klavye erişimi: Alt tuşuna basınca sekmelerin ve komutların üstünde harf ya da sayı ipuçları görünür. İpuçlarındaki tuşlara sırayla basarak fareye dokunmadan komut çalıştırırsınız. Harfler Excel'in dil sürümüne göre değiştiği için ekrandaki ipuçlarını izleyin.
• Ara kutusu: Şeridin üstündeki Ara (Search) kutusuna komut adını yazarak komutu bulabilir ve doğrudan çalıştırabilirsiniz. Alt+Q ile kutuya hızlıca ulaşılır.
• Ekran ipuçları: Bir düğmenin üzerinde bekleyince adı, açıklaması ve varsa kısayolu görüntülenir.

Şeridi özelleştirme​

Şeridi kendi çalışma biçiminize göre düzenlemek için Dosya > Seçenekler > Şeridi Özelleştir (File > Options > Customize Ribbon) bölümünü kullanın. Şeritte herhangi bir yere sağ tıklayıp Şeridi Özelleştir seçeneğiyle de aynı pencereye ulaşırsınız.

• Sekme göstermek ya da gizlemek: Sağdaki listede sekmelerin yanındaki kutuları işaretleyin ya da kaldırın. Geliştirici sekmesini görmek için bu kutuyu işaretlemeniz yeterlidir.
• Yeni sekme ve grup eklemek: Yeni Sekme ve Yeni Grup düğmeleriyle kendi sekmenizi oluşturun, adını değiştirin ve sık kullandığınız komutları soldaki listeden bu gruba ekleyin.
• Sıralamayı değiştirmek: Sekmeleri ve grupları yukarı/aşağı okları ile istediğiniz sıraya getirin.
• Sıfırlamak: Sıfırla düğmesi seçili sekmeyi ya da tüm özelleştirmeleri varsayılana döndürür.
• Taşımak: İçeri/Dışarı Aktar düğmesiyle özelleştirmeleri bir dosyaya kaydedip başka bir bilgisayarda yükleyebilirsiniz.

Yerleşik gruplara komut ekleyemezsiniz. Komutlar yalnızca sizin oluşturduğunuz özel gruplara eklenir. Çok kullandığınız birkaç komut için ise Hızlı Erişim Araç Çubuğu daha pratiktir; şerit hangi sekmede olursa olsun o komutlar her zaman görünür.

1. Ekle sekmesi ve Tablo Tasarımı bağlamsal sekmesi​

Aşağıdaki satış listesini A1:D7 aralığına girin. Tutar sütunu, Adet ile Birim Fiyat değerlerinin çarpımıdır. Listenin içinde bir hücre seçin ve şeritte Ekle > Tablolar > Tablo (Insert > Tables > Table) komutunu ya da Ctrl+T tuşlarını kullanın. Açılan pencerede Tablomda başlıklar var kutusunun işaretli olduğunu doğrulayıp Tamam'a tıklayın. Örnek dosyada tablo bu adımlarla hazır olarak kurulur.
Liste artık bir Excel tablosudur; başlıklarda filtre okları ve şerit renkli satırlar görünür. Tablonun içindeki bir hücreyi seçtiğinizde şeride Tablo Tasarımı (Table Design) bağlamsal sekmesi eklenir. Buradan tablo adını, stilini ve Toplam Satırı gibi seçenekleri değiştirebilirsiniz. Tablonun dışında bir hücre seçtiğinizde sekme kaybolur. Tutar sütunundaki ilk hesap sonucu 1.500,00 olarak görünür; tabloya satır eklerseniz formül otomatik olarak aşağı doğru uzar.

2. Görünüm sekmesinden bölmeleri dondurma​

Aşağıdaki stok listesini A1:F11 aralığına girin. Stok Değeri sütunu, Stok ile Birim Fiyat değerinin çarpımıdır. Başlık satırı ile ilk iki sütunu (Ürün Kodu ve Ürün) sabit tutmak için C2 hücresini seçin, sonra Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Bölmeleri Dondur (View > Window > Freeze Panes > Freeze Panes) komutunu çalıştırın. Örnek dosyada bu ayar hazır olarak kurulur.
Başlık satırı ile A ve B sütunları artık sabittir; aşağı ya da sağa kaydırdığınızda ekranda kalırlar. Dondurma çizgisi C2 hücresinin üstünden ve solundan geçer. Hesaplanan ilk Stok Değeri 562.500,00 olarak görünür. Ayarı kaldırmak için aynı yerdeki komut Bölmelerin Dondurulmasını Kaldır adıyla görünür.

3. Giriş sekmesinden koşullu biçimlendirme​

Aşağıdaki şube hedef listesini A1:D9 aralığına girin. Gerçekleşme sütunu, Gerçekleşen değerin Hedef değere oranıdır ve yüzde olarak biçimlenir. Hedefin altında kalan şubeleri işaretlemek için D2:D9 aralığını seçin ve Giriş > Stiller > Koşullu Biçimlendirme > Hücre Vurgulama Kuralları > Küçüktür (Home > Styles > Conditional Formatting > Highlight Cells Rules > Less Than) komutunu açın. Değer kutusuna 1 yazıp açık kırmızı dolgu seçeneğini onaylayın. Örnek dosyada kural hazır olarak kurulur.
Gerçekleşme oranı 1'in (yüzde 100) altında kalan hücreler açık kırmızı dolgu ve koyu kırmızı yazıyla görünür. Örneğin Ankara için oran 94%, İstanbul için 108% olarak hesaplanır ve yalnızca hedefin altında kalan şube vurgulanır. Kuralı değiştirmek ya da silmek için aynı komut grubundan Kuralları Yönet seçeneğini kullanın.

Kullanırken dikkat edin​

• Sekmeler kaybolduysa: Şeridin yalnızca sekme adları görünüyorsa küçültülmüş demektir; Ctrl+F1 tuşlarına basın ya da bir sekmeye çift tıklayın. Tüm şerit hiç görünmüyorsa pencerenin sağ üstündeki Şerit Görüntüleme Seçenekleri düğmesinden Sekmeleri ve Komutları Göster seçeneğini işaretleyin.
• Geliştirici sekmesi varsayılan olarak görünmez: Makro kaydetmek ve VBA düzenleyicisini şeritten açmak için Dosya > Seçenekler > Şeridi Özelleştir bölümünde Geliştirici kutusunu işaretlemeniz gerekir. Alt+F11 ile VBA düzenleyicisini sekme olmadan da açabilirsiniz.
• Bazı komutlar soluk görünür: Hücre düzenleme modundayken (F2 ya da çift tıklama sonrası) şeritteki birçok komut kullanılamaz. Ayrıca korumalı sayfalarda, Korumalı Görünüm'de açılan dosyalarda ve grafik gibi nesneler seçiliyken komutlar kısıtlanabilir. Önce Esc ile düzenlemeden çıkın, gerekirse korumayı kaldırın.
• Pencere genişliği düzeni değiştirir: Pencere küçüldüğünde gruplar daralır, düğme adları kaybolur ya da grup tek bir düğmeye dönüşür. Komutu bulamıyorsanız pencereyi büyütün, şeridi tam görüntüleyin veya Ara kutusunu kullanın. Ekran çözünürlüğüne göre şerit görünümü farklı bilgisayarlarda farklı olabilir.
• Sürüm farkları: Şeridin genel yapısı Excel 2007'den beri vardır. Sekme ve grup adları, Çizim, Yardım ya da Ara kutusu gibi öğeler ve Şerit Görüntüleme Seçenekleri sürüme göre değişir. Bu sayfadaki adlar Türkçe Excel'in güncel sürümlerine göredir.
• İlgili konular: Hızlı Erişim Araç Çubuğu, Şeridi Özelleştir penceresi, Geliştirici sekmesi, Formül Çubuğu, Durum Çubuğu, Ad Kutusu, Bağlam menüsü (sağ tık), Tablo Tasarımı sekmesi, Bölmeleri Dondur, Koşullu Biçimlendirme, Klavye kısayolları (Alt tuşu ipuçları, Ctrl+F1).

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.