Yılbaşından Bugüne

Yılbaşından Bugüne (Year to Date, YTD), yılın ilk gününden belirli bir tarihe kadar geçen dönemi ve bu dönemde biriken değerleri ifade eden bir raporlama kavramıdır. Satış, gider, bütçe ve getiri gibi göstergelerin yıl başından bugüne toplamı izlenir. Excel'de YTD için ayrı bir komut yoktur; değer, toplam formülleri, tarih koşulları ya da özet tablolarla hesaplanır.

Kavramın anlamı ve kullanım alanları​

YTD, bir yılın başlangıcından rapor tarihine kadar olan kümülatif değeri verir. Aylık değerler tek başına dalgalanabilir; YTD ise ilerleyişi tek bir sayıda toplar ve geçen yılın aynı dönemiyle adil bir karşılaştırma yapmanızı sağlar.

• Satış raporları: Ocak ayından içinde bulunulan aya kadar toplam ciro.
• Bütçe takibi: Yıl başından bugüne gerçekleşen gider ile yıllık bütçenin karşılaştırılması.
• Yatırım ve getiri: Bir fonun ya da hissenin yıl başından bu yana değişimi.
• Yıllara göre kıyas: Bu yılın YTD değerinin geçen yılın aynı dönem YTD değeriyle karşılaştırılması.

Yıl her zaman Ocak ayında başlamak zorunda değildir. Mali yılı Temmuz, Nisan gibi bir ayda başlayan kuruluşlarda YTD, mali yıl başlangıcından itibaren hesaplanır.

Excel'de nasıl hesaplanır​

Verileriniz aylık sıralıysa en basit yöntem genişleyen aralıktır. Başlangıç hücresini mutlak ($), bitiş hücresini göreli bırakırsanız formül aşağı kopyalandıkça aralık büyür ve her satırda o ayki yılbaşından bugüne toplam oluşur:
Veriler günlük ya da düzensiz tarihliyse tarih koşullu toplam daha güvenlidir. Bir hücreye rapor tarihini yazın (ya da BUGÜN işleviyle dinamik yapın), toplamı o yılın 1 Ocak tarihi ile rapor tarihi arasında alın. Rapor tarihi D2 hücresindeyse:
Mali yıl Temmuz ayında başlıyorsa yıl başlangıç tarihini şu formülle bulabilir ve yukarıdaki TARİH(...) bölümünün yerine koyabilirsiniz:

Özet tablo ve diğer araçlar​

Ham veriden rapor çıkarıyorsanız Ekle > Özet Tablo (Insert > PivotTable) ile tarih alanını satırlara ekleyip değer alanının Değerleri Göster (Show Values As) ayarında çalışan toplam seçeneğini (Running Total In) kullanabilirsiniz. Böylece her ay için yılbaşından bugüne toplam otomatik oluşur. Tarihleri aylara ve yıllara gruplayarak her yılın toplamını ayrı izleyebilirsiniz.

• Dinamik rapor tarihi: Rapor tarihi hücresine BUGÜN işlevini yazarsanız YTD her gün otomatik güncellenir.
• Karşılaştırma: Bu yılın YTD değerini geçen yılın aynı dönemine bölüp 1 çıkararak yüzde değişimi bulabilirsiniz.
• Grafik: YTD sütununu çizgi grafiğe aktarırsanız birikimli ilerleme bir bakışta görülür.

1. Genişleyen aralıkla aylık YTD toplamı​

Sekiz aylık satış tutarlarını B sütununa yazın. C2 hücresine genişleyen aralık formülünü girin, başlangıcı $B$2 diye sabitleyin ve formülü aşağı doğru kopyalayın. D sütunundaki formül aynı mantıkla yılbaşından bugüne ortalamayı verir.
Ocak satırında YTD toplam ile aylık satış aynıdır (42.500,00). Aralık her satırda bir hücre genişler ve Ağustos satırında yılbaşından bugüne toplam 396.800,00, ortalama ise 49.600,00 olur. Başlangıç hücresindeki $ işareti, kopyalamada aralığın başının kaymamasını sağlar.

2. Rapor tarihine göre YTD toplamı​

A sütununa farklı yıllara ait satış tarihlerini, C sütununa tutarları yazın. D2 hücresine rapor tarihini girin. E2 hücresine ÇOKETOPLA (SUMIFS) formülünü yazın; formül yalnızca rapor tarihinin yılına ait, 1 Ocak ile rapor tarihi arasındaki satırları toplar.
E2 hücresindeki YTD toplam 62.200,00 olarak hesaplanır. 2023 yılına ait Aralık satırı ile rapor tarihinden sonraki Temmuz, Ağustos ve Eylül satırları toplama girmez. D2 hücresindeki tarihi değiştirdiğinizde sonuç hemen yeni döneme göre güncellenir; BUGÜN işlevi kullanırsanız her gün kendiliğinden güncellenir.

3. Geçen yılın aynı dönemiyle YTD kıyaslaması​

B sütununa geçen yılın, C sütununa bu yılın aylık satışlarını yazın. D ve E sütunlarına her yıl için genişleyen aralık YTD formüllerini, F sütununa ise iki YTD değerinin yüzde değişimini hesaplayan formülü girin. F sütununu yüzde biçimine çevirin.
Şubat ayında bu yılın satışı geçen yılın altında kalsa da YTD değişim 4,3% olarak hesaplanır; çünkü kıyas aylık değere değil, birikmiş toplama yapılır. Haziran sonunda bu yılın YTD değeri 215.000, geçen yılın aynı dönem değeri 196.500, yüzde değişim ise 9,4% bulunur.

Kullanırken dikkat edin​

• Mutlak ve göreli başvuruyu doğru kurun: Genişleyen aralık formülünde başlangıç hücresini mutlak ($B$2), bitiş hücresini göreli (B2) yazın. İkisini de mutlak yazarsanız her satır aynı toplamı verir, ikisini de göreli yazarsanız aralık kayar ve YTD değil, son iki ayın toplamı gibi yanlış bir değer çıkar.
• Tarihlerin gerçek tarih olduğundan emin olun: Tarih koşullu formüller, hücrelerde metin olarak yazılmış tarihlerle çalışmaz. Tarihler sola yaslanıyorsa metin olabilir; Veri > Metni Sütunlara Dönüştür (Data > Text to Columns) ile gerçek tarihe çevirin.
• Rapor tarihinden sonraki verileri hesaba katın: Tabloda gelecek aylara ait planlanmış ya da girilmiş satırlar varsa genişleyen aralık bunları da toplayabilir. Tarih üst sınırı koyan ÇOKETOPLA yaklaşımı bu hatayı önler.
• Mali yıl ve takvim yılı farkı: Kuruluşunuz mali yılı Ocak dışında bir ayda başlatıyorsa yıl başlangıç tarihini mali yıla göre hesaplayın. Aksi halde YTD değerleri muhasebe raporlarıyla uyuşmaz.
• Yüzde değişimde sıfıra bölme: Geçen yılın YTD değeri sıfırsa değişim formülü #BÖL/0! hatası verir. Böyle durumlarda formülü EĞERHATA işleviyle sarmalayın.
• İlgili konular: TOPLA, ÇOKETOPLA, ORTALAMA, BUGÜN, TARİH, YIL, AY, EĞERHATA, Özet Tablo, Mutlak başvuru (F4), Tarihleri gruplama.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.