Hücre Başvurusu

Başvurunun yapısı​

• Tek hücre: C5 gibi, tek bir hücreyi gösterir.
• Hücre aralığı: B2:B7 gibi, iki nokta ile ayrılmış ilk ve son hücre arasındaki dikdörtgen alandır.
• Tüm sütun: B:B, B sütununun bütün satırlarını gösterir; B:D ise üç sütunu kapsar.
• Tüm satır: 3:3, üçüncü satırın bütün sütunlarını gösterir; 3:5 ise üç satırı kapsar.
• Birden çok alan: B2:B5 ile D2:D5 gibi ayrı alanlar noktalı virgülle birleştirilir (İngilizce Excel'de virgül).
• Başka sayfa ya da kitap: Önüne sayfa adı ve ünlem işareti eklenir; ayrıntısı aşağıdaki bölümlerde anlatılmıştır.

Nerede bulunur ve nasıl girilir​

• Sonucun görüneceği hücreyi seçin ve eşittir işaretini yazın.
• Değerini kullanmak istediğiniz hücreye tıklayın; formül çubuğunda adresi belirir ve hücre renkli çerçeveyle işaretlenir.
• İşleç yazıp ikinci hücreye tıklayın ya da aralık için fareyi sürükleyin.
• Gerekirse başvuru üzerindeyken F4 tuşuna basarak türünü değiştirin.
• Enter tuşuna basarak formülü tamamlayın.

• F4: Düzenleme sırasında imleç başvurunun üzerindeyken göreli, mutlak ve karma türler arasında sırayla geçiş yapar. Mac'te Cmd+T kullanılır. Dizüstü bilgisayarlarda bazen Fn tuşuyla birlikte basmak gerekir.
• F2: Hücreyi düzenleme moduna alır; formüldeki başvurular renkli çerçeveyle gösterilir ve çerçeveyi sürükleyerek başvuruyu değiştirebilirsiniz.
• Ad Kutusu (Name Box): Formül çubuğunun solundadır; buraya B2:B7 gibi bir adres yazıp Enter'a basarak aralığı seçebilirsiniz.
• Ctrl+G ya da F5: Git (Go To) iletişim kutusunu açar ve yazdığınız adrese atlar.
• Formüller > Formül Denetleme > Öncülleri İzle (Formulas > Formula Auditing > Trace Precedents): Seçili formülün hangi hücrelere başvurduğunu oklarla gösterir; Bağımlıları İzle (Trace Dependents) ise seçili hücreye başvuran formülleri gösterir.
• Formüller > Formül Denetleme > Formülleri Göster (Show Formulas): Sonuçlar yerine bütün formülleri ve içindeki başvuruları sayfada gösterir.

Göreli, mutlak ve karma başvuru​

• Göreli başvuru (B2): Formül kopyalandığında adres, kopyalanan yöne göre kayar. Formülü bir satır aşağı kopyalarsanız B2, B3 olur. Her satırda aynı işlemi yapan hesaplarda kullanılır.
• Mutlak başvuru ($B$2): Sütun ve satır kilitlidir; formül nereye kopyalanırsa kopyalansın hep B2 hücresine bakar. KDV oranı, kur, hedef değer gibi sabit bir hücrede tutulan değerler için kullanılır.
• Karma başvuru ($B2 ya da B$2): Yalnız sütun ya da yalnız satır kilitlidir. $B2 sütunu sabit tutar, satırı kaydırır; B$2 satırı sabit tutar, sütunu kaydırır. İki yönde de kopyalanan tablolarda (çarpım tablosu, fiyat-iskonto matrisi) kullanılır.

=B2*$E$2

Aralık, birleşim, kesişim ve sayfalar arası başvuru​

• İki nokta ) aralık işleci: İki hücre arasındaki bütün hücreleri kapsar.
• Noktalı virgül ( birleşim işleci: Türkçe Excel'de ayrı alanları tek başvuru yapar; İngilizce Excel'de aynı işleç virgüldür. Ayraç, bölgesel ayarlara bağlıdır.
• Boşluk, kesişim işleci: İki aralığın ortak hücrelerini verir.

=TOPLA(B2:B5;D2:D5)

=SUM(B2:B5,D2:D5)

=TOPLA(B3:E3 D2:D5)

=SUM(B3:E3 D2:D5)

=TOPLA('Ocak Satışları'!B2:B10)

=SUM('Ocak Satışları'!B2:B10)

=SUM(Ocak:Mart!B2)

=TOPLA([Satis.xlsx]Ocak!B2:B10)

=SUM([Satis.xlsx]Ocak!B2:B10)

Adlar, tablolar ve taşan diziler​

• Tanımlı ad: Hücre ya da aralığı seçip Formüller > Tanımlı Adlar > Ad Tanımla (Formulas > Defined Names > Define Name) komutunu kullanın ya da adı doğrudan Ad Kutusu'na yazın. Adlar varsayılan olarak mutlak başvuru taşır. Adları Formüller > Tanımlı Adlar > Ad Yöneticisi (Name Manager) penceresinden ya da Ctrl+F3 ile yönetirsiniz.
• Tablo başvurusu: Veriyi Ekle > Tablo (Insert > Table) ya da Ctrl+T ile tabloya çevirirseniz formüllerde hücre adresi yerine tablo ve sütun adları kullanılır (yapılandırılmış başvuru). Tabloya satır eklendikçe başvuru kendiliğinden genişler.
• Taşan dizi başvurusu: Excel 2021 ve Microsoft 365'te bir formül birden çok hücreye taşıyorsa, taşan alanın tamamına ilk hücrenin adresinin sonuna diyez işareti eklenerek başvurulur.

=TOPLA(Siparis[Tutar])

=SUM(Siparis[Tutar])

=TOPLA(D2#)

=SUM(D2#)

R1C1 başvuru biçimi ve VBA​

=R[-1]C+RC[-1]

Range("C2").Formula = "=B2*$E$2"
Range("C2").FormulaR1C1 = "=RC[-1]*R2C5"
Cells(3, 2).Value = 100

Kopyalama, taşıma, ekleme ve silme sırasında davranış​

• Kopyala ve yapıştır: Formüldeki göreli başvurular yeni konuma göre kayar; mutlak kısımlar sabit kalır. Doldurma tutamacını sürüklemek, Ctrl+D (aşağı doldur) ve Ctrl+R (sağa doldur) aynı davranışı gösterir.
• Kes ve yapıştır: Formülün kendisini taşırsanız içindeki başvurular değişmez. Formülün başvurduğu hücreyi taşırsanız formül yeni adresi izler.
• Satır ya da sütun ekleme: Aralığın ortasına eklediğinizde aralık genişler; formüller de kayan hücrelere göre otomatik güncellenir. Aralığın hemen altına eklenen satır aralığa dahil olmaz; bu durumda tablo ya da adlandırılmış dinamik aralık kullanın.
• Silme: Başvurulan hücre silinirse formül #BAŞV! (#REF!) hatası verir. Aralığın bir parçası silinirse aralık küçülür ve hata oluşmaz.
• Yapıştır Özel: Giriş > Yapıştır > Özel Yapıştır > Formüller (Home > Paste > Paste Special > Formulas) yalnız formülü, biçimi taşımadan yapıştırır.
• Formülü başvurusuz kopyalamak: Formül hücresini düzenleme modunda iken kopyalayıp başka bir yere yapıştırırsanız formül metin olarak yapışır ve başvurular değişmez.

Sürüm farkları, sınırlar ve performans​

• Excel 2016 ve 2019: Dinamik dizi ve taşan dizi başvurusu (diyez işareti) yoktur; çok hücreli sonuçlar için eski dizi formülü (Ctrl+Shift+Enter) kullanılır.
• Excel 2021 ve Microsoft 365: Dinamik diziler vardır; bir formülün sonucu taşabilir ve taşan alana diyez işaretiyle başvurulabilir.
• Excel Web: Başvuru girmek, F4 ile tür değiştirmek ve sayfalar arası başvuru çalışır. Bazı ayarlar masaüstü uygulamasına göre daha sınırlıdır; bu tür ayarlar için masaüstü Excel'i tercih edin.
• Mac: F4 yerine Cmd+T kullanılır; bazı klavyelerde F4 doğrudan işlev tuşu olarak çalışmaz.
• Sınırlar: 16.384 sütun, 1.048.576 satır, formül başına 8.192 karakter ve 64 iç içe işlev düzeyi sınırı vardır.

• Tüm sütun başvuruları (B:B) TOPLA gibi basit işlevlerde sorun çıkarmaz; dizi işlemlerinde (ÇARPIMTOPLA gibi) yüz binlerce boş hücreyi hesapladığı için yavaşlatır. Gerçek veri aralığını ya da tabloyu kullanın.
• DOLAYLI ve KAYDIR gibi uçucu işlevler, sayfada herhangi bir değişiklik olduğunda yeniden hesaplanır. Aynı işi İNDİS ile yapabiliyorsanız onu tercih edin.
• Büyük dosyalarda Formüller > Hesaplama Seçenekleri > El ile (Formulas > Calculation Options > Manual) ayarını kullanıp F9 ile hesaplatmak süreyi kısaltır; işiniz bitince Otomatik'e dönmeyi unutmayın.
• Başka çalışma kitaplarına çok sayıda başvuru, dosya açılışını yavaşlatır ve bağlantı kopma riskini artırır.

Neden çalışmıyor?​

• Belirti: Formülü aşağı çektim, sonuçlar 0 çıkıyor ya da yanlış. Neden: Sabit olması gereken hücre göreli yazıldığı için kopyalamada kaymıştır. Çözüm: Sabit hücrenin başvurusuna F4 ile dolar işareti ekleyin ve formülü yeniden kopyalayın.
• Belirti: #BAŞV! (#REF!) hatası. Neden: Başvurulan satır, sütun ya da sayfa silinmiştir. Çözüm: Ctrl+Z ile silmeyi geri alın; mümkün değilse formülü yeniden yazın. Silmek yerine gizlemeyi ya da içeriği temizlemeyi düşünün.
• Belirti: #AD? (#NAME?) hatası. Neden: Yazılan ad tanımlı değildir ya da boşluklu sayfa adı tek tırnak olmadan yazılmıştır. Çözüm: Adı Ad Yöneticisi'nde kontrol edin; sayfa adını tek tırnak içine alın.
• Belirti: Döngüsel başvuru uyarısı çıkıyor ve sonuç 0 görünüyor. Neden: Formül kendi hücresine ya da kendisine bağlı bir hücreye başvuruyordur. Çözüm: Formüller > Formül Denetleme > Hata Denetimi > Döngüsel Başvurular (Formulas > Formula Auditing > Error Checking > Circular References) menüsünden hücreyi bulun ve aralığı değiştirin.
• Belirti: Başvurulan hücre değişti ama sonuç güncellenmedi. Neden: Hesaplama seçeneği El ile ayarlıdır. Çözüm: F9'a basın ya da hesaplamayı Otomatik yapın.
• Belirti: Toplam, görünen sayıların toplamına uymuyor. Neden: Hücreler metin olarak saklanan sayılardır; TOPLA metni atlar. Çözüm: Hücrelerdeki sayıya çevirme uyarısını kullanın ya da Veri > Metni Sütunlara Dönüştür ile sayıya çevirin.
• Belirti: F4 tuşu başvuru türünü değiştirmiyor. Neden: Hücre düzenleme modunda değilsiniz, imleç başvurunun üzerinde değildir ya da dizüstü bilgisayarda işlev tuşu kilidi vardır. Çözüm: Önce F2'ye basın, imleci başvuruya getirin, gerekirse Fn+F4 deneyin; Mac'te Cmd+T kullanın.
• Belirti: Başka kitaba başvuran formül güncelleme uyarısı veriyor ya da #BAŞV! döndürüyor. Neden: Kaynak dosya taşınmış, silinmiş ya da adı değişmiştir. Çözüm: Bağlantıları Düzenle penceresinden kaynağı yeniden seçin.
• Belirti: Aralığın altına veri ekledim ama toplam değişmedi. Neden: Aralık sabit adreslidir ve yeni satırı kapsamaz. Çözüm: Veriyi tabloya çevirin ya da aralığı yeniden düzenleyin.

1. Göreli başvuru ile satır tutarı​

=B2*C2

• D2 hücresini seçin.
• Hücrenin sağ alt köşesindeki doldurma tutamacını D6'ya kadar sürükleyin ya da tutamaca çift tıklayın.
• D3 hücresini seçip formül çubuğunda başvuruların bir satır kaydığını görün.

2. Mutlak başvuru ile sabit KDV oranı​

=B2*$E$2

• C2 hücresinde formülü yazarken E2'ye tıklayın ve F4 tuşuna bir kez basarak $E$2 biçimine getirin.
• D2 hücresine B2 ile C2'yi toplayan formülü yazın.
• C2:D2 aralığını seçip doldurma tutamacını 6. satıra kadar sürükleyin.

3. Karma başvuru ile iskonto matrisi​

=$B2*(1-C$1)

• Formülü yazarken B2'ye tıklayıp F4'e üç kez basarak $B2 biçimini oluşturun (sütun kilitli).
• C1'e tıklayıp F4'e iki kez basarak C$1 biçimini oluşturun (satır kilitli).
• C2 hücresini E5'e kadar sağa ve aşağı kopyalayın.
• C1:E1 hücrelerine yüzde biçimi uygulayın.

4. Toplam içindeki payı hesaplama​

=B2/$B$8

• B8 hücresine B2:B7 aralığının toplamını alan TOPLA formülünü yazın.
• C2 hücresinde bölen olarak B8'e tıklayın ve F4 ile $B$8 yapın.
• C2:C8 hücrelerine yüzde biçimini uygulayın ve formülü aşağı kopyalayın.
• Başlık ve toplam satırını kalın yapıp toplam satırına dolgu rengi verin.

5. Aralık başvurusu ve tüm sütun​

=TOPLA(B2:B7)

=SUM(B2:B7)

• E2 hücresinde eşittir işaretinden sonra B2 hücresine tıklayıp fareyi B7'ye kadar sürükleyin; aralık B2:B7 olarak yazılır.
• Aynı aralığı ORTALAMA, MAK ve BAĞ_DEĞ_SAY işlevleriyle E3:E5 hücrelerinde kullanın.
• E6 hücresinde aralık yerine sütun başlığına tıklayarak B:B başvurusunu oluşturun.

6. Kesişim ve birleşim işleçleri​

=TOPLA(B3:E3 D2:D5)

=SUM(B3:E3 D2:D5)

• B7 hücresinde eşittir işaretinden sonra Ege satırını (B3:E3) seçin.
• Boşluk tuşuna basın; boşluk kesişim işlecidir.
• 3. Çeyrek sütununu (D2:D5) seçip Enter'a basın.
• B8 hücresinde iki ayrı sütunu noktalı virgülle birleştiren TOPLA formülünü yazın.

=TOPLA(B2:B5;D2:D5)

=SUM(B2:B5,D2:D5)

7. Ad tanımlayarak başvuruyu okunur yapma​

=EĞER(B2<AsgariStok;"Sipariş Ver";"Yeterli")

=IF(B2<AsgariStok,"Sipariş Ver","Yeterli")

• D2 hücresini seçin ve Ad Kutusu'na AsgariStok yazıp Enter'a basın; ya da Formüller > Tanımlı Adlar > Ad Tanımla (Formulas > Defined Names > Define Name) komutunu kullanın.
• C2 hücresine formülü yazın ve C7'ye kadar kopyalayın.
• A2:C7 aralığını seçip Giriş > Koşullu Biçimlendirme > Yeni Kural (Home > Conditional Formatting > New Rule) komutunda Biçimlendirilecek hücreleri belirlemek için formül kullan seçeneğini işaretleyin.
• Formül olarak $B2<$D$2 yazıp kırmızı dolgu seçin.

8. Tablo ve yapılandırılmış başvuru​

=[@Adet]*[@[Birim Fiyat]]

• A1:D6 aralığını seçip Ctrl+T ile tabloya çevirin; Tablo Tasarımı > Tablo Adı (Table Design > Table Name) kutusuna Siparis yazın.
• D2 hücresinde formülü yazarken B2 ve C2 hücrelerine tıklayın; Excel adresler yerine sütun adlarını yazar.
• Formül tüm sütuna otomatik dolar.
• F2 hücresine Siparis tablosunun Tutar sütununu toplayan bir TOPLA formülü yazın.

9. Başvuru bilgisi veren işlevler​

=ADRES(3;2)

=ADDRESS(3,2)

• B3 hücresinde SATIR işlevine D5 başvurusunu verin; B4 hücresinde SÜTUN işleviyle aynı hücrenin sütun numarasını alın.
• B5 hücresinde ADRES işlevinin üçüncü bağımsız değişkenini 4 yaparak göreli adres metni üretin.
• B6 ve B8 hücrelerinde SATIRSAY ve SÜTUNSAY ile aralığın boyutunu hesaplayın.
• B7 hücresinde ADRES sonucundaki satır numarasını DEĞİŞTİR ya da YERİNEKOY ile temizleyerek sütun harfini elde edin.

10. Dolaylı başvuru ve dinamik konum​

=DOLAYLI("C"&(E2+1))

=INDIRECT("C"&(E2+1))

=KAYDIR(C1;E2;0)

=OFFSET(C1,E2,0)

• E2 hücresine sıra numarası olarak 3 yazın.
• F2 hücresine DOLAYLI formülünü yazın; adres metni C ile satır numarasının birleştirilmesiyle oluşur.
• F3 hücresine KAYDIR formülünü yazın.
• F4 hücresine İNDİS(C2:C6;E2) formülünü yazarak uçucu olmayan yöntemi de deneyin.

Kullanırken dikkat edin​

• F4 ile hızlı geçiş: Başvuruyu elle yazmak yerine formülü yazarken hücreye tıklayın ve F4'e basın. Her basışta sırayla $B$2, B$2, $B2 ve B2 biçimleri gelir. Mac'te Cmd+T kullanılır; dizüstü bilgisayarlarda gerekirse Fn tuşuyla birlikte basın.
• Önce kilitleme kararını verin: Formülü kopyalamadan önce hangi başvurunun sabit kalacağına karar verin. Oran, kur ve hedef gibi tek hücrede tutulan değerleri mutlak yapın; her satırda değişen değerleri göreli bırakın. Tutarsız kilitleme, yanlış sonucu fark edilmeden yayar.
• Sabit sayıyı formüle gömmeyin: KDV oranı gibi değerleri formülün içine yazmak yerine ayrı bir hücreye koyup mutlak başvuruyla kullanın. Oran değiştiğinde yalnız tek hücreyi güncellersiniz ve formülleri tek tek düzenlemek zorunda kalmazsınız.
• Renkli çerçevelerle denetim: Formül hücresinde F2'ye bastığınızda başvurulan hücreler renkli çerçevelerle gösterilir. Hata ararken bu çerçevelerin beklediğiniz hücreleri kapsayıp kapsamadığına bakın; çerçeveyi sürükleyerek başvuruyu düzeltebilirsiniz.
• Formül Denetleme araçları: Formüller > Formül Denetleme (Formulas > Formula Auditing) grubundaki Öncülleri İzle, Bağımlıları İzle ve Formülleri Göster komutları karmaşık sayfalarda başvuru zincirini görmenizi sağlar. Formül Değerlendir (Evaluate Formula) ise formülü adım adım hesaplar.
• Sayfa adlarında tek tırnak: Sayfa adı boşluk, Türkçe karakter içeren özel işaret ya da rakamla başlıyorsa başvuruda tek tırnak içine alınmalıdır. Sayfa sekmesine tıklayarak başvuru verirseniz Excel bunu sizin yerinize yapar.
• Aralık sonuna ekleme: Aralığın hemen altına yazılan yeni satırlar mevcut aralık başvurusuna dahil olmaz. Veriyi tabloya çevirin ya da aralığın ortasına satır ekleyin; bu sayede toplam ve ortalama formülleri yeni veriyi kendiliğinden kapsar.
• Metin olarak girilmiş sayılar: Hücrede sol hizalı görünen ve köşesinde yeşil üçgen bulunan sayılar metindir; formüller bunları sayı olarak işlemez. Başvurulan hücrelerin gerçekten sayı içerdiğini kontrol edin.
• Tüm sütun başvurusu: B:B gibi başvurular yeni satırları otomatik kapsar; ancak dizi işlemlerinde performansı düşürür ve sütunun altında yer alan toplam satırını da içine alarak döngüsel başvuru oluşturabilir. Toplamı hesapladığınız hücre, başvurulan aralığın içinde kalmamalıdır.
• Uçucu işlevlerin etkisi: DOLAYLI ve KAYDIR, kendilerine bağlı olmayan değişikliklerde bile yeniden hesaplanır. Büyük dosyalarda bunların yerine İNDİS ve tablo başvurularını kullanmak dosyayı belirgin biçimde hızlandırır.
• Hesaplama modunu kontrol edin: Formüller > Hesaplama Seçenekleri menüsü El ile durumundaysa başvurulan hücre değişse bile sonuç değişmez. Durum çubuğunda Hesapla ifadesi görünüyorsa F9'a basın ya da seçeneği Otomatik yapın.
• Sayfa ve kitap bağlantıları: Başka kitaba verdiğiniz başvurular dosya adı ve konumuna bağlıdır; kaynak dosyayı yeniden adlandırırsanız bağlantı kopar. Bağlantıları Veri > Sorgular ve Bağlantılar bölümünden denetleyin ve kopan bağlantıları onarın.
• Başvuruyu yanlışlıkla bozmayın: Satır ya da sütun silmeden önce başka formüllerin o hücrelere başvurup başvurmadığını Bağımlıları İzle ile kontrol edin. #BAŞV! hatası göründüğünde hemen Ctrl+Z ile geri alın; kaydettikten sonra geri alma mümkün olmayabilir.
• İlgili konular: Mutlak Başvuru, Göreli Başvuru, Karma Başvuru, Tanımlı Ad ve Ad Yöneticisi, Tablo ve Yapılandırılmış Başvuru, Taşan Dizi (Dinamik Diziler), R1C1 Başvuru Biçimi, Formül Denetleme, Döngüsel Başvuru ve Dış Bağlantılar. İşlevler: ADRES, SATIR, SÜTUN, SATIRSAY, SÜTUNSAY, DOLAYLI, KAYDIR, İNDİS, TOPLA ve EĞER. VBA öğeleri: Range, Cells, Formula ve FormulaR1C1.