Bilanço ve Finansal Analiz Şablonu

Bilançodan Oran Analizine Tek Dosyada Finansal Tablo Çalışması​

Bir işletmenin dönem sonu rakamları elde olsa bile bu rakamların ne anlattığını görmek ayrı bir iştir: cari oran kaç, borçluluk ne durumda, alacaklar kaç günde tahsil ediliyor, özkaynak ne getiriyor. Bu şablon, hesap kodlarıyla girilen bilanço ve gelir tablosu kalemlerinden bu soruların tamamını formülle cevaplar. Beş kalem sayfasına tutarlar girildiğinde bilanço ve dönem gelir tablosu kurulur, beş ayrı sayfada otuza yakın finansal oran yorumlarıyla hesaplanır, dört gösterge panosunda grafiklenir ve yazdırmaya hazır tek bir rapora dökülür. Dosyada makro yoktur; bütün hesaplar açık formüllerle yapılır.

Dosya Ne İşe Yarar​

Şablon, finansal tablo analizini üç katmanda yürütür. Birinci katman veri girişidir: dönen varlıklar, duran varlıklar, kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ile özkaynaklar birer sayfada, hesap kodu ve hesap adı ile alt kırılımlı olarak girilir; gelirler ve giderler de aynı düzende kaydedilir. İkinci katman tablolardır: Bilanço sayfası aktif, pasif ve özkaynak toplamlarını, Gelir Tablosu sayfası gelir, gider ve dönem kâr veya zararını kalem sayfalarından çeker. Üçüncü katman analizdir: borçluluk, likidite, faaliyet, kârlılık ve işletme sermayesi oranları hesaplanır; her oranın yanında rakamı cümleye çeviren bir yorum hücresi bulunur. Panel sayfaları bu sonuçları grafiklerle özetler, Yazdırma Raporu ise hepsini A4 düzeninde arka arkaya dizer.
Örnek veri olarak 11.000.000 ₺ aktif toplamlı, 9.400.000 ₺ gelirli ve 600.000 ₺ dönem kârlı bir işletme girilmiştir. Bu rakamlar silinip kurumun kendi mizanından alınan tutarlar yazılır; bütün tablolar, oranlar ve grafikler yeni veriye göre yeniden hesaplanır.

Sayfa Sayfa İçerik​

Dosya 19 görünür ve 1 gizli sayfadan oluşur.

• Dönen Varlıklar, Duran Varlıklar, KV Yabancı Kaynaklar, UV Yabancı Kaynaklar, Özkaynaklar: Her sayfa aynı düzendedir. Sol blokta grup kodu (1110 Hazır Değerler, 1130 Stoklar, 1150 Müşteriler gibi), grubun altında alt hesaplar (1111 Kasa, 1112 Bankalar) ve tutarları girilir; her alt hesabın grup içindeki payı yüzde olarak hesaplanır. Sağ blokta grup toplamları ve her grubun ana kalem içindeki ağırlığı özetlenir. En üstteki toplam hücresi grup toplamlarını birleştirir.
• Bilanço: Aktif (dönen + duran varlıklar), pasif (kısa + uzun vadeli yabancı kaynaklar) ve özkaynak toplamlarını gösterir; altında her ana grubun tutarı ve payı listelenir.
• Gelirler ve Giderler: 6800 ve 6900 kod gruplarıyla ihracat, mamul satış, ticari mal satış, hizmet ve diğer gelirler ile maliyet ve gider kalemleri girilir; her kalemin toplam içindeki payı hesaplanır.
• Gelir Tablosu: Toplam gelir, toplam gider ve dönem kâr veya zararı ile kalem bazlı dökümü tek sayfada verir.
• Borçluluk Oranları: Genel borçluluk (kaldıraç) oranı, finansal borç / toplam borç, kısa vadeli borçların payı, finansal borç / özkaynak, kısa vadeli finansal borç / dönen varlıklar, senet iskonto oranı ve duran varlık / özkaynak.
• Likidite Oranları: Cari oran, asit-test oranı, nakit oranı ve genel likidite oranı; her biri pay ve payda kalemleriyle birlikte.
• Faaliyet Oranları: Ortalama alacak tahsil süresi, ortalama stok devir süresi, ortalama borç ödeme süresi ve bunlardan türetilen finansal döngü (gün).
• Kârlılık Oranları: Özkaynak kârlılığı, aktif kârlılığı, aktif devir hızı ve net kâr marjı.
• İşletme Sermayesi: Banka borcunun satış günü karşılığı, ortalama tahsil süresi, ortalama ödeme süresi ve finansal döngü üzerinden işletme sermayesi değerlendirmesi.
• Yazdırma Raporu: Bilanço kalemleri, gelir tablosu ve 20 grafikten oluşan, bölüm numaralı ve A4'e göre düzenlenmiş rapor sayfası.
• Panel 1–4: Bilanço özeti, gelir tablosu özeti, oran analizi ve bilanço yapısı panoları; her birinde dört grafik.
• LST (gizli): Panel grafiklerini besleyen yardımcı veri tablosu; elle düzenlenmez.

Bilanço sayfasının özet bölümü örnek veriyle şöyledir:
Dönem gelir tablosunun üst bölümü:

Kullanılan Formüller ve Hesaplama Mantığı​

Dosyada 1.700'den fazla formül hücresi vardır. Neredeyse tamamı EĞER(EHATALIYSA(...);"";...) kalıbıyla sarılmıştır; böylece henüz tutar girilmemiş kalemlerde hata kodu yerine boş hücre görünür ve raporlar temiz kalır.

• Grup toplamları: Her kalem sayfasında grup satırı =EĞER(EHATALIYSA(TOPLA(D6:D14));"";TOPLA(D6:D14)) ile alt hesapları toplar; ana toplam, grup satırlarını toplar. Alt hesabın payı =EĞER(EHATALIYSA(D6/$D$5);"";D6/$D$5) formülüyle grubun toplamına bölünerek bulunur.
• Bilanço bağlantıları: Aktif ='Dönen Varlıklar'!D4+'Duran Varlıklar'!D4, pasif ='KV Yabancı Kaynaklar'!D4+'UV Yabancı Kaynaklar'!D4, özkaynak =Özkaynaklar!D4 hücrelerinden gelir. Panel 1'deki Durum hücresi =EĞER(B5=(D5+F5);"Tamam";"Hata Tespit Edildi") formülüyle aktifin pasif ve özkaynak toplamına eşit olup olmadığını denetler; örnek veride aktif 11.000.000 ₺, pasif 5.200.000 ₺ ve özkaynak 5.800.000 ₺ olduğundan Tamam yazar.
• Oranlar: Her oran sayfasında pay ve payda kalemleri ilgili sayfadan çekilir; oran, iki tutarın bölümüdür ve yorum hücresi oranın değerine göre metin üretir. Cari oran dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölümüdür (örnekte 4.800.000 / 2.900.000 = 1,66); ortalama alacak tahsil süresi alacak senetlerinin satış gelirlerine oranından gün cinsine çevrilir (örnekte 108,78 gün).
• Panel değerleri: Panel 3'teki göstergeler =EĞER(ESAYIYSA('Likidite Oranları'!C7);'Likidite Oranları'!C7;0) gibi formüllerle oran sayfalarından alınır; Panel 2'deki dönem sonucu marjı =EĞER(B5=0;YOKSAY();F5/B5) ile sıfır gelirde grafiğe boş değer gönderir.
• Gizli LST sayfası: Panellerdeki köprü, pasta ve çubuk grafiklerin seri verilerini bilanço ve gelir tablosundan toplayıp grafiklerin okuyacağı düzene getirir.

Kullanılan fonksiyonlar EĞER, EHATALIYSA, ESAYIYSA, TOPLA, YUVARLA, METNEÇEVİR, MİN ve YOKSAY ile sınırlıdır; dosya Excel 2010 ve sonrasında çalışır.
Panel 3'teki oran özeti örnek veriyle şu değerleri gösterir:

Öne Çıkan Özellikler​

• Tekdüzen hesap planı mantığına uygun kodlu giriş: grup kodu ve alt hesap kodu ayrımı mizandan aktarımı kolaylaştırır.
• Her oranın yanında yorum hücresi: "Özkaynaklar tüm borçları ödemeye yeterlidir", "Yıl boyunca satış bedellerinin ortalama tahsil süresi 108,78 gündür" gibi cümleler rakamı yorumlar.
• Panel 1'de bilanço eşitliği denetimi: aktif ile pasif + özkaynak eşit değilse Hata Tespit Edildi uyarısı görünür.
• Koşullu biçimlendirme: kalem sayfalarında ve oran sayfalarında toplam satırları ve eşik değerler renklenir.
• Yazdırma Raporu, tablo ve 20 grafiği bölüm numaralarıyla tek PDF'e dönüştürülecek düzende hazırdır.
• Boş hücre toleransı: tutar girilmemiş kalemler hata üretmez, raporlar ve grafikler kademeli doldurmaya uygundur.

Nasıl Kullanılır​

1. Dönen Varlıklar sayfasından başlayarak beş bilanço sayfasındaki örnek tutarları silin ve mizandaki dönem sonu bakiyelerini ilgili alt hesaplara yazın. Hesap adlarını kurumunuza göre değiştirebilirsiniz; kodlar gruplama için kullanılır.
2. Gelirler ve Giderler sayfalarına dönem gelir ve gider kalemlerini girin.
3. Bilanço sayfasında aktif ve pasif toplamlarını, Panel 1'de Durum hücresinin Tamam yazdığını kontrol edin; Hata Tespit Edildi görünüyorsa eksik veya mükerrer kalem vardır.
4. Oran sayfalarını açıp her oranın değerini ve yorumunu okuyun; eşik değerler kurum politikasına göre yorum hücrelerinden değiştirilebilir.
5. Panel 1–4'ü sunum için, Yazdırma Raporu sayfasını PDF çıktı için kullanın.
6. Dönem karşılaştırması için dosyanın bir kopyasını her dönem için ayrı kaydedin.

Kimler İçin Uygun​

Mali müşavirler, muhasebe ve finans birimleri, kredi başvurusu için finansal tablo özeti hazırlayan KOBİ sahipleri, işletme ve muhasebe öğrencileri ile oran analizini Excel üzerinde uygulamalı öğrenmek isteyenler için uygundur. Şablon tek dönemlik analiz için tasarlanmıştır; çok dönemli karşılaştırma için her döneme ait kopya yan yana kullanılır.