Kapsamlı Örneklerle DÜŞEYARA Fonksiyonunu Anlama

DÜŞEYARA (VLOOKUP) fonksiyonu, bir tablonun en soldaki sütununda aradığınız değeri bulup aynı satırdaki başka bir sütundan karşılığını getirir. Fiyat listesi sorgulama, kademeli oran bulma ve iki tabloyu ortak bir anahtarla eşleştirme gibi işlerde sık kullanılır. Bu sayfada söz dizimini, tam ve yaklaşık eşleşme farkını, #YOK hatasının nedenlerini ve üç uygulamalı örneği bulacaksınız.

DÜŞEYARA nasıl kullanılır​

DÜŞEYARA, aranan değeri tablo aralığının ilk sütununda arar; bulduğu satırda sizin belirttiğiniz sütun sırasındaki değeri getirir. Söz dizimi şöyledir:

• aranan_değer: Aradığınız bilgidir; hücre başvurusu ya da doğrudan yazılmış bir değer olabilir.
• tablo_dizisi: Aranan değerin ilk sütunda bulunacağı, sonuç sütununu da içeren aralıktır.
• sütun_indis_sayısı: Sonucun alınacağı sütunun, tablo_dizisi içindeki sırasıdır. İlk sütun 1 sayılır.
• aralık_bak: YANLIŞ (veya 0) tam eşleşme arar. DOĞRU (veya 1) yaklaşık eşleşme arar ve ilk sütunun artan sırada dizilmiş olmasını gerektirir. Bu bağımsız değişkeni boş bırakırsanız Excel DOĞRU kabul eder.

DÜŞEYARA her zaman soldan sağa çalışır. Getirmek istediğiniz sütun aranan sütunun solundaysa İNDİS ve KAÇINCI işlevlerini ya da Microsoft 365'teki ÇAPRAZARA işlevini kullanın. Formülü aşağı kopyalayacaksanız tablo_dizisini F4 tuşuyla mutlak başvuruya çevirin.

DÜŞEYARA #YOK hatası neden olur ve nasıl düzeltilir​

#YOK (#N/A) hatası çoğunlukla aranan değerin tablonun ilk sütununda bulunamadığını gösterir. Nedenler şunlardır:

• Veri tipi uyumsuzluğu: Metin olarak saklanan bir sayı ile gerçek sayı birbirine eşit sayılmaz. Sütunu Veri > Veri Araçları > Metni Sütunlara Dönüştür (Data > Data Tools > Text to Columns) ile sayıya çevirebilirsiniz. Tarihler seri numarası olarak saklandığı için metin biçimindeki bir tarih de eşleşmez.
• Fazladan boşluklar: Değerin başında veya sonunda görünmeyen boşluk varsa eşleşme olmaz. Aranan değeri KIRP işleviyle temizleyin.
• Yanlış sütun sırası: Sütun sırası tablo_dizisindeki sütun sayısından büyükse #BAŞV! (#REF!), 1'den küçükse #DEĞER! (#VALUE!) hatası oluşur.
• Yanlış eşleşme türü: aralık_bak boş bırakıldığında Excel yaklaşık eşleşme yapar ve sıralı olmayan listede yanlış satırı getirebilir.
• Kayan aralık: Formülü kopyalarken tablo_dizisi mutlak yazılmadıysa aralık aşağı kayar ve değer aralığın dışında kalır.

Boşluk sorunu için aranan değeri şöyle temizleyebilirsiniz:
Formülün hangi adımda şaşırdığını görmek için Formüller > Formül Denetleme > Formülü Değerlendir (Formulas > Formula Auditing > Evaluate Formula) komutunu kullanın.

DÜŞEYARA ile birden fazla kriter ve dinamik aralık​

DÜŞEYARA tek bir aranan değerle çalışır; VE ve YADA mantık işlevleri arama kriterlerini birleştirmez. İki kriterle arama yapmak için tablonun soluna bir yardımcı sütun ekleyin ve bu sütunda iki değeri bir ayırıcıyla birleştirin. Aranan değeri de aynı biçimde birleştirip bu sütunda arayın. Üçüncü örnekte bu yöntem uygulanmıştır.

Tablonuz büyüyorsa aralığı elle güncellemek yerine veriyi Ekle > Tablo (Insert > Table) ile Excel tablosuna çevirin. Formülde tablo sütunlarına başvurduğunuzda yeni satırlar eklendikçe aralık kendiliğinden genişler. DOLAYLI işleviyle de dinamik aralık kurulabilir; ancak bu işlev uçucudur, her hesaplamada yeniden çalışır ve büyük dosyalarda yavaşlatabilir.

Excel 2021 ve Microsoft 365'te ÇAPRAZARA işlevi, sonuç sütununun solda olmasına izin verir, varsayılan olarak tam eşleşme yapar ve bulunamayan değer için gösterilecek metni doğrudan alır:

1. Ürün koduna göre fiyat getirme​

Ürün listesi A1:C9 aralığındadır. D sütununa aranacak ürün kodlarını yazın; E ve F sütunlarındaki formüller ürün adını ve birim fiyatı getirir. Formüller tam eşleşme için YANLIŞ kullanır, bulunamayan kodlar için Bulunamadı metnini gösterir.
K-104 kodu için ürün adı olarak Kulaklık, fiyat olarak 780,00 gelir. K-107 kodu için Hoparlör ve 560,00 sonucu görünür. Listede olmayan K-109 kodunda ise formül Bulunamadı metnini gösterir. Tablo aralığı $ işaretleriyle sabitlendiği için formülleri aşağı kopyalayabilirsiniz.

2. Yaklaşık eşleşme ile prim oranı bulma​

A1:B6 aralığında satış alt sınırları artan sırada dizilmiş, her sınırın karşısında prim oranı yazılıdır. E sütunundaki satış tutarına göre uygulanacak oran, DOĞRU (yaklaşık eşleşme) kullanan formülle F sütununda bulunur. Tablodaki oranlar yalnızca örnek amaçlıdır.
Yaklaşık eşleşmede Excel, aranan tutardan küçük veya ona eşit en büyük alt sınırı bulur. Ayşe Demir için %4, Mehmet Kaya için %0, Zeynep Arslan için %8, Can Yıldız için %6 oranı döner. Elif Şahin'in satışı 100.000 sınırının bir birim altında kaldığı için %2 oranı uygulanır. Bu yöntem yalnızca alt sınır sütunu artan sırada olduğunda doğru çalışır.

3. Yardımcı sütunla iki kritere göre arama​

Şehir ve ürün birlikte aranacağı için A sütununa iki değeri dikey çizgiyle birleştiren bir yardımcı anahtar eklenmiştir. E sütununa yazılan anahtar, A sütununda aranır ve D sütunundaki satış adedi getirilir. Anahtar sütunu tablo aralığının ilk sütunu olmalıdır.
A2 hücresindeki yardımcı anahtar İstanbul|Laptop biçiminde oluşur. İzmir ve Tablet birleşimi için 31, Ankara ve Laptop birleşimi için 28, Bursa ve Tablet birleşimi için 12 adet döner. Aranan anahtarı yazarken ayırıcıyı ve yazımı yardımcı sütundakiyle birebir aynı tutun.

Sık sorulan sorular​

DÜŞEYARA neden #YOK sonucunu verir?
Aranan değer tablonun ilk sütununda bulunamamıştır. Yazım farkı, fazladan boşluk, metin olarak saklanan sayı ya da yanlış tablo aralığı en sık nedenlerdir.

DÜŞEYARA aranan sütunun solundaki değeri getirebilir mi?
Hayır, sonuç sütunu her zaman aranan sütunun sağında olmalıdır. Bunun için İNDİS ve KAÇINCI işlevlerini ya da ÇAPRAZARA işlevini kullanın.

DOĞRU ile YANLIŞ arasındaki fark nedir?
YANLIŞ yalnızca birebir eşleşmeyi bulur. DOĞRU, aranan değerden küçük veya eşit olan en büyük değeri bulur ve ilk sütunun artan sırada olmasını ister.

Başka bir sayfadaki tabloda arama yapılabilir mi?
Evet. tablo_dizisi olarak başka bir sayfadaki ya da açık başka bir çalışma kitabındaki aralığı gösterebilirsiniz.

Kullanırken dikkat edin​

• aralık_bak değerini boş bırakmayın: Bu bağımsız değişken yazılmazsa Excel yaklaşık eşleşme yapar. Sıralı olmayan bir listede bu, yanlış satırın getirilmesine yol açar. Tam eşleşme gerektiğinde her zaman YANLIŞ veya 0 yazın.
• Tablo aralığını mutlak başvuruya çevirin: Formülü aşağı veya yana kopyalarken tablo_dizisi kayarsa bazı satırlarda #YOK hatası görürsünüz. Aralığı seçip F4 tuşuna basarak dolar işaretlerini ekleyin.
• Sütun ekleme ve silme sonucu etkiler: sütun_indis_sayısı sabit bir sayıdır. Tabloya sütun eklerseniz ya da silerseniz formül farklı sütunu getirebilir. Bu risk, sütun konumuna bağlı olmayan ÇAPRAZARA veya İNDİS ve KAÇINCI ile azalır.
• EĞERHATA yerine EĞERYOKSA tercih edin: EĞERHATA her hata türünü gizler; yanlış yazılmış bir aralık ya da bozuk bir başvuru da fark edilmeden kalır. EĞERYOKSA yalnızca #YOK hatasını yakalar, diğer hatalar görünür kalır.
• Büyük küçük harf ve joker karakterler: DÜŞEYARA büyük ve küçük harf ayrımı yapmaz. Tam eşleşmede aranan metin içinde soru işareti ve yıldız joker karakter olarak çalışır; bu karakterleri kendi anlamıyla aramak istiyorsanız önlerine yaklaşık işareti koymanız gerekir.
• Birden fazla eşleşme varsa ilki gelir: Aranan değer ilk sütunda birden çok kez geçiyorsa DÜŞEYARA yukarıdan aşağıya ilk bulduğu satırı getirir. Tüm eşleşmeleri toplamak için ÇOKETOPLA gibi işlevleri kullanın.
• İlgili konular: ÇAPRAZARA, YATAYARA, İNDİS, KAÇINCI, EĞERYOKSA, EĞERHATA, KIRP, ÇOKETOPLA. Ayrıca Excel tablolarını ve Veri Doğrulama özelliğini de inceleyebilirsiniz.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.