Bölmeleri Dondur

Bölmeleri Dondur (Freeze Panes), çalışma sayfasının seçtiğiniz satırlarını ve sütunlarını ekranda sabit tutan bir görünüm özelliğidir. Büyük listelerde aşağı ya da sağa kaydırırken başlık satırı ve tanımlayıcı sütunlar görünür kalır, hangi sütunda hangi verinin durduğunu kaybetmezsiniz. Veriyi değiştirmez, yalnızca sayfanın ekranda nasıl gösterileceğini belirler.

Nerede bulunur​

Komut Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur (View > Window > Freeze Panes) düğmesinin açılır menüsündedir. Menüde üç seçenek vardır:

• Bölmeleri Dondur: Etkin hücrenin üstündeki satırları ve solundaki sütunları dondurur.
• Üst Satırı Dondur: (Freeze Top Row) Etkin hücreden bağımsız olarak yalnızca sayfanın görünen ilk satırını dondurur.
• İlk Sütunu Dondur: (Freeze First Column) Etkin hücreden bağımsız olarak yalnızca A sütununu dondurur.

Dondurma yapıldıktan sonra aynı menüde Bölmelerin Dondurmasını Kaldır (Unfreeze Panes) komutu görünür. Komut için tek tuşluk bir kısayol yoktur; Alt tuşuna basıp şeritte beliren harfleri izleyerek klavyeyle de ulaşabilirsiniz.

Nasıl kullanılır​

Dondurulacak alan, etkin hücrenin konumuna göre belirlenir. Excel, etkin hücrenin üstündeki tüm satırları ve solundaki tüm sütunları dondurur. Adımlar şöyledir:

• Hücreyi seçin: Yalnızca başlık satırını dondurmak için A2 hücresini, yalnızca ilk sütunu dondurmak için B1 hücresini, ikisini birden dondurmak için B2 hücresini seçin.
• Komutu verin: Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Bölmeleri Dondur yolunu izleyin.
• Kontrol edin: Donan satır ve sütunların sınırında ince bir çizgi görünür. Sayfayı kaydırdığınızda çizginin üstü ve solu yerinde kalır.
• Kaldırın: Bölmeleri Dondur > Bölmelerin Dondurmasını Kaldır komutunu kullanın.

Birden fazla satırı dondurmak istiyorsanız, dondurmak istediğiniz son satırın hemen altındaki satırda bir hücre seçin. Örneğin ilk üç satırı dondurmak için A4 hücresini seçin.

Ayrıntılar ve sınırlar​

Dondurma ayarı her çalışma sayfası için ayrı tutulur ve dosyayla birlikte kaydedilir; dosyayı yeniden açtığınızda donmuş görünüm korunur. Komut yalnızca Normal görünümde çalışır; Sayfa Düzeni (Page Layout) görünümünde ya da bir hücreyi düzenlerken kullanılamaz.
Dondurulan alan ekranda yer kaplar. Çok sayıda satır ya da geniş sütunlar dondurursanız kaydırılabilen alan daralır, küçük ekranlarda sayfa kullanılamaz hale gelebilir. Dondurma, yazdırma çıktısını etkilemez; her sayfada başlık yinelemek için Sayfa Düzeni > Yazdırma Başlıkları (Page Layout > Print Titles) kullanılır.
VBA ile aynı işlem şu şekilde yapılır:
ActiveWindow.FreezePanes özelliği True olduğunda bölmeler donar, False olduğunda çözülür.

1. Başlık satırını dondurma​

Tarih, ürün, şehir, adet ve tutar sütunlarından oluşan bir satış listesi var. Liste uzadığında başlıkların kaybolmaması için A2 hücresini seçip Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Bölmeleri Dondur komutunu verin. Aynı sonuç için Üst Satırı Dondur seçeneğini de kullanabilirsiniz. Örnek dosyada bu ayar makroyla kurulmuştur.
Birinci satır dondurulduğu için aşağı kaydırdığınızda Tarih, Ürün, Şehir, Adet ve Tutar başlıkları ekranın üstünde kalır. Dondurma çizgisi 1. ve 2. satırın arasında görünür. Satır sayısı arttıkça bu ayarın değeri daha çok hissedilir.

2. İlk sütunu dondurma​

Personel adlarının A sütununda, aylık satış adetlerinin ise sağdaki sütunlarda yer aldığı bir tablo var. Ay sütunları çoğaldığında sağa kaydırırken adların görünmesi için B1 hücresini seçip Bölmeleri Dondur komutunu verin; ya da İlk Sütunu Dondur seçeneğini kullanın. Örnekte bu ayar makroyla uygulanmıştır.
Yalnızca A sütunu dondurulduğu için sağa kaydırdığınızda personel adları solda sabit kalır, satırlar hangi kişiye ait olduğunu kaybetmez. Dondurma çizgisi A ve B sütunlarının arasında görünür. Satır başlığı gibi çalışan sütunlar için bu yöntem idealdir.

3. Satır ve sütunu birlikte dondurma​

Ürün kodu ve ürün adının ilk iki sütunda, başlıkların ise birinci satırda olduğu bir stok listesi var. Hem başlıkları hem de iki tanımlayıcı sütunu sabit tutmak için C2 hücresini seçip Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Bölmeleri Dondur komutunu verin. Bu örnekte ayar makroyla kurulmuştur.
C2 hücresi seçilerek dondurulduğu için 1. satır ile A ve B sütunları sabit kalır. Aşağı kaydırırken başlıklar, sağa kaydırırken Kod ve Ürün sütunları görünür. Dondurma çizgileri 1. satırın altında ve B sütununun sağında yer alır.

Kullanırken dikkat edin​

• Doğru hücreyi seçin: Dondurma, etkin hücrenin üstü ve solu için yapılır. Seçtiğiniz hücrenin kendisi ve sağ-altı kaydırılabilir alanda kalır. Yanlış hücreyle komutu verirseniz önce dondurmayı kaldırıp doğru hücreyi seçerek yeniden uygulayın.
• Sayfa kaydırılmışken dondurmayın: Sayfa aşağı kaydırılmışken komut verirseniz, ekranda görünen ilk satırdan itibaren dondurma yapılır ve aradaki satırlar ekrandan kaybolmuş gibi görünür. Dondurmadan önce Ctrl+Home tuşlarıyla sayfanın başına dönmeniz iyi bir alışkanlıktır.
• Üst Satırı Dondur seçeneğinin sınırı: Üst Satırı Dondur ve İlk Sütunu Dondur komutları yalnızca tek satır ya da tek sütunu dondurur. Birden fazla satır veya sütun gerekiyorsa uygun hücreyi seçip Bölmeleri Dondur komutunu kullanın.
• Excel tablosu ile fark: Veriyi Tablo (Table) olarak biçimlendirdiyseniz, tablonun içinde aşağı kaydırırken sütun harfleri yerine tablo başlıkları görünür. Ancak bu davranış tablonun dışındaki hücrelere tıklayınca çalışmaz ve ilk sütunu sabitlemez; bu yüzden bölmeleri dondurmak yine gerekebilir.
• Kullanılamadığı durumlar: Sayfa Düzeni görünümünde, hücre düzenleme modundayken ya da korumalı bazı yapılarda komut pasif olabilir. Normal görünüme geçip düzenlemeyi bitirdikten sonra yeniden deneyin.
• İlgili konular:
  • Görünüm > Pencere > Böl: (Split) Sayfayı bağımsız kaydırılan bölmelere ayırır.
  • Sayfa Düzeni > Yazdırma Başlıkları: Başlık satırlarını her yazdırılan sayfada yineler.
  • Tablo: (Table) Başlık satırını kaydırma sırasında sütun harflerinin yerine koyar.
  • Yeni Pencere ve Yan Yana Göster: Aynı çalışma kitabını birden fazla pencerede görmenizi sağlar.
  • ActiveWindow.FreezePanes: VBA ile bölmeleri dondurup çözen özellik.
  • ActiveWindow.SplitRow ve SplitColumn: Bölme konumunu satır ve sütun olarak belirleyen VBA özellikleri.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.