KİKARE.TEST

KİKARE.TEST (CHISQ.TEST), gözlenen değerlerle beklenen değerleri karşılaştırır ve ki-kare dağılımından olasılık değerini verir. Gerçek gözlemlerin beklenen dağılıma ne kadar uyduğunu sınamak için kullanılır; sonuç 1'e yaklaştıkça uyum artar, 0'a yaklaştıkça fark belirginleşir.

Söz dizimi ve parametre​

İşlev tek bir olasılık değeri döndürür; bu nedenle formül, her satır için ayrı sonuç gereken durumlar dışında yalnızca bir hücreye yazılır. İki aralığın satır ve sütun sayısı aynı olmalıdır. İşlev Excel 2010 ile eklenmiş ve eski CHITEST işlevinin yerini almıştır.

1. Gözlenen ve beklenen değerler aynıysa​

Ocak, Şubat ve Mart satırlarında mağaza ve online satış adetleri ile bunlara karşılık gelen beklenen adetler yan yana duruyor. Gözlenen değerler A2:B4, beklenen değerler C2:D4 aralığındadır. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazın:
Sonuç 1,0000 olur. Gözlenen değerler beklenen değerlerle birebir aynı olduğundan aralarında hiç sapma yoktur ve uyum tamdır. İşlev iki aralığın tamamını tek seferde değerlendirir ve tek bir olasılık verir; bu yüzden formül yalnızca E2 hücresine yazılmıştır. Her iki aralık da üç satır ve iki sütundan oluştuğu için boyutları eşleşir.

2. Sapma büyüdükçe olasılık düşer​

Müşterilerin cinsiyete göre dağılımını farklı durumlar için karşılaştıralım. Her satırda iki gözlenen ve iki beklenen değer vardır; beklenen dağılım her satırda 50 - 50'dir. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 1,0000, 0,3173, 0,0455 ve 0,0001 olur. İlk satırda gözlenen değerler beklenen değerlerle aynıdır, bu yüzden uyum tamdır. Sonraki satırlarda gözlenen dağılım beklenen dağılımdan uzaklaştıkça olasılık değeri küçülür; küçük bir olasılık, farkın rastlantıyla açıklanmasının zor olduğunu gösterir.

3. Tek satırlı gözlem aralığı​

Üç günlük sipariş adetlerini her hafta için ayrı satırda tutuyoruz. Beklenen adetler 5. satırdadır ve tüm haftalar için aynıdır; bu yüzden beklenen aralık mutlak başvuruyla yazılır. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp E4 hücresine kadar kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 0,8187, 0,0067 ve 0,9512 olur. Birinci ve üçüncü haftada gözlemler beklenen değerlere yakın olduğundan olasılık yüksektir. İkinci haftada günler arasındaki sapma büyük olduğu için olasılık belirgin biçimde düşer. Tek satır veya tek sütundan oluşan aralıklarda da işlev aynı biçimde çalışır.

4. Aralık boyutları eşleşmezse​

Gözlenen aralık üç hücreden oluşurken beklenen aralığı yanlışlıkla iki hücre olarak seçersek işlev sonuç veremez. D2 hücresindeki formül bu hatalı durumu gösterir:
E2 hücresindeki formülde ise beklenen aralık gözlenen aralıkla aynı boyuttadır:
Sonuçlar sırasıyla #YOK ve 0,8187 olur. gerçek_aralık ve beklenen_aralık farklı sayıda veri noktası içerdiğinde işlev karşılaştırma yapamaz ve #YOK hatası verir. Beklenen aralık gözlenen aralıkla aynı boyuta getirildiğinde işlev olasılık değerini normal biçimde hesaplar.

Kullanırken dikkat edin​

• gerçek_aralık: gerçek_aralık, test edilecek gözlemleri içerir. Bu aralık tek satır, tek sütun ya da birden çok satır ve sütundan oluşabilir.
• beklenen_aralık: beklenen_aralık, gözlenen değerlere karşılık gelen beklenen değerleri içerir. Beklenen değer, ilgili satırın toplamı ile sütunun toplamının çarpımının genel toplama bölünmesiyle bulunur. gerçek_aralık ile aynı sayıda satır ve sütuna sahip olmalıdır.
• Hata koşulu: gerçek_aralık ve beklenen_aralık farklı sayıda veri noktası içeriyorsa işlev #YOK hatası verir.
• Serbestlik derecesi: Satır ve sütun sayısı birden büyük olan aralıklarda serbestlik derecesi (satır sayısı - 1) × (sütun sayısı - 1) olarak alınır. Tek satırlık ya da tek sütunluk aralıklarda ise veri sayısından bir çıkarılarak bulunur.
• Sonucun yorumu: Sonuç, ki-kare dağılımından elde edilen bir olasılıktır. Gözlenen değerler beklenen değerlere yakınsa sonuç 1'e yaklaşır; aralarındaki sapma büyüdükçe sonuç 0'a doğru küçülür.
• Ki-kare dağılımı: Ki-kare dağılımı sürekli bir dağılımdır.
• Sürüm bilgisi: KİKARE.TEST işlevi Excel 2010 ile eklenmiştir ve eski CHITEST işlevinin yerini almıştır.
• İlgili işlevler: KİKARE.DAĞ, sol kuyruklu ki-kare dağılımı için olasılık yoğunluk işlevini ya da birikimli olasılığı verir; elinizde bir ki-kare istatistiği varsa tercih edilir. KİKARE.DAĞ.SAĞK, sağ kuyruklu ki-kare dağılımının olasılığını verir (birikimli seçeneği yoktur). KİKARE.TERS, sol kuyruklu ki-kare dağılımının ters değerini verir. KİKARE.TERS.SAĞK, sağ kuyruklu ki-kare dağılımının ters değerini verir (birikimli seçeneği yoktur). F.TEST, T.TEST ve Z.TEST işlevleri de KİKARE.TEST gibi olasılık değeri veren sınama işlevleridir; varyans, ortalama karşılaştırması ve z sınaması için bunlar kullanılır.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.