Tahmin Sayfası

Tahmin Sayfası (Forecast Sheet), tarih ya da zaman sırasına dizilmiş geçmiş verilerden gelecekteki değerleri öngören, sonucu yeni bir sayfada tablo ve grafik olarak sunan Excel özelliğidir. Arka planda üstel üçlü yumuşatma (ETS) algoritmasını kullanır; tahmin değerlerinin yanında alt ve üst güven sınırlarını da hesaplar. Satış, ziyaretçi sayısı, stok tüketimi gibi düzenli aralıklarla kaydedilen verilerde kısa sürede yön tayini yapmanızı sağlar.

Nerede bulunur​

Özellik Veri > Tahmin > Tahmin Sayfası (Data > Forecast > Forecast Sheet) yolunda yer alır. Excel 2016 ve sonraki sürümlerde (Excel 2019, 2021, Microsoft 365) bulunur; Excel 2013 ve önceki sürümlerde yoktur.

Düğme yalnızca uygun bir veri seçiliyken etkindir. Verinin içindeki herhangi bir hücreyi seçmeniz çoğu zaman yeterlidir; Excel zaman ve değer sütunlarını kendisi algılar.

Nasıl kullanılır​

Verinizi iki sütun olarak hazırlayın: birinci sütunda tarih ya da sayısal zaman değerleri, ikinci sütunda bu zamanlara ait değerler bulunmalıdır. Ardından şu adımları izleyin:

• Veriyi seçin: Başlıklar dahil iki sütunluk veri aralığındaki bir hücreye tıklayın.
• Komutu açın: Veri > Tahmin > Tahmin Sayfası düğmesine tıklayın.
• Grafik türünü seçin: Açılan pencerenin sağ üstündeki çizgi grafiği ya da sütun grafiği simgesini seçin.
• Tahmin Sonu seçin: Tahmin Sonu (Forecast End) kutusuna tahminin uzanacağı son tarihi ya da değeri girin.
• Seçenekleri gözden geçirin: Gerekirse Seçenekler (Options) bağlantısına tıklayıp ayrıntıları değiştirin.
• Oluşturun: Oluştur (Create) düğmesine tıklayın. Excel, tablo ve grafiği içeren yeni bir sayfa ekler.

Seçenekler​

Seçenekler bölümünde şu ayarlar bulunur:

• Tahmin Başlangıcı: (Forecast Start) Tahminin başlayacağı tarih. Son geçmiş veriden önceki bir tarih seçerseniz tahminin gerçek verilerle ne kadar tuttuğunu karşılaştırabilirsiniz.
• Güven Aralığı: (Confidence Interval) Varsayılan değer yüzde 95'tir. Aralık, tahminin etrafındaki alt ve üst sınırları belirler.
• Mevsimsellik: (Seasonality) Varsayılan olarak otomatik algılanır. Dönemi kendiniz belirlemek için sayıyı elle girebilirsiniz; örneğin aylık veride yıllık döngü için 12.
• Zaman Çizelgesi Aralığı ve Değerler Aralığı: (Timeline Range, Values Range) Excel'in algıladığı aralıkları değiştirmenizi sağlar.
• Eksik Noktaları Şununla Doldur: (Fill Missing Points Using) Eksik değerler için enterpolasyon ya da sıfır seçilir.
• Yinelenenleri Şununla Topla: (Aggregate Duplicates Using) Aynı zamana ait birden fazla değer varsa ortalama, toplam, say gibi bir yöntem seçilir.
• Tahmin İstatistiklerini Ekle: (Include forecast statistics) İşaretlenirse sayfaya Alfa, Beta, Gama, MASE, SMAPE, MAE ve RMSE gibi model göstergeleri eklenir.

Oluşan sayfa ve işlevler​

Yeni sayfada geçmiş değerler, tahmin değerleri, alt güven sınırı ve üst güven sınırı sütunları yer alır; yanında bu sütunları gösteren grafik bulunur. Tahmin sütunu, özelliğin dayandığı işlevlerle hesaplanır. Örneğin tahmin hücresi şu yapıdadır:
Aynı hesabı sihirbaz kullanmadan, doğrudan hücrelere işlev yazarak da yapabilirsiniz. Güven aralığı için TAHMİN.ETS.GÜVARAL (FORECAST.ETS.CONFINT), mevsimsellik dönemi için TAHMİN.ETS.MEVSİMSELLİK (FORECAST.ETS.SEASONALITY) işlevi kullanılır. Aşağıdaki örnekler bu işlevlerin sayfa üzerindeki karşılığını gösterir.

1. Aylık satış tahmini ve güven sınırları​

Sekiz aylık satış verisi var ve sonraki üç ay için tahmin isteniyor. Excel'de A1:B9 aralığını seçip Veri > Tahmin > Tahmin Sayfası yolunu izleyerek Tahmin Sonu olarak kasım ayını girip Oluştur düğmesine tıklayabilirsiniz. Burada aynı hesap, sihirbazın arka planda kullandığı işlevlerle doğrudan hücrelere yazılmıştır: C sütunu tahmini, D ve E sütunları yüzde 95 güven aralığının alt ve üst sınırlarını verir.
Eylül ayı için tahmin 1.567 adet olarak hesaplandı; yüzde 95 güvenle değerin 1.538 ile 1.596 arasında kalması beklenir. Ekim ayı tahmini 1.566, kasım ayı tahmini 1.639 olur. Tahminden uzaklaştıkça güven aralığının genişlediğine dikkat edin; kasım için aralık 1.608 ile 1.670 arasındadır.

2. Mevsimsellik ve çeyreklik tahmin​

Dondurma satışı gibi yaz aylarında yükselen bir veri, her yıl tekrarlayan bir döngü gösterir. Sekiz çeyreklik veri üzerinde Tahmin Sayfası penceresindeki Seçenekler bölümünde Mevsimsellik ayarını Otomatik Algıla bırakabilir ya da elle 4 yazabilirsiniz. Bu örnekte D2 hücresi Excel'in algıladığı dönemi gösterir; tahmin sütunu ise dönemi elle 4 olarak verir.
Otomatik algılama bu veride 0 sonucunu verdi; yani Excel dönemi kendiliğinden saptayamadı. Dönemi elle 4 olarak verdiğimiz tahmin sütununda 2024 ilk çeyrek için 155, ikinci çeyrek için 245, üçüncü çeyrek için 355 bulundu. Tahminlerin geçmiş yılların yaz-kış dalgalanmasını izlediğine dikkat edin; dönemi elle vermek, otomatik algılamanın sonucundan farklı bir tahmin üretir.

3. Sayısal zaman çizelgesi ve doğrusal tahminle karşılaştırma​

Tahmin Sayfası için zaman sütunu tarih olmak zorunda değildir; eşit aralıklı hafta numaraları gibi sayılar da kullanılabilir. Bu örnekte sekiz haftalık ziyaretçi verisi için C sütunu ETS tahminini, D sütunu düz bir doğru üzerinden hesaplanan doğrusal tahmini, E sütunu ikisi arasındaki farkı gösterir. Sihirbazı kullanırken zaman çizelgesi aralığı olarak A sütununu seçmeniz yeterlidir.
Dokuzuncu hafta için ETS yöntemi 724, doğrusal yöntem 720 ziyaretçi öngörür; aradaki fark 4 olur. ETS tahmini onuncu haftada 749, on birinci haftada 774 değerine ulaşır; doğrusal tahmin ise on birinci haftada 771 olur. ETS, son dönemlerdeki seyre daha fazla ağırlık verdiği için doğrusal yönteme göre farklı sonuç üretebilir; iki sonucu karşılaştırmak tahmini yorumlarken yararlıdır.

Kullanırken dikkat edin​

• Zaman aralığı eşit olmalı: Zaman sütunundaki adımlar eşit aralıklı olmalıdır (günlük, haftalık, aylık, yıllık gibi). Aylık veride ayın birinci günlerini kullanmak sorunsuz çalışır. Düzensiz aralıklı verilerde Excel hata verebilir ya da güvenilmez sonuç üretebilir.
• Eksik ve yinelenen noktalar: Zaman çizelgesinde az sayıda eksik nokta varsa Excel bunları enterpolasyonla doldurabilir; çok sayıda eksik veri tahmin kalitesini düşürür. Aynı tarihe ait birden fazla değer varsa Yinelenenleri Şununla Topla ayarını bilinçli seçin.
• Yeterli geçmiş veri kullanın: Mevsimsel bir döngüyü yakalayabilmek için en az iki tam dönemlik veri bulundurmanız gerekir. Örneğin yıllık döngüyü görmesi için aylık veride en az 24 ay gerekir. Az veriyle üretilen tahmin ve güven aralıkları yanıltıcı olabilir.
• Tahmin kesin değildir: Tahmin Sayfası geçmiş eğilimlerin sürdüğünü varsayar; kampanya, fiyat değişikliği, kriz gibi dış etkenleri bilmez. Sonuçları her zaman alt ve üst güven sınırlarıyla birlikte değerlendirin.
• Sayfanın güncelliği: Oluşan sayfa kaynak verinizden ayrı bir sayfadır. Kaynak veriyi sonradan değiştirir ya da genişletirseniz, tahmin sayfasının otomatik güncellendiğini varsaymayın; gerekirse sayfayı yeniden oluşturun ya da işlevleri yeni aralıklara göre düzenleyin.
• Menü adları sürüme göre değişebilir: Pencere ve seçenek adları Excel'in Türkçe sürümüne ve güncelleme düzeyine göre küçük farklılıklar gösterebilir. Özelliğin bulunduğu yer Veri sekmesindeki Tahmin grubudur.
• İlgili konular: TAHMİN.ETS, TAHMİN.ETS.GÜVARAL, TAHMİN.ETS.MEVSİMSELLİK, TAHMİN.ETS.İSTAT, TAHMİN.DOĞRUSAL, TREND ve BÜYÜME işlevleri; Veri sekmesindeki Çözümleme araçları; Hedef Ara (Goal Seek) ve Senaryo Yöneticisi (Scenario Manager) komutları; Çizgi Grafik (Line Chart) ve Eğilim Çizgisi (Trendline) özelliği.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.