Farklı Tutarların Vade Tarihlerini Tek Bir Ağırlıklı Sonuçta Birleştirme
Birden fazla ödeme satırı aynı tutara sahip olmadığında, vade tarihlerinin basit ortalamasını almak bütün satırlara eşit ağırlık verir. Bu Excel dosyası farklı tutarları dikkate alan bir ortalama vade hesabı için hazırlanmıştır. Tek görünür çalışma sayfasındaki vade ve tutar alanları kullanılır; üst bölümde toplam tutar ve tutar ağırlıklı ortalama tarih gösterilir. Dosyada ayrı müşteri listesi, banka bağlantısı, faiz hesabı veya taksit planı bulunmaz. İncelenen özgün kayıt alanları boştur ve örnek kişi ya da şirket işlem verisi içermez.Çalışma kitabı XLSM biçimindedir. Hesaplama hücre formülleriyle yapılırken üç VBA makrosu kayıt alanlarının temizlenmesi ve boş satırların görünürlüğünün düzenlenmesi için kullanılır. Bu üç işlem, dosyanın hesaplama mantığından ayrı kolaylıklar sağlar. Özgün dosya, tek tarihsel sürümü ve kendi biçimiyle korunmaktadır. Formüllerde, satır kapasitesinde veya makrolarda ürün revizyonu yapılmamıştır. Galeride gerçek Excel sayfasının giriş ve sonuç bölümleri gösterilir; doldurulmuş bir müşteri tablosu veya yeni bir banka ürünü sunulmaz.
Çalışma Sayfasının Düzeni
Sayfanın adı ortalama vade olarak kayıtlıdır. Üst bölümde ORTALAMA VADE ve TOPLAM TUTAR başlıkları yer alır. B5, C5 ve D5 hücrelerindeki S NO, VADE ve TUTAR başlıkları kayıt bölümünü tanımlar. Giriş alanı altıncı satırdan başlar ve 5005 numaralı satıra kadar devam eder. Böylece beş bin kayıt satırı ayrılmıştır. B sütununda bu satırlar için hazır sıra numaraları vardır; sıra numarası dolu olması, satırda gerçek bir vade veya tutar kaydı bulunduğu anlamına gelmez.Vade değerleri C sütununa, bu vadenin ağırlığını belirleyen tutarlar D sütununa girilir. E sütunu yardımcı hesaplamayı taşır. E6 hücresindeki formül C6 ile D6 değerini çarpar; aynı yapı kayıt alanının devamında da bulunur. Yardımcı sütuna elle sonuç yazılması gerekmez. Hesaplama alanları ile veri giriş alanları farklı görevler taşır. Girişlerde C ve D sütunlarının kullanılması, E sütunundaki çarpım formüllerinin ve üstteki toplam formüllerinin korunması gerekir.
Tutar Ağırlıklı Tarihin Hesaplanması
Excel tarihleri hesaplamalarda sayısal seri değerleriyle temsil edilir. Dosya her satırdaki tarih değerini o satırın tutarıyla çarpar. Üst bölümde E3 hücresi E6:E5005 aralığındaki çarpımları toplar. D3 hücresi ise D6:D5005 aralığındaki tutarların toplamını alır. Ortalama vade sonucunun temel ifadesi E3 değerinin D3 değerine bölünmesidir. Böylece daha yüksek tutarlı bir kayıt, sonuca daha düşük tutarlı bir kayıttan daha fazla katkıda bulunur.Örneğin bir Ocak tarihine ait bin birimlik ödeme ile otuz bir Ocak tarihine ait iki bin birimlik ödeme birlikte ele alındığında, toplam tutar üç bin olur. İkinci satırın ağırlığı ilkinin iki katıdır. Aynı yıl içindeki bu örneğin ağırlıklı tarihi yirmi bir Ocak olarak hesaplanır. Dosyanın gerçek native Excel kontrolünde 2026 yılına ait bu iki tarih ve tutar kullanılmış, sonuç 21.01.2026 ve toplam 3000 olarak doğrulanmıştır. Bu örnek, içerik açıklamasıdır; dağıtılan özgün kitabın boş giriş alanlarına eklenmiş bir işlem değildir.
Bu hesap basit tarih ortalamasından farklıdır. İki tarih birbirinden otuz gün uzak olsa da tutarlar eşit değilse, sonuç her zaman tam ortadaki güne karşılık gelmez. Dosyada ağırlık olarak satır adedi değil D sütunundaki tutar kullanılır. Bununla birlikte hesap, bir finans kuruluşunun kendi vade veya faiz yönteminin doğrulanması anlamına gelmez. Faiz oranı, günlük maliyet, iskonto veya gecikme bedeli hesaplayan başka bir formül bu çalışma sayfasında bulunmaz.
Boş Veri ve Sıfır Toplam Davranışı
D2 hücresindeki formül IF ve ISERROR işlevleriyle bölme sonucunu kontrol eder. Hesaplama hata verirse sonuç yerine VERİ GİRİNİZ metni gösterilir. Özgün dosyada vade ve tutar alanları boş olduğundan başlangıç görünümünde bu metin yer alır. Toplam tutarın sıfır olduğu denemede de aynı davranış doğrulanmıştır. Bu metin, dosyanın boş açıldığında kırık olduğu anlamına gelmez; üstteki sonuç alanının formülle tanımlanan hata karşılığıdır.Hata yakalama yalnız son bölme ifadesi üzerindedir. Bu nedenle VERİ GİRİNİZ metninin bütün yanlış kayıtları tek tek tanımlayan bir veri doğrulama sistemi olduğu düşünülmemelidir. Hücrelerin gerçek tarih ve sayısal tutar olarak kaydedildiği kontrol edilmelidir. Özellikle metin biçiminde saklanan tarih veya tutarın Excel tarafından nasıl yorumlandığı ortamın bölgesel ayarlarından etkilenebilir. Metin görünümü ile hücrenin hesaplamada kullanılan değeri birbirinden ayrıdır; sonuçların güvenilir değerlendirilmesi için giriş veri türleri incelenmelidir.
Gizle Göster ve Temizleme Makroları
Gizle adlı makro, C6:C5005 aralığında boş hücreleri bulur ve bu hücrelerin bulunduğu satırları gizler. Ardından sayfa korumasını yeniden uygular. Bu işlem verileri silmez; satırların görünürlüğünü değiştirir. Ancak ölçüt vade sütununun boş olmasıdır. Tutar girilmiş olsa bile aynı satırın C hücresi boşsa satır gizlenebilir. Bu nedenle gizlenen satırların tamamında iki girişin de boş olduğu varsayılmamalıdır. Sayfada görülen satır sayısı ile toplam ayrılmış kayıt kapasitesi aynı şey değildir.Göster makrosu aynı giriş alanındaki satırları yeniden görünür hale getirir ve sayfayı korur. Yeni kayıt eklenmeden önce görünmeyen alanlara ihtiyaç varsa bu işlem kullanılabilir. Native Excel denemesinde dolu vade satırlarının Gizle işleminden sonra görünür kaldığı, boş bir satırın gizlendiği ve Göster işlemiyle tekrar açıldığı doğrulanmıştır. Her iki makro aktif çalışma sayfasıyla çalıştığından bu dosyanın kendi ortalama vade sayfasında kullanılması gerekir. Başka açık çalışma kitabında aynı işlem yapıldığı varsayılmamalıdır.
delete adlı makro C6:D5005 giriş aralığını seçip içeriklerini temizler, ardından C6 hücresine döner. Yardımcı E sütunundaki formüllere dokunmaz. Bu nedenle temizleme sonrasında yeni bir liste girilerek aynı hesap yapısı kullanılabilir. Gerçek makro denemesinde toplam tutar sıfıra dönmüş, sonuç alanı VERİ GİRİNİZ göstermiş ve 5003 hücre formülü korunmuştur. Temizleme, önceki kayıtları koruyan bir arşivleme işlemi değildir; işlemden önce çalışma kitabının ayrı kopyasının saklanması gerekir.
Pratik Kullanım Sırası
İlk kullanımda özgün indirme ayrı bir çalışma kopyası olarak saklanabilir. Vade ve tutar çiftleri C ve D sütunlarında aynı satıra girilir. Bir tutar başka satırdaki vade ile ilişkilendirilmemelidir; yardımcı çarpım her satırın kendi iki girişini kullanır. Kayıtlar tamamlandıktan sonra D3 toplamı ile D2 ortalama tarih sonucu birlikte kontrol edilir. Yalnız tarih sonucuna bakılması, eksik tutar satırını fark etmeyi zorlaştırabilir. Toplam tutar, hesabın ağırlık paydasını oluşturur.Yeni bir liste hazırlanacağı zaman temizleme işleminin veri girişlerini kaldırdığı dikkate alınmalıdır. Önceki dosya kaydedilmeden veya kopyalanmadan bu işlem yapılması kayıtların kaybına yol açabilir. Gerekirse Göster ile bütün kapasite satırları görünür hale getirilir. Formüllerin değiştirilmesi, yardımcı sütuna elle tutar yazılması veya giriş alanı dışına taşan kayıtlar eklenmesi mevcut hesap kapsamını değiştirebilir. Dosyada tanımlanan toplam aralıkları 5005 satırında bittiği için bunun altına girilen bir tutarın sonuca otomatik katıldığı ileri sürülmez.
