Tarihsel Tarifelerle Elektrik Faturası Hesaplama

Saklı Elektrik Tarifeleriyle Fatura Kalemlerini Birlikte İnceleyin​

Bu çalışma kitabı, iki tarihsel tarife tablosundan alınan birim bedelleri tüketim miktarlarıyla eşleştirerek elektrik faturası örneğinin nasıl oluşturulduğunu gösterir. Dosyanın hesaplama alanında iki dönem birlikte bulunur: üst bölümde 2019 yılının ilk dönemi, alt bölümde 2018 yılının ilk dönemi için saklanan değerler kullanılır. Böylece aktif enerji, dağıtım, oranla hesaplanan ek kalemler ve toplam arasındaki bağlantılar aynı sayfa üzerinde izlenebilir. İçerik güncel bir elektrik faturası tahmini veya resmî tarife doğrulaması olarak sunulmaz; dosyada saklanan tarihsel örnek model açıklanır.

Kitabın iki görünür sayfası vardır. Fatura hesaplama sayfasında kullanıcı girdileri ve sonuç formülleri yer alır; veri sayfası adlı ikinci sayfada dönem, abone sınıfı ve birim bedeller tutulur. Toplam kırk bir formül bulunur. Çalışma kitabında VBA makrosu veya dış veri bağlantısı yoktur. Hesaplama sırasında güncel fiyat indirilmez, çevrim içi bir sağlayıcıya bağlanılmaz ve bir abonelik hesabı sorgulanmaz. Dosyadaki değerlerin güncelliği, yalnız çalışma kitabında yazılı dönemlerle sınırlıdır.

Abone Tipi ve Tarife Seçimi​

Hesaplama sayfasındaki C5 hücresi abone tipini belirler. Hesap formüllerinin kullandığı tablolar Sanayi, Ticarethane ve Mesken satırlarını içerir. Veri sayfasında bunların dışında başka etiketler de bulunmasına rağmen hesaplama bağlantıları belirli üç satırlık aralıklara kurulmuştur. Bu nedenle ikinci sayfada görülen her abone başlığının hesaplama alanında desteklendiği varsayılmamalıdır. Açıklanan ve sınanan kullanım kapsamı bu üç abone tipidir; farklı bir sınıf eklenmesi yalnız etiketi değiştirmekle tamamlanmaz.

C7 hücresi tek zamanlı veya çok zamanlı tarife davranışını seçer. Tek zamanlı seçimde C11 hücresindeki miktar esas alınır. Çok zamanlı seçimde gündüz, puant ve gece tüketimleri ayrı hücrelerden toplanır. Karşılaştırmada veri sayfasındaki P4 ve P5 seçenekleri kullanıldığından, tarife metninin kaynak seçenekle uyumlu olması gerekir. Serbest yazım, fazladan boşluk veya kaynakta bulunmayan seçenek otomatik olarak yeni bir tarife tanımı oluşturmaz. Seçim hücrelerinin yanında bulunan açıklamalar, girdinin hangi hesaplama yolunu beslediğini gösterir.

İki Dönemin Tüketim Alanları​

2019 bölümünde C12, C13 ve C14 hücreleri sırasıyla gündüz, puant ve gece miktarlarını taşır. C15 toplam tüketimi verir. D11 tek zamanlı birim bedeli, D12 ile D14 arasındaki hücreler üç zaman diliminin birim bedellerini getirir. D15 çok zamanlı tüketimde ağırlıklı birim bedeli hesaplar. Ağırlık, her zaman dilimindeki tüketimdir; üç fiyatın basit ortalaması kullanılmaz. Böylece aynı toplam miktarın farklı zamanlara dağıtılması aktif enerji tutarını değiştirebilir.

2018 bölümünün çok zamanlı miktarları C20, C21 ve C22 hücrelerinde ayrı tutulur. C23 bu bölümün tüketim toplamıdır ve D23 kendi miktarlarıyla ağırlıklı fiyatı hesaplar. Üst bölümün çok zamanlı toplamı alt bölümün enerji ve dağıtım miktarına otomatik olarak aktarılmaz. Tek zamanlı kullanımda alt bölüm C19 üzerinden üstteki toplamı izler; bu bağlantı kaynak yapının bir parçasıdır. İki dönem için farklı çok zamanlı miktarlar girilmişse sonuçlar aynı tüketim varsayımının fiyat karşılaştırması olarak yorumlanmamalıdır.

Birim Bedellerin Bulunması​

Birim bedeller DÜŞEYARA işlevinin İngilizce adı olan VLOOKUP ile alınır. Üst hesaplamanın üç abone satırı veri sayfasındaki B11 ile H13 aralığındadır. Alt bölüm B20 ile H22 aralığına bağlıdır. Kesin eşleşme seçeneği kullanıldığı için aranan abone adı tabloda bulunmalıdır. Tek zamanlı bedel üçüncü sütundan, gündüz, puant ve gece bedelleri dördüncü, beşinci ve altıncı sütunlardan, dağıtım bedeli yedinci sütundan okunur.

Veri sayfasındaki fiyatlar kuruş bölü kilovatsaat biçiminde tutulur. Aktif enerji tutarı tüketim ile birim bedelin çarpılıp yüze bölünmesiyle TL olarak bulunur. Örneğin dosyanın saklı 2019 Ticarethane tek zamanlı değeri 41,5009 kuruştur; yüz kilovatsaatlik yalnız aktif enerji hesabı 41,5009 TL üretir. Bu değer, dağıtım ve diğer kalemler eklenmeden önceki tutardır. Örnek, güncel bir fiyat veya tüm faturanın toplamı anlamına gelmez.

Fatura Kalemleri ve Toplam​

Üst bölümde I6 aktif enerji, I7 dağıtım tutarıdır. Enerji fonu aktif enerji tutarının yüzde biri, TRT payı yüzde ikisi olarak hesaplanır. C6 hücresindeki oran Sanayi için yüzde bir, Ticarethane ve Mesken için yüzde beştir; ETV satırı bu oranı aktif enerjiye uygular. Bu yüzdeler çalışma kitabının saklı tarihsel modelidir. Günümüzde aynı kalemlerin veya oranların uygulanması gerektiği sonucuna dosyadan ulaşılmaz; kullanıcı bu örneği güncel mevzuat yerine kullanmamalıdır.

I11 aktif enerji, dağıtım ve üç oran kalemini toplar. I12 bu alt toplamın yüzde on sekizini hesaplar; I13 alt toplam ile bu tutarı birleştirir. Alt dönem aynı yapıyı I19 ile I26 arasında uygular. Bu düzen formüllerin ara sonuçlarını ayrı satırlarda görmeyi sağlar. Yalnız genel toplamı değiştirmek, birim fiyat veya miktar bağlantısını düzeltmez. Yanlış sonuç araştırılırken önce tüketim ve fiyat hücreleri, ardından aktif enerji ve dağıtım satırları kontrol edilmelidir.

I14 ve I27 satırlarının etiketi kuruş bölü kilovatsaat olduğu için sonuç toplam TL tutarının tüketim miktarına bölünüp yüzle çarpılmasıyla gösterilir. Bu hesap yalnız aktif enerji birim fiyatı değildir; modelin tüm ek kalemleri dâhil edilmiş ortalama birim tutarıdır. Aynı birim etiketi altında iki farklı kavramı karıştırmamak için veri sayfasındaki enerji fiyatı ile sonuç tablosunun son satırı ayrı değerlendirilmelidir.

İşlevsel Revizyonun Kapsamı​

Yayınlanan revizyon, özgün dosyada gerçek hesaplama testlerinde görülen bağlantı hatalarını dar kapsamda düzeltir. Çok zamanlı fiyatların yalnız ilk abone satırından okunması yerine seçilen abone satırı kullanılır. Üst bölümdeki tarife karşılaştırması kaynak seçenekle tutarlı hâle getirilir. Alt bölümün enerji ve dağıtım miktarları kendi C23 toplamına bağlanır. Üst alt toplamın hesaplama alanı dışındaki I96 hücresine eklenmiş gereksiz başvurusu kaldırılır; yalnız gerçek beş kalem toplanır.

Sıfır tüketimde ağırlıklı fiyat ve ortalama birim tutarı hesaplarının bölme hatası üretmemesi için sıfır dönüşleri eklenmiştir. Bu davranış eksik tarife tablosunu veya geçersiz abone adını doğrulayan kapsamlı bir kontrol sistemi değildir. Revizyon bir çalışma sayfasındaki on üç formülü değiştirir. I14 ve I27 kuruş bazındaki sonuçların TL simgesiyle gösterilmemesi için iki hücrenin sayı biçimi de düzeltilmiştir. İkinci sayfa ve bu hesaplama sayfası ile iki ek stil kaydı dışındaki ZIP parçaları aynen korunur. Üç özgün tarihsel dosya indirme geçmişinde saklanır, düzeltilen dosya ayrı güncel sürüm olarak eklenir.

Kullanım ve Kontrol Sırası​

Önce dosyanın tarihsel dönemleri ve desteklenen üç abone tipi incelenmelidir. Ardından C5 ve C7 girdileri kaynak seçeneklerle eşleşecek biçimde belirlenir. Tek zamanlı kullanımda C11 miktarı; çok zamanlı kullanımda üst ve alt bölümün ayrı gündüz, puant ve gece alanları doldurulur. Sonuçlarda önce aktif enerji ve dağıtım, sonra alt toplam ve genel toplam izlenir. Girdi birimi kilovatsaat, tablodaki fiyat birimi kuruş ve hesaplanan kalemlerin birimi TL olarak ayrılır.

Negatif tüketim veya kaynakta bulunmayan metinler için yeni bir doğrulama arayüzü eklenmemiştir. Girdilerin fiziksel ve sayısal anlamı kullanıcı tarafından kontrol edilmelidir. Formül hücreleri tüketim girmek amacıyla kullanılmamalı; saklı fiyat tablosunun değiştirilmesi iki dönem modelinin dayanağını da değiştirir. Yeni dönem verisiyle çalışma isteniyorsa yalnız sayfa başlığını değiştirmek yeterli değildir. Tarife değerlerinin ve modeldeki tüm oranların uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Görseller ve Dosyanın Sınırları​

Galeride iki gerçek Excel görüntüsü bulunur: ilkinde hesaplama alanının tamamı, ikincisinde saklı tarife tablosu ve seçenekler gösterilir. Ana kapak, tarihsel aktif enerji hesabını anlatan konuya özgü bir illüstrasyondur; indirilen kitabın birebir ekran görüntüsü olarak sunulmaz. Çalışma kitabı fatura tahsil etmez, müşteri kaydı tutmaz, güncel tarife yayımlamaz ve bir elektrik şirketinin resmî belgesi oluşturmaz. Kullanım amacı, iki saklı dönem üzerinden formül bağlantılarını ve farklı tüketim dağılımlarının hesap üzerindeki etkisini incelemektir.
Kaynakta bazı metin açıklamaları formül bağlantılarıyla aynı değildir: alt dönem ETV açıklaması sabit yüzde bir yazarken tutar C6 seçimini izler; KDV ve toplam yanındaki harfli tarifler de kaynak metni olarak korunmuştur. Hesaplama açıklaması bu metinlerden değil gerçek hücre formüllerinden ve ayrı tutar satırlarından izlenmelidir.