AND ve OR ile Çoklu Koşulları Değerlendirme

VE (AND) ve YADA (OR) işlevleri, çoklu koşulları değerlendirmek için kullanılır; VE tüm koşullar doğruysa, YADA ise en az bir koşul doğruysa DOĞRU (TRUE) sonucunu döndürür. İkisi de yalnızca DOĞRU ya da YANLIŞ (FALSE) verir, bu yüzden genellikle EĞER (IF) işlevinin içinde kullanılır. Bu sayfada söz dizimlerini, birlikte kullanımı ve uygulamalı örnekleri bulacaksınız.

AND ve OR işlevi nedir, nasıl çalışır?​

VE işlevi, verilen tüm koşulların aynı anda doğru olup olmadığını sınar. Tek bir koşul bile yanlışsa sonuç YANLIŞ olur. Söz dizimi şöyledir:
YADA işlevi ise koşullardan en az birinin doğru olup olmadığını sınar. Sonuç yalnızca tüm koşullar yanlışsa YANLIŞ olur:
İki işlev de en fazla 255 koşul alabilir. Koşul olarak karşılaştırma ifadeleri, mantıksal değer döndüren işlevler ya da DOĞRU/YANLIŞ içeren hücre aralıkları verilebilir. Aralık ya da hücre başvurusunda bulunan metin ve boş hücreler yok sayılır; hiç mantıksal değer bulunamazsa sonuç #DEĞER! hatası olur.

AND ve OR birlikte nasıl kullanılır?​

Bazı kurallar hem zorunlu hem de seçmeli şartlar içerir. Böyle durumlarda YADA işlevini VE işlevinin içine (ya da tersine) yerleştirirsiniz. Örneğin matematik ya da fen notlarından en az biri 50 ve üzeri olsun, ayrıca toplam not 150'den büyük olsun şartı şöyle yazılır:
Burada içteki YADA, iki notun en az birinin 50 ve üzeri olmasını; dıştaki VE ise bu şartla birlikte toplam notun 150'yi aşmasını arar. Her iki notun da 50 ve üzeri olmasını istiyorsanız YADA yerine VE kullanmalısınız. Karmaşık kurallarda önce şartı sözle yazıp hangi koşulların birlikte, hangilerinin alternatif olduğunu belirleyin, sonra parantezleri bu gruplara göre kurun. Bir koşulu tersine çevirmek için DEĞİL (NOT) işlevini de kullanabilirsiniz.

EĞER ile sonuç metni üretme​

VE ve YADA tek başına DOĞRU ya da YANLIŞ verir. Hücrede Geçti, Kaldı, Onay gibi anlamlı bir metin ya da bir tutar görmek için işlevi EĞER (IF) içine yerleştirirsiniz:
EĞER işlevinin ilk bağımsız değişkeni mantıksal sınama olduğundan, VE ya da YADA sonucunu doğrudan buraya verebilirsiniz. Aynı sonucu başka hücrelerde de kullanacaksanız, VE ya da YADA formülünü ayrı bir sütunda yazıp EĞER içinde o hücreye başvurmak formülü sadeleştirir.

1. Her iki sınavdan geçme durumu (VE)​

Öğrencinin hem matematik hem fen notu 50 ve üzeriyse geçmiş sayılacaktır. D sütunu VE ile sınama yapar, E sütunu bu sonucu metne çevirir.
Ayşe Kaya için D2 hücresi DOĞRU, E2 hücresi Geçti sonucunu verir. Mehmet Demir'in matematik notu 50'nin altında olduğundan D3 hücresi YANLIŞ, E3 hücresi Kaldı olur. Elif Çelik'in matematik notu yüksek olsa da fen notu sınırın altında kaldığı için E6 hücresi Kaldı sonucunu gösterir; VE işlevinde tek bir yanlış koşul sonucu belirler.

2. Satış ya da performans hedefiyle prim (YADA)​

Satış adedi 1000 ve üzeri olan ya da performans puanı 90 ve üzeri olan personel prim alacaktır. İki şarttan birinin sağlanması yeterlidir.
Selin Kaya satış hedefine ulaşmamış olsa da performans puanı yeterli olduğu için D3 hücresi DOĞRU, E3 hücresi Prim var sonucunu verir. Hasan Şahin her iki hedefin de hemen altında kaldığından D6 hücresi YANLIŞ, E6 hücresi Prim yok olur. YADA işlevi yalnızca hiçbir koşul sağlanmadığında YANLIŞ döndürür.

3. VE ve YADA iç içe: sipariş onayı​

Bir sipariş için stokta ürün bulunması zorunludur. Buna ek olarak müşteri kurumsal olmalı ya da sipariş tutarı 5000 ve üzeri olmalıdır. Kural, VE içine yerleştirilmiş bir YADA ile kurulur.
Yazıcı için müşteri kurumsal ve tutar yüksek olsa da stok sıfır olduğundan E3 hücresi Beklet sonucunu verir; VE içindeki zorunlu şart sağlanmamıştır. Klavye siparişinde stok vardır ancak müşteri bireysel ve tutar sınırın altındadır, bu nedenle E5 hücresi Beklet olur. Tablet siparişi bireysel müşteriye ait olsa da tutar yeterli olduğu için E6 hücresi Onay sonucunu gösterir.

Sık sorulan sorular​

• VE ile YADA arasındaki fark nedir? VE tüm koşulların doğru olmasını, YADA en az birinin doğru olmasını ister.
• Kaç koşul yazabilirim? Her iki işlevde de en fazla 255 koşul verilebilir.
• Bir aralıktaki her satırı tek formülle sınayabilir miyim? VE ve YADA bir aralığı tek bir sonuca indirger, satır satır sonuç üretmez. Satır bazında sonuç için koşulları çarparak (VE mantığı) ya da toplayarak (YADA mantığı) birleştirmeniz gerekir.
• Metin karşılaştırması büyük küçük harfe duyarlı mı? Hayır, eşitlik karşılaştırması harf büyüklüğüne bakmaz; Kurumsal ile kurumsal aynı sayılır.

Kullanırken dikkat edin​

• Parantezleri gruplara göre kurun: İç içe formülde her YADA ya da VE işlevinin kendi parantezi kapanmadan dış işleve geçilmemelidir. Kuralı önce sözle yazıp zorunlu ve seçmeli şartları ayırın, sonra formüle dökün.
• Koşullardan biri hata verirse sonuç hata olur: VE ve YADA tüm koşulları hesaplar; ilk yanlış koşulda durmaz. Örneğin bir koşulda sıfıra bölme varsa diğer koşullar ne olursa olsun sonuç #SAYI/0! hatası olur. Bu durumda hatayı EĞERHATA (IFERROR) ile yakalayın ya da bölme yapılan koşulu ayrı bir EĞER içinde sınayın.
• Boş hücreler karşılaştırmada sıfır sayılır: Bir hücre başvurusunun doğrudan mantıksal değer olarak verildiği durumda boş hücreler yok sayılır. Ancak not büyük veya eşit 50 gibi bir karşılaştırma yazarsanız boş hücre sıfır kabul edilir ve koşul YANLIŞ olur. Boş satırları ayrı ele almak için EBOŞSA (ISBLANK) işlevinden yararlanın.
• Metin değerleri tırnak içinde yazılır: Müşteri tipi gibi metin karşılaştırmalarında değeri çift tırnak içine alın. Karşılaştırma harf büyüklüğüne duyarlı değildir; ancak sözcükte fazladan boşluk varsa eşleşme olmaz.
• Çok sayıda koşulda ayrı sütun kullanın: Formül uzadıkça okunması ve denetlenmesi zorlaşır. Ara sonuçları ayrı sütunlarda DOĞRU/YANLIŞ olarak hesaplayıp son sütunda birleştirmek hata ayıklamayı kolaylaştırır.
• İlgili konular: EĞER, ÇOKEĞER, DEĞİL, EĞERHATA, EBOŞSA, ÇOKETOPLA, ÇOKEĞERSAY ve TOPLA.ÇARPIM işlevleri çoklu koşullarla çalışırken birlikte kullanılır.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.