DÜŞEYARA ve Modern Excel Fonksiyonlarını Karşılaştırma (VLOOKUP, XLOOKUP ve FILTER), hangi aramayı hangi işlevle yapmanız gerektiğini belirlemenizi sağlar: tek bir değeri bulmak için ÇAPRAZARA, birden çok koşula uyan kayıtları listelemek için FİLTRE, eski sürümlerle uyum için DÜŞEYARA kullanılır. Bu sayfada üç işlevin sınırlarını, güçlü yanlarını ve uygulamalı örneklerle farklarını bulacaksınız.
ÇAPRAZARA'nın DÜŞEYARA'ya göre öne çıkan yanları şunlardır:
Monitör için DÜŞEYARA fiyatı 4.200,00, ÇAPRAZARA ise ürün kodunu K-103 olarak getirir; ürün kodu adın solunda olduğu halde ÇAPRAZARA sorunsuz çalışır. Fare için sonuçlar 280,00 ve K-102 olur. Listede bulunmayan Tablet için DÜŞEYARA sütununda Bulunamadı, ÇAPRAZARA sütununda Bulunamadı görünür. ÇAPRAZARA'da bu metin formülün dördüncü bağımsız değişkeninden gelir, DÜŞEYARA'da ise EĞERHATA gerekir.
F2 hücresindeki tek formül, hem bölgesi D2'deki değere eşit hem de tutarı E2'deki sınırın üzerinde olan ürünleri döndürür. İlk sonuç Dizüstü Bilgisayar olarak görünür; uyan kayıt sayısı kadar hücre aşağıya taşar, bu yüzden F sütununun altındaki hücreleri boş bırakmalısınız. D2 ya da E2'yi değiştirdiğinizde liste kendiliğinden yenilenir. Hiçbir kayıt uymazsa formül Sonuç yok metnini gösterir.
Alt sınırlar artan sırada olduğu için iki formül aynı sonucu verir; Ayşe Demir için %6 ve %6, Mehmet Kaya için %2 ve %2 görünür. Zeynep Arslan'ın satışı tam bir alt sınıra denk geldiğinde de %8 ve %8 ilgili basamağın oranını verir. Fark şudur: DÜŞEYARA'da yaklaşık eşleşme son bağımsız değişkene bağlıdır ve yazılmazsa varsayılan olarak devreye girer, ÇAPRAZARA'da ise yalnızca eşleşme modunu siz belirtirseniz kullanılır.
DÜŞEYARA'nın sınırları nelerdir?
DÜŞEYARA (VLOOKUP), yıllardır en çok kullanılan arama işlevidir; az bağımsız değişkenle çalışır ve öğrenmesi kolaydır. Buna karşılık yapısından kaynaklanan bazı sınırları vardır:- Arama yönü: Aranan değer tablonun ilk sütununda olmak zorundadır, sonuç ise bu sütunun sağındaki sütunlardan alınır. Sola doğru arama yapılamaz.
- Sütun indis numarası: Sonuç sütunu bir sayıyla belirtilir. Tabloya sütun eklediğinizde ya da sildiğinizde formül yanlış sütunu okuyabilir.
- Varsayılan eşleşme: Son bağımsız değişken yazılmazsa yaklaşık eşleşme yapılır ve tablonun artan sırada olması gerekir. Tam eşleşme için YANLIŞ (FALSE) yazılmalıdır.
- Tek eşleşme: Yalnızca ilk bulunan satırı döndürür; aynı değerden birden fazla varsa diğerlerine ulaşamazsınız.
- Hata yönetimi: Değer bulunamazsa #YOK (#N/A) hatası verir; bunu göstermemek için EĞERHATA ile sarmanız gerekir.
- Çoklu koşul: Birden fazla ölçüte göre arama için yardımcı sütun ya da karmaşık dizi formülü gerekir.
ÇAPRAZARA DÜŞEYARA'nın yerini alır mı?
ÇAPRAZARA (XLOOKUP), DÜŞEYARA ve YATAYARA'nın yaptığı işi tek işlevde toplar. İşlevi Formüller > İşlev Kitaplığı > Arama ve Başvuru (Formulas > Function Library > Lookup & Reference) altında bulabilirsiniz. Arama sütunu ile sonuç sütunu ayrı ayrı verildiği için sola doğru arama da yapılabilir:ÇAPRAZARA'nın DÜŞEYARA'ya göre öne çıkan yanları şunlardır:
- Varsayılan tam eşleşme: Ek bir ayar yapmadan tam eşleşme arar.
- Bulunamazsa bağımsız değişkeni: Değer bulunamadığında gösterilecek metni ya da değeri doğrudan formüle yazarsınız; EĞERHATA gerekmez.
- Sütun numarası yok: Sonuç aralığı doğrudan seçilir, sütun eklemek formülü bozmaz.
- Eşleşme ve arama modları: Bir sonraki küçük ya da büyük değeri bulma, joker karakterle arama ve sondan başa doğru arama seçenekleri vardır. Sıralı veride ikili arama modları da kullanılabilir.
- Dizi sonucu: Sonuç aralığı birden çok sütunsa tüm satır bilgisini yana taşırarak döndürebilir.
FİLTRE ve dinamik diziler ne işe yarar?
FİLTRE (FILTER), arama işlevlerinden farklı olarak tek değil, ölçüte uyan tüm kayıtları döndürür. Bu bir menü komutu değil, formüldür; ölçütler değiştiğinde sonuç otomatik güncellenir. Birden çok koşulu çarpma ile birleştirerek VE mantığıyla kullanabilirsiniz.- Taşma (spill): Sonuç tek hücreye yazılır, uyan kayıt sayısı kadar hücre aşağıya ve yana taşar. Taşma alanında başka veri varsa #TAŞMA! (#SPILL!) hatası görürsünüz.
- Taşan alana başvuru: Taşan sonuca başka bir formülden, ilk hücrenin adresinin sonuna diyez işareti ekleyerek başvurulur.
- Tamamlayıcı işlevler: SIRALA ve BENZERSİZ gibi dinamik dizi işlevleri FİLTRE ile birleştirilerek sıralı, tekrarsız raporlar kurulabilir.
- Bulunamazsa değeri: Hiçbir kayıt ölçüte uymazsa gösterilecek metin formülde belirtilebilir.
1. Sola doğru arama ve bulunamayan değer
Ürün listesinde kod, ürün adı ve fiyat sütunları var. D sütunundaki ürün adlarına göre DÜŞEYARA ile fiyatı, ÇAPRAZARA ile ürün kodunu getiriyoruz. Ürün kodu ürün adının solunda olduğu için bu işlem DÜŞEYARA ile doğrudan yapılamaz. Listede olmayan bir ürün de aranıyor.DÜŞEYARA ve Modern Excel Fonksiyonlarını Karşılaştırma
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | E | F | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ürün Kodu | Ürün Adı | Birim Fiyat | Aranan Ürün | Fiyat (DÜŞEYARA) | Kod (ÇAPRAZARA) |
| 2 | K-101 | Klavye | 450,00 | Monitör | 4.200,00 | K-103 |
| 3 | K-102 | Fare | 280,00 | Fare | 280,00 | K-102 |
| 4 | K-103 | Monitör | 4.200,00 | Tablet | Bulunamadı | Bulunamadı |
| 5 | K-104 | Kulaklık | 750,00 | |||
| 6 | K-105 | Web Kamerası | 890,00 | |||
| 7 | K-106 | Yazıcı | 3.100,00 |
Ürün AramaExcelDepo v1.0.0
2. Birden çok koşulla kayıt listeleme
Satış kayıtlarında D2 hücresine bölge adını, E2 hücresine alt tutar sınırını yazıyoruz. FİLTRE işlevi, seçilen bölgede tutarı bu sınırın üzerinde olan ürünleri F2 hücresinden başlayarak listeliyor. İki koşul çarpılarak birleştirilir; DÜŞEYARA ile bu iş yardımcı sütun olmadan yapılamaz.DÜŞEYARA ve Modern Excel Fonksiyonlarını Karşılaştırma
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | E | F | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Bölge | Ürün | Tutar | Bölge Ölçütü | Alt Sınır | Sonuç Ürünler |
| 2 | Marmara | Dizüstü Bilgisayar | 18.500 | Marmara | 5.000 | Dizüstü Bilgisayar |
| 3 | Ege | Tablet | 7.200 | Yazıcı | ||
| 4 | Marmara | Monitör | 4.200 | Tablet | ||
| 5 | İç Anadolu | Dizüstü Bilgisayar | 17.900 | |||
| 6 | Marmara | Yazıcı | 5.600 | |||
| 7 | Akdeniz | Monitör | 4.800 | |||
| 8 | Marmara | Tablet | 7.800 | |||
| 9 | Ege | Yazıcı | 3.100 |
Bölge SatışlarıExcelDepo v1.0.0
3. Prim oranı için yaklaşık eşleşme
Satış tutarına göre prim oranı belirleyen bir basamaklı tablo var; alt sınırlar artan sırada. E sütununda DÜŞEYARA'nın yaklaşık eşleşmesi, F sütununda ise aynı işi yapan ÇAPRAZARA formülü kullanılıyor. ÇAPRAZARA'da eşleşme modu olarak eksi bir yazılarak tam değer yoksa bir önceki küçük değerin seçileceği açıkça belirtilir.DÜŞEYARA ve Modern Excel Fonksiyonlarını Karşılaştırma
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | E | F | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Alt Sınır | Prim Oranı | Personel | Satış Tutarı | Oran (DÜŞEYARA) | Oran (ÇAPRAZARA) |
| 2 | 0 | 2% | Ayşe Demir | 32.000 | 6% | 6% |
| 3 | 10.000 | 4% | Mehmet Kaya | 8.500 | 2% | 2% |
| 4 | 25.000 | 6% | Zeynep Arslan | 50.000 | 8% | 8% |
| 5 | 50.000 | 8% | Can Yıldız | 25.000 | 6% | 6% |
| 6 | Elif Şahin | 61.000 | 8% | 8% |
Prim OranlarıExcelDepo v1.0.0
Sık sorulan sorular
- DÜŞEYARA artık kullanılmamalı mı? Hayır. DÜŞEYARA her sürümde çalışır ve mevcut dosyalarda sorunsuz kullanılır. Yeni çalışma kitaplarında ve sürüm sorunu olmayan ortamlarda ÇAPRAZARA daha esnek bir seçimdir.
- ÇAPRAZARA hangi sürümlerde vardır? Microsoft 365 ve Excel 2021 ile sonrasında. Excel 2019 ve öncesinde bulunmaz.
- ÇAPRAZARA ile birden fazla eşleşmeyi listeleyebilir miyim? Hayır, tek bir eşleşme döndürür. Ölçüte uyan tüm satırlar için FİLTRE kullanın.
- Eski sürümde sola doğru arama nasıl yapılır? İNDİS ve KAÇINCI işlevlerini birlikte kullanarak yapabilirsiniz.
Kullanırken dikkat edin
- Son bağımsız değişkeni unutmayın: DÜŞEYARA'da dördüncü bağımsız değişken yazılmazsa yaklaşık eşleşme yapılır. Kod, ad gibi tam eşleşme gereken aramalarda YANLIŞ (FALSE) yazmazsanız yanlış satırdan sonuç alabilirsiniz.
- Sürüm uyumluluğunu kontrol edin: ÇAPRAZARA, FİLTRE, SIRALA ve BENZERSİZ Excel 2021 ve Microsoft 365'te bulunur. Dosyayı Excel 2019 ve öncesini kullanan biriyle paylaşacaksanız bu formüller çalışmaz; böyle durumlarda DÜŞEYARA ya da İNDİS ve KAÇINCI ikilisini tercih edin.
- Taşma alanını boş bırakın: FİLTRE gibi dinamik dizi formüllerinin sonucu aşağıya ve yana taşar. Taşacağı hücrelerde veri varsa #TAŞMA! hatası alırsınız; engelleyen verileri silin ya da formülü başka bir yere taşıyın.
- Sütun ekleyince DÜŞEYARA bozulabilir: DÜŞEYARA sütun numarasıyla çalıştığı için tablonun ortasına sütun eklemek sonucu başka bir sütuna kaydırabilir. ÇAPRAZARA'da sonuç aralığı doğrudan seçildiği için bu sorun yaşanmaz.
- Hız konusunda ölçüm yapın: Yeni işlevlerin her durumda daha hızlı olduğunu varsaymayın. Çok büyük tablolarda sıralı veri üzerinde ÇAPRAZARA'nın ikili arama modlarını deneyip hesaplama süresini kendi dosyanızda karşılaştırın.
- İlgili konular: DÜŞEYARA, YATAYARA, ÇAPRAZARA, İNDİS, KAÇINCI, FİLTRE, SIRALA, BENZERSİZ, EĞERHATA, dinamik diziler ve taşma (spill) davranışı.
Ekli dosyalar
Son düzenleme:
