Hücre Biçimlendirme

Hücre biçimlendirme (Format Cells), Excel'de bir hücredeki değeri değiştirmeden sayı, para birimi, yüzde, tarih, yazı tipi, dolgu ve kenarlık gibi görünümünü düzenlemenizi sağlar. Biçimleri Giriş sekmesinden ya da Ctrl+1 kısayoluyla açılan Hücreleri Biçimlendir penceresinden uygularsınız. Doğru biçim tabloyu okunaklı yapar ve rakamların yanlış yorumlanmasını önler.

Hücre biçimlendirme nasıl yapılır​

Biçimlendirmek istediğiniz hücreleri seçin ve Ctrl+1 tuşlarına basın ya da sağ tıklayıp Hücreleri Biçimlendir (Format Cells) komutunu seçin. Pencerede şu sekmeler bulunur:

• Sayı: Genel, Sayı, Para Birimi, Muhasebe, Tarih, Yüzde, Bilimsel, Metin ve Özel kategorilerini içerir.
• Hizalama: Yatay ve dikey hizalama, metni kaydırma, hücreleri birleştirme ve metin yönünü belirler.
• Yazı Tipi: Yazı tipi, boyut, stil, renk ve altı çizili ya da üstü çizili görünümü ayarlar.
• Kenarlık: Hücrelerin çevresine çizgi stili ve rengi ekler.
• Dolgu: Arka plan rengini ve desenini belirler.
• Koruma: Sayfa korunduğunda geçerli olacak kilitleme ve formülü gizleme seçeneklerini içerir.

Sık kullanılan seçenekler Giriş (Home) sekmesindeki Yazı Tipi, Hizalama ve Sayı gruplarında da vardır. Biçim yalnızca görünümü değiştirir; hücrenin gerçek değeri formül çubuğunda aynen kalır.

Sayı, para birimi ve yüzde biçimleri​

Sayısal veriler için en sık kullanılan kategoriler şunlardır:

• Sayı: Ondalık basamak sayısını ve binlik ayırıcı kullanımını belirler; negatif sayıların görünümünü de seçebilirsiniz.
• Para Birimi: Seçtiğiniz simgeyi sayının yanına ekler.
• Muhasebe: Para birimi simgelerini ve ondalık ayırıcıları sütunda alt alta hizalar; tutar listelerinde daha düzenli görünür.
• Yüzde: Değeri 100 ile çarpılmış gibi gösterir ve yüzde işareti ekler. Hücreye 0,06 yazılıysa görünüm %6 olur, gerçek değer değişmez.
• Bilimsel: Çok büyük ya da çok küçük sayıları üstel gösterimle yazar.
• Özel: Kendi biçim kodunuzu oluşturmanızı sağlar.

Örneğin binlik ayırıcılı ve iki ondalıklı biçim kodu #,##0.00 şeklindedir; Türkçe bölge ayarlarında Özel kategorisinde bu kod #.##0,00 olarak görünür. Para birimi simgesi ve ayırıcı karakterler Windows bölge ayarlarına göre değişir.

Koşullu biçimlendirme ile veri çubukları ve renk ölçekleri​

Giriş > Stiller > Koşullu Biçimlendirme (Home > Styles > Conditional Formatting) menüsü, hücrenin değerine göre biçimin otomatik değişmesini sağlar. Değerler değiştikçe görünüm de kendiliğinden güncellenir.

• Veri Çubukları: (Data Bars) Her hücreye değeriyle orantılı bir çubuk ekler; büyüklükleri tek bakışta karşılaştırmanızı sağlar. Negatif değerlerin çubuk stilini Yeni Kural (New Rule) penceresindeki Negatif Değer ve Eksen (Negative Value and Axis) düğmesinden ayarlarsınız.
• Renk Ölçekleri: (Color Scales) Değerleri iki ya da üç renkli bir gradyanla boyar; en küçük, orta ve en büyük değerin hangi sayılara karşılık geleceğini kuraldan düzenleyebilirsiniz.
• Simge Kümeleri: (Icon Sets) Değerleri ok, trafik ışığı gibi simgelerle gruplar.
• Hücre Vurgulama Kuralları: (Highlight Cells Rules) Belirli bir sayıdan büyük, yinelenen ya da belirli metni içeren hücreleri renklendirir.

Kuralları Koşullu Biçimlendirme > Kuralları Yönet (Manage Rules) komutuyla düzenleyebilir veya silebilirsiniz.

Metin, dolgu ve kenarlık düzeni​

Metin biçimleri tablonun okunabilirliğini doğrudan etkiler. Başlık satırında kalın yazı tipi ve açık bir dolgu rengi kullanmak, veri satırlarından ayırt edilmesini kolaylaştırır.

• Metni Kaydır: (Wrap Text) Uzun metni sütun genişliğini artırmadan hücre içinde birden çok satıra böler.
• Birleştir ve Ortala: (Merge & Center) Başlıklar için uygundur; ancak veri bölgelerinde birleşik hücre sıralama ve filtrelemeyi zorlaştırır.
• Kenarlık: Toplam satırının üstüne kalın çizgi, veri gruplarının arasına ince çizgi koymak tabloyu bölümlere ayırır.
• Biçim Boyacısı: (Format Painter) Bir hücrenin biçimini başka hücrelere hızlıca kopyalar.
• Hücre Stilleri: (Cell Styles) Giriş > Stiller altında hazır başlık, toplam ve uyarı biçimleri sunar; kendi stilinizi de tanımlayabilirsiniz.

1. Sayı, para ve yüzde biçimi​

Bir fiyat listesinde eski fiyatlar, zam oranları ve yeni fiyatlar yer alıyor. Eski ve yeni fiyat sütunlarına binlik ayırıcılı, iki ondalıklı sayı biçimi; zam oranı sütununa tam sayı yüzde biçimi uygulanmıştır. Yeni fiyat, eski fiyatın zam oranı kadar artırılmasıyla hesaplanır.
B2:B6 ve D2:D7 aralığı Ctrl+1 ile açılan pencerede Sayı kategorisinde iki ondalık basamak ve binlik ayırıcı seçilerek, C2:C6 aralığı ise Yüzde kategorisinde sıfır ondalıkla biçimlendirilir. İlk ürünün yeni fiyatı 34.125,00 olarak görünür. Eski fiyat toplamı 49.425,50, yeni fiyat toplamı 52.464,04 değerindedir. Zam oranı hücrelerinde gerçek değer 0,05 gibi ondalık sayıdır; yüzde işareti yalnızca görünümdür.

2. Tarihi metin olarak göstermek​

Sipariş tarihleri gerçek tarih değeri olarak girilmiş ve gg.aa.yyyy düzeninde görüntülenmektedir. Gün adı ve uzun tarih gösterimi için METNEÇEVİR (TEXT) işlevi kullanılır; biçim kodları Türkçe Excel'e göre yazılmıştır.
B sütunundaki hücrelerin değeri tarih seri numarasıdır; biçim yalnızca gösterimi belirler. İlk siparişin gün adı Pazartesi, uzun gösterimi 15 Ocak 2024 olarak üretilir. Bu iki sütun metin döndürdüğü için tarih gibi hesaplamalarda kullanılamaz; hesap gerekiyorsa B sütununu kullanın. Yalnızca görüntüyü değiştirmek yeterliyse formül yerine Hücreleri Biçimlendir penceresinde Özel kategorisinden bir tarih biçimi seçmeniz daha pratiktir.

3. Pay hesabı ve veri çubukları​

Bölgelere göre satış tutarları listelenmiş, her bölgenin toplam içindeki payı yüzde biçimiyle hesaplanmıştır. D sütunu, YİNELE (REPT) işleviyle hücre içinde basit bir çubuk grafik oluşturur. Satış sütununa ayrıca koşullu biçimlendirmeyle veri çubukları eklenir.
Pay sütunu, her satışı toplama böler ve bir ondalıklı yüzde biçimiyle gösterir; Marmara'nın payı %30,3 olarak hesaplanır. D sütunundaki çubuk |||||||||||||||||||||||||||||| şeklinde oluşur ve her yüzde puanı için bir dik çizgi içerir. Veri çubukları için B2:B7 aralığını seçin, Giriş > Stiller > Koşullu Biçimlendirme > Veri Çubukları yolunu izleyip bir dolgu rengi seçin. Çubuk uzunlukları satış değerlerine göre otomatik güncellenir.

Sık sorulan sorular​

• Biçim hücredeki değeri değiştirir mi? Hayır, yalnızca görünümü değiştirir. Ondalık basamağı azaltmak sayıyı yuvarlamaz, hesaplamalar tam değerle yapılır. Değeri gerçekten yuvarlamak istiyorsanız YUVARLA işlevini kullanın.
• Hücrede neden çok sayıda diyez işareti görünüyor? Sütun, sayıyı göstermek için yeterince geniş değildir. Sütun başlığının sağ kenarına çift tıklayarak genişliği otomatik ayarlayın. Negatif tarih ya da saat değerleri de aynı görünüme yol açar.
• Biçimi başka hücrelere nasıl kopyalarım? Kaynak hücreyi seçip Giriş sekmesindeki Biçim Boyacısı'na tıklayın ve hedef hücreleri seçin. Alternatif olarak hücreyi kopyalayıp Özel Yapıştır (Paste Special) penceresinde Biçimler seçeneğini kullanabilirsiniz.
• Uyguladığım biçimleri nasıl temizlerim? Hücreleri seçin ve Giriş > Düzenleme > Temizle > Biçimleri Temizle (Home > Editing > Clear > Clear Formats) komutunu kullanın. Hücrelerin değerleri silinmez.

Kullanırken dikkat edin​

• Görünen değer ile gerçek değer farklıdır: Ondalık basamak sayısını azaltmak değeri değiştirmez; toplamlar gizli ondalıklarla hesaplandığı için ekranda görünen rakamların toplamı bazen küçük farklarla çıkabilir. Gerçek yuvarlama gerekiyorsa YUVARLA işlevini kullanın.
• Metin biçimli hücrelere dikkat edin: Hücre Metin biçimindeyken yazdığınız formül hesaplanmaz, yazdığınız gibi metin olarak görünür. Biçimi Genel yapıp hücreyi yeniden girin. Metin olarak saklanan sayılar toplamlara da dahil olmaz.
• METNEÇEVİR işlevinin biçim kodları dile göre değişir: METNEÇEVİR (İngilizce TEXT) işlevindeki biçim kodları Excel'in dil ayarına bağlıdır. Türkçe Excel'de ay için a, gün için g, yıl için y harfi kullanılır; bu nedenle başka dilde hazırlanmış dosyalarda tarih kodlarını kontrol edin. İşlevin sonucu metindir, sayı ya da tarih olarak hesaplanamaz.
• Koşullu biçimlendirmeyi ölçülü kullanın: Aynı aralığa çok sayıda kural, renk ve simge uygulamak tabloyu okunmaz hale getirir ve büyük dosyalarda yavaşlamaya yol açabilir. Kuralları Kuralları Yönet penceresinden düzenli olarak gözden geçirin.
• Birleşik hücrelerden kaçının: Veri bölgesindeki birleşik hücreler sıralama, filtreleme ve özet tablo işlemlerinde sorun çıkarır. Başlıkları ortalamak için Seçimi Ortala hizalamasını (Hücreleri Biçimlendir > Hizalama > Yatay) tercih edebilirsiniz.
• İlgili konular: METNEÇEVİR, YUVARLA, YİNELE ve TOPLA işlevleri; Koşullu Biçimlendirme, Veri Çubukları, Renk Ölçekleri, Simge Kümeleri, Biçim Boyacısı, Özel Yapıştır, Hücre Stilleri ve Özel Sayı Biçimleri.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.