Temel Grafik Oluşturma

Temel grafik oluşturma (Creating Basic Charts), Excel'de tablodaki sayıları sütun, çizgi ya da pasta gibi görsellere dönüştürme işlemidir. Verileri başlıklarıyla birlikte seçip Ekle > Grafikler (Insert > Charts) grubundan bir grafik türü seçmeniz yeterlidir; grafik seçtiğiniz verilerden otomatik olarak oluşur. Doğru grafik türünü seçip birkaç düzenleme yaptığınızda sayılar bir bakışta anlaşılır hale gelir.

Excel'de grafik nasıl oluşturulur​

Grafik oluşturmanın kalitesi büyük ölçüde veri düzenine bağlıdır. Verilerinizi tek bir tablo halinde, ilk satırda başlıklar olacak şekilde ve aralarında boş satır ya da sütun bırakmadan hazırlayın. Ardından şu adımları izleyin:

• Veriyi seçin: Başlıklar dahil grafikte görmek istediğiniz hücre aralığını seçin. Tablonun içindeki tek bir hücreye tıklamanız da çoğu zaman yeterlidir.
• Grafik türünü seçin: Ekle > Grafikler grubunda Sütun, Çizgi, Pasta gibi türlerin açılır menülerinden uygun alt türü seçin. Ne seçeceğinizden emin değilseniz Ekle > Grafikler > Önerilen Grafikler (Insert > Charts > Recommended Charts) komutu verinize uygun örnekleri gösterir.
• Grafiği yerleştirin: Grafik, etkin sayfanın üzerine nesne olarak eklenir. Sürükleyerek konumunu, köşelerinden tutarak boyutunu değiştirebilirsiniz.
• Klavye kısayolları: Veriyi seçip Alt+F1 tuşlarına basarsanız varsayılan grafik türü sayfanın üzerine eklenir. F11 tuşu ise grafiği ayrı bir grafik sayfasında oluşturur.

Excel, ilk sütundaki metinleri kategori (yatay eksen) etiketi, sayısal sütunları ise veri serisi olarak yorumlar. Sonuç beklediğiniz gibi değilse Grafik Tasarımı > Satır/Sütun Değiştir (Chart Design > Switch Row/Column) komutuyla serilerin yönünü çevirebilirsiniz.

Hangi grafik türü hangi veri için uygun​

Grafik türü, anlatmak istediğiniz mesaja göre seçilir. Aynı veri yanlış türde sunulduğunda okuyucu için karışık bir görüntü oluşur. Başlıca türler şunlardır:

• Sütun grafiği: Şehir, ürün ya da departman gibi kategorileri birbiriyle karşılaştırmak için kullanılır. Birkaç dönemin kategori bazında kıyaslanmasında da işe yarar.
• Çizgi grafiği: Aylar, yıllar gibi zaman içindeki eğilimi gösterir. Noktalar çizgiyle birleştiği için artış ve azalış kolay izlenir.
• Pasta grafiği: Bir bütünün parçalarını gösterir. Yalnızca tek bir veri serisiyle çalışır ve az sayıda dilimle (yaklaşık beş altı kategori) okunaklıdır.
• Dağılım grafiği: Birbirine bağlı iki sayısal değişken arasındaki ilişkiyi (örneğin reklam harcaması ile satış) noktalarla gösterir. Hem yatay hem dikey eksende sayısal değerler bulunur.
• Alan grafiği: Çizgi grafiğine benzer, ancak çizginin altındaki alan renklendirilir. Zaman içinde toplam büyüklüğün değişimini vurgulamak istediğinizde tercih edilir.

Bir grafik türünü sonradan değiştirmek için grafiği seçin ve Grafik Tasarımı > Grafik Türünü Değiştir (Chart Design > Change Chart Type) komutunu kullanın. Verinizi yeniden seçmeniz gerekmez.

Grafiği özelleştirme ve düzenleme​

Grafik seçiliyken şeritte Grafik Tasarımı (Chart Design) ve Biçim (Format) sekmeleri görünür. Grafiğin sağ üst köşesindeki üç düğme de hızlı düzenleme sağlar: artı işaretli Grafik Öğeleri (Chart Elements), fırça simgeli Grafik Stilleri (Chart Styles) ve huni simgeli Grafik Filtreleri (Chart Filters).

• Başlık ve eksen başlıkları: Grafik Öğeleri düğmesinden grafik başlığını ve eksen başlıklarını açın, metni doğrudan üzerine tıklayarak yazın. Başlık grafiğin neyi anlattığını ve birimi belirtmelidir.
• Veri etiketleri: Değerleri sütunun ya da dilimin üzerinde göstermek için Veri Etiketleri seçeneğini işaretleyin. Pasta grafiğinde etiketin yüzde olarak görünmesini etiket seçeneklerinden ayarlayabilirsiniz.
• Renk ve stil: Grafik Stilleri düğmesinden hazır stilleri ve renk düzenlerini deneyin. Az sayıda ve birbirinden ayırt edilebilir renk kullanmak okunabilirliği artırır.
• Veri kaynağı: Grafik Tasarımı > Veri Seç (Chart Design > Select Data) penceresinden serileri ekleyebilir, çıkarabilir ve veri aralığını değiştirebilirsiniz.
• Taşıma: Grafik Tasarımı > Grafiği Taşı (Chart Design > Move Chart) komutu grafiği başka bir sayfaya ya da ayrı bir grafik sayfasına aktarır.

Grafik, kaynak hücrelere bağlıdır. Tablodaki bir sayıyı değiştirdiğinizde grafik kendiliğinden güncellenir.

1. Şehirleri karşılaştıran sütun grafiği​

Aşağıdaki tabloda beş şehrin ilk üç aydaki satış tutarları ve satırlara ait toplamlar yer alıyor. Amaç, şehirlerin aylara göre performansını yan yana görmek.
A1:D6 aralığını seçin ve Ekle > Grafikler grubundan Kümelenmiş Sütun alt türünü ekleyin. Her şehir için üç sütun (Ocak, Şubat, Mart) çizilir. Toplam sütununu seçime katmazsanız grafik aylık karşılaştırmayı net gösterir; katarsanız toplam değerler (örneğin İstanbul için 415.000) büyük ölçek farkı yüzünden diğer sütunları küçültür. Şehirleri seri, ayları kategori görmek isterseniz Satır/Sütun Değiştir komutunu kullanın.

2. Zaman içindeki eğilimi gösteren çizgi grafiği​

Bir web sitesinin ilk altı aydaki ziyaretçi sayısı listelenmiş ve her ayın bir önceki aya göre değişim oranı formülle hesaplanmıştır.
Grafik için yalnızca A1:B7 aralığını seçin ve Ekle > Grafikler grubundan Çizgi alt türünü ekleyin. Değişim sütunu küçük oranlardan oluştuğu için ziyaretçi sayısıyla aynı eksende anlamlı görünmez; bu yüzden seçime katmayın. Şubat ayındaki değişim %6, Haziran ayındaki değişim %10 olarak hesaplanır. Nisan ayındaki düşüş çizgide net biçimde görülür. Eğilimi daha belirgin kılmak için Grafik Öğeleri düğmesinden Eğilim Çizgisi (Trendline) ekleyebilirsiniz.

3. Dağılımı gösteren pasta grafiği​

Aşağıdaki tabloda bir işletmenin aylık giderleri kategorilere göre listelenmiş, her kategorinin toplam içindeki payı formülle hesaplanmıştır.
A1:B6 aralığını seçip Ekle > Grafikler grubundan Pasta alt türünü ekleyin. Pasta grafiği tek seriyle çalıştığı için Pay sütunu seçime katılmaz; dilim büyüklüklerini Excel zaten tutarlardan hesaplar. Pay sütunu ise etiketleri doğrulamak için kullanışlıdır: Personel giderinin payı %53 olarak hesaplanır. Dilimlerde yüzde görmek için Grafik Öğeleri düğmesinden Veri Etiketleri seçeneğini açın ve etiket seçeneklerinde Yüzde kutusunu işaretleyin.

Sık sorulan sorular​

• Grafiği en hızlı nasıl oluştururum? Veri aralığını seçip Alt+F1 tuşlarına basın; varsayılan türde bir grafik sayfaya eklenir. Grafiği ayrı bir sayfada istiyorsanız F11 tuşunu kullanın.
• Grafik yanlış gruplanıyor, ne yapmalıyım? Grafiği seçip Grafik Tasarımı > Satır/Sütun Değiştir komutunu deneyin. Veri aralığında boş satır ya da sütun, sayı yerine metin olarak kaydedilmiş değerler olup olmadığını da kontrol edin.
• Veriyi değiştirince grafik güncellenir mi? Evet. Grafik hücrelere bağlı olduğundan sayılar değiştiğinde otomatik olarak yenilenir.
• Yeni satır eklediğimde grafik genişlemiyor, neden? Veriyi Ekle > Tablo (Insert > Table) ile tabloya dönüştürürseniz, tabloya eklenen satırlar grafiğe de dahil olur.

Kullanırken dikkat edin​

• Veri aralığında boşluk bırakmayın: Verinin ortasında boş satır ya da sütun bulunması, Excel'in aralığı yanlış algılamasına ve grafiğin eksik oluşmasına yol açabilir. Veriyi kesintisiz bir tablo olarak düzenleyin.
• Toplam satırını ve sütununu seçime katmayın: Toplam değerleri ayrıntı değerlerinden çok büyük olduğu için grafiği bozar ve diğer serileri çok küçük gösterir. Grafik için yalnızca karşılaştırılacak veriyi seçin.
• Pasta grafiğini az kategoriyle kullanın: Çok sayıda dilim olduğunda küçük dilimler okunamaz hale gelir. Kategori sayısı fazlaysa sütun grafiği daha anlaşılırdır. Pasta grafiğinde negatif değerler de gösterilemez.
• Sütun grafiğinde eksen sıfırdan başlamalı: Dikey eksenin alt sınırını sıfırdan yükseğe ayarlamak farkları olduğundan büyük gösterir ve yanıltıcı olabilir. Eksen sınırlarını değiştirmeden önce bunu göz önünde bulundurun.
• Tablo kullanarak grafiği otomatik genişletin: Verinizi Ekle > Tablo ile tabloya dönüştürürseniz, tabloya eklediğiniz yeni satırlar grafiğe kendiliğinden dahil olur. Böylece veri aralığını elle güncellemeniz gerekmez.
• Başlık ve veri kaynağını belirtin: Grafiğe konusunu ve birimini anlatan bir başlık verin. Sunumlarda verinin hangi dönem ve kaynaktan geldiğini grafiğin altında ya da başlığında belirtmek güvenilirliği artırır.
• İlgili konular:
  • Özel Grafik Türleri: Birleşik grafik, Özet Grafik (PivotChart) ve Eğilim Çizgisi
  • Mini Grafikler: Hücre içinde küçük eğilim grafikleri gösteren Ekle > Mini Grafikler (Sparklines) özelliği
  • Koşullu Biçimlendirme: Grafik yerine hücre renkleriyle veriyi görselleştirme
  • TOPLA: Grafik öncesi toplam ve ara toplam hesaplamak için
  • ORTALAMA: Dönemsel ortalamaları grafiğe eklemek için

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.