Genel Bakış
Ağaç Görünümü (Tree View), birbiriyle üst-alt ilişkisi olan öğeleri dallanan bir yapı olarak gösteren ve her dalın açılıp kapatılmasına izin veren görünümdür. Excel'de bu adla tek bir komut yoktur; gruplama (anahat), özet tablo, Visual Basic Düzenleyicisi ve XML Kaynağı bölmesi gibi birçok yerde aynı mantıkla karşınıza çıkar. Bölge-şehir, hesap planı ya da ürün ağacı gibi hiyerarşik verileri okunaklı hale getirmek için kullanılır.
Bulunan düzey sayısı kadar boşluk eklemek için TEKRARLA (REPT) işlevi kullanılır. Hücre içi girinti için ayrıca Giriş > Hizalama > Girintiyi Artır (Home > Alignment > Increase Indent) komutunu da kullanabilirsiniz; bu yöntem hücreye boşluk karakteri eklemez.
İlk satır özet satırını ayrıntıların üstüne alır, ikinci satır 3-5. satırları gruplar, üçüncü satır ise yalnızca birinci düzeyi gösterir.
Her bölgenin yanında bir eksi (-) düğmesi oluşur. Marmara toplamı 267.000,00, Ege toplamı 176.000,00, İç Anadolu toplamı 171.000,00 olarak hesaplanır. Sayfanın sol üstündeki 1 numaralı düzey düğmesine tıklarsanız yalnızca bölgeler kalır, 2 numaralı düğme şehirleri yeniden açar.
B sütunu her kodun düzeyini verir; örneğin Kasa hesabının düzeyi 3 olur. D sütunu düzey arttıkça içeriye kayan bir liste üretir; Kasa satırı - Kasa olarak görünür. Bu yöntem gruplama yapmaz, yalnızca görünümü ağaca benzetir; isterseniz aynı satırları ayrıca gruplayabilirsiniz.
Özet tablo sıkıştırılmış biçimde (Compact Form) bölgeleri üst dal, şehirleri alt dal olarak listeler. Her bölgenin yanındaki +/- düğmesi şehirleri açar ya da kapatır. Tüm dalları tek seferde açmak veya kapatmak için özet tabloda bir bölge hücresine sağ tıklayıp Genişlet/Daralt (Expand/Collapse) komutunu kullanabilirsiniz. Kaynak veri değiştiğinde tabloyu Özet Tablo Analizi > Yenile (PivotTable Analyze > Refresh) ile güncelleyin.
Excel'de ağaç görünümüyle nerede karşılaşırsınız
Excel'in şeridinde Ağaç Görünümü adında bir düğme bulunmaz. Dallanan, açılıp kapanan yapı şu yerlerde yer alır:- Gruplama (Anahat): Veri > Anahat > Gruplandır (Data > Outline > Group) ile satır ve sütunlar düzeylere ayrılır, sayfanın kenarındaki +/- düğmeleriyle açılıp kapanır.
- Özet tablo: Satır alanına birden çok alan eklediğinizde sıkıştırılmış biçimde (Compact Form) her öğenin yanında +/- düğmesi çıkar.
- Visual Basic Düzenleyicisi: Alt+F11 ile açılan düzenleyicide Proje Gezgini (Project Explorer) kitap, sayfa, modül ve form öğelerini ağaç olarak gösterir; Ctrl+R ile açılır.
- XML Kaynağı bölmesi: Geliştirici > Kaynak (Developer > Source) komutuyla açılan bölmede XML eşlemesinin öğeleri ağaç halindedir.
- Power Query Gezgini: Veri > Veri Al (Data > Get Data) ile bir kaynağa bağlanırken açılan Gezgin (Navigator) penceresinde tablolar ve sayfalar ağaç olarak listelenir.
Gruplama ile ağaç oluşturma
Hücrelerdeki bir listeyi ağaç görünümüne dönüştürmenin en yaygın yolu gruplamadır. Adımlar:- Verinizi, üst öğe en üstte ve ona bağlı ayrıntı satırları hemen altında olacak biçimde sıralayın.
- Üst öğe hariç, ona bağlı ayrıntı satırlarını seçin.
- Veri > Anahat > Gruplandır (Data > Outline > Group) komutunu ya da Alt+Shift+Sağ Ok kısayolunu kullanın. Satırların tamamı seçiliyse doğrudan gruplanır; yalnızca hücre seçiliyse Excel satır mı sütun mu gruplanacağını sorar.
- Üst öğenin ayrıntıların üstünde görünmesini istiyorsanız Anahat grubunun sağ alt köşesindeki iletişim kutusu başlatıcısını açın ve Ayrıntıların altındaki özet satırları (Summary rows below detail) seçeneğinin işaretini kaldırın. Bu işlemi gruplamadan önce yapın.
- Sayfanın sol kenarındaki 1, 2, 3 düzey düğmelerini ve +/- işaretlerini kullanarak dalları açın ya da kapatın.
Hiyerarşiyi formülle girintileme
Verinizde 1, 1.1, 1.1.1 gibi kodlar varsa düzeyi kodun içindeki nokta sayısından bulabilir, ardından girintiyi formülle üretebilirsiniz. Düzeyi bulan formül:Bulunan düzey sayısı kadar boşluk eklemek için TEKRARLA (REPT) işlevi kullanılır. Hücre içi girinti için ayrıca Giriş > Hizalama > Girintiyi Artır (Home > Alignment > Increase Indent) komutunu da kullanabilirsiniz; bu yöntem hücreye boşluk karakteri eklemez.
VBA ile ağaç yapısı kurma
Gruplama makroyla da kurulabilir. Rows nesnesinin Group yöntemi satırları gruplar, Outline.SummaryRow özelliği özet satırının konumunu belirler, Outline.ShowLevels yöntemi belirli düzeye kadar açar, ClearOutline yöntemi ise anahatı temizler:
VBA
3 satır
ActiveSheet.Outline.SummaryRow = xlSummaryAbove
ActiveSheet.Rows("3:5").Group
ActiveSheet.Outline.ShowLevels RowLevels:=11. Satır gruplama ile bölge-şehir ağacı
Bölge satırlarının altına şehirleri yazın. Bölge satırlarına ilgili şehirlerin toplamını alan formülü girin. Ardından şehir satırlarını (3-5, 7-9 ve 11-12) seçip Veri > Anahat > Gruplandır (Data > Outline > Group) komutunu uygulayın. Bölge adlarını kalın yapıp şehir adlarına girinti verin. Örnekte bu adımlar kurulum makrosuyla yapılmıştır.Ağaç Görünümü
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | |
|---|---|---|
| 1 | Bölge / Şehir | Satış Tutarı |
| 2 | Marmara | 267.000,00 |
| 3 | İstanbul | 125.000,00 |
| 4 | Bursa | 78.000,00 |
| 5 | Kocaeli | 64.000,00 |
| 6 | Ege | 176.000,00 |
| 7 | İzmir | 98.000,00 |
| 8 | Manisa | 41.000,00 |
| 9 | Denizli | 37.000,00 |
| 10 | İç Anadolu | 171.000,00 |
| 11 | Ankara | 112.000,00 |
| 12 | Konya | 59.000,00 |
Bölge SatışExcelDepo v1.0.0
2. Hesap planında formülle girintili ağaç
A sütununa 1, 1.1, 1.1.1 biçiminde hesap kodlarını, C sütununa hesap adlarını yazın. B sütununda kodun içindeki nokta sayısından düzeyi hesaplayın. D sütununda TEKRARLA (REPT) işleviyle düzey kadar girinti ekleyerek ağaç görünümü elde edin. Formülleri alt satırlara kopyalayın.Ağaç Görünümü
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Kod | Düzey | Hesap Adı | Ağaç Görünümü |
| 2 | 1 | 1 | Varlıklar | Varlıklar |
| 3 | 1.1 | 2 | Dönen Varlıklar | - Dönen Varlıklar |
| 4 | 1.1.1 | 3 | Kasa | - Kasa |
| 5 | 1.1.2 | 3 | Bankalar | - Bankalar |
| 6 | 1.1.3 | 3 | Ticari Alacaklar | - Ticari Alacaklar |
| 7 | 1.2 | 2 | Duran Varlıklar | - Duran Varlıklar |
| 8 | 1.2.1 | 3 | Binalar | - Binalar |
| 9 | 1.2.2 | 3 | Taşıtlar | - Taşıtlar |
| 10 | 2 | 1 | Kaynaklar | Kaynaklar |
| 11 | 2.1 | 2 | Kısa Vadeli Borçlar | - Kısa Vadeli Borçlar |
| 12 | 2.1.1 | 3 | Satıcılar | - Satıcılar |
Hesap PlanıExcelDepo v1.0.0
3. Özet tabloda açılıp kapanan ağaç
Bölge, Şehir ve Satış sütunlarından oluşan listeyi seçip Ekle > Özet Tablo (Insert > PivotTable) komutunu kullanın. Satırlar alanına önce Bölge, sonra Şehir alanını sürükleyin; Değerler alanına Satış alanını ekleyin. Örnekte özet tablo kurulum makrosuyla F3 hücresinden başlayarak tablonun sağına yerleştirilmiştir.Ağaç Görünümü
Formülünü incelemek için bir hücre seçin.| A | B | C | D | E | F | G | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Bölge | Şehir | Satış | ||||
| 2 | Marmara | İstanbul | 125.000,00 | ||||
| 3 | Marmara | Bursa | 78.000,00 | Satır Etiketleri | Toplam Tutar | ||
| 4 | Marmara | Kocaeli | 64.000,00 | Akdeniz | 139.000 | ||
| 5 | Ege | İzmir | 98.000,00 | Adana | 52.000 | ||
| 6 | Ege | Manisa | 41.000,00 | Antalya | 87.000 | ||
| 7 | Ege | Denizli | 37.000,00 | Ege | 176.000 | ||
| 8 | İç Anadolu | Ankara | 112.000,00 | Denizli | 37.000 | ||
| 9 | İç Anadolu | Konya | 59.000,00 | İzmir | 98.000 | ||
| 10 | Akdeniz | Antalya | 87.000,00 | Manisa | 41.000 | ||
| 11 | Akdeniz | Adana | 52.000,00 | İç Anadolu | 171.000 | ||
| 12 | Ankara | 112.000 | |||||
| 13 | Konya | 59.000 | |||||
| 14 | Marmara | 267.000 | |||||
| 15 | Bursa | 78.000 | |||||
| 16 | İstanbul | 125.000 | |||||
| 17 | Kocaeli | 64.000 | |||||
| 18 | Genel Toplam | 753.000 |
Özet HiyerarşiExcelDepo v1.0.0
Kullanırken dikkat edin
- Üst satır ayrıntıların neresinde olmalı: Gruplamada varsayılan olarak özet satırı ayrıntıların altında kabul edilir. Bölge adını şehirlerin üstüne yazdıysanız gruplamadan önce Ayrıntıların altındaki özet satırları seçeneğini kapatın; aksi halde +/- düğmesi yanlış satırda görünür.
- Boş satırlar dalları böler: Gruplanacak satırlar arasında boş satır bırakmayın. Boş satırlar gruplamayı ve özet formüllerinin aralığını kolayca bozar. Yeni şehir eklerken özet formülünün aralığını da genişletmeyi unutmayın.
- Formülle girinti yalnızca görünümdür: Boşlukla oluşturulan girinti gerçek bir hiyerarşi tanımlamaz; sıralama ya da filtreleme yaptığınızda ağaç yapısı bozulabilir. Sıralanacak veride düzey ve kod sütunlarını ayrıca tutun.
- TreeView denetimi güvenilir değildir: Kullanıcı formlarında eski Microsoft TreeView ActiveX denetimi kullanılabilir, ancak bu denetim 64 bit Office'te bulunmaz ve kitabı başka bilgisayarlarda açtığınızda hata verebilir. Dağıtacağınız çözümlerde gruplama ya da özet tablo gibi yerleşik özellikleri tercih edin.
- Anahat düzeyi sınırı: Excel en fazla 8 düzey iç içe gruplamayı destekler. Daha derin hiyerarşiler için özet tablo ya da Power Query kullanmak daha uygundur. Anahat düğmeleri görünmüyorsa Ctrl+8 ile simgelerin gizlenmediğini kontrol edin.
- İlgili konular:
- Gruplandır ve Grubu Çöz: Veri > Anahat grubundaki komutlar
- Alt Toplam: Veri > Anahat > Ara Toplam komutu ve ALTTOPLAM işlevi
- Özet Tablo: Sıkıştırılmış, anahat ve tablo biçimli düzenler
- Proje Gezgini: Visual Basic Düzenleyicisi'ndeki ağaç yapılı pencere
- İşlevler: TOPLA, TEKRARLA, UZUNLUK, YERİNEKOY, ALTTOPLAM
- VBA öğeleri: Outline nesnesi, Group ve ShowLevels yöntemleri
