ZAMAN

ZAMAN (TIME), verilen saat, dakika ve saniye değerlerinden günün bir kesrini ifade eden ondalık bir zaman değeri üretir. Örneğin saat 12:00:00 için sonuç 0,5 olur. Ayrı sütunlarda tutulan saat bileşenlerini gerçek bir zaman değerine çevirmek ve bu değerle hesap yapmak için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

Üç parametrenin üçü de verilmelidir; kullanmayacağınız bileşen için 0 yazın. Türkçe Excel'de parametreler çoğunlukla ; ile, İngilizce Excel'de ise bölgesel ayara göre , ya da ; ile ayrılır. Bu sayfadaki örnek formüllerde Türkçe imzada ;, İngilizce imzada , kullanılmıştır.

1. Saat, dakika ve saniyeden zaman​

A, B ve C sütunlarındaki saat, dakika ve saniye değerlerinden zaman oluşturalım. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 9:30:00 ÖÖ, 2:15:00 ÖS, 6:45:30 ÖS ve 11:18:14 ÖS olur. ZAMAN her satırda ilgili saat, dakika ve saniye değerini birleştirir. Sonuç hücresi Genel biçimdeyse Excel biçimi kendiliğinden h:mm AM/PM yapar; saniyeleri de görmek için hücre biçimini h:mm:ss AM/PM olarak özelleştirebilirsiniz.

2. Zamanın ondalık değeri​

ZAMAN'ın gerçekte günün kesrini verdiğini görmek için D sütununu sayı biçimine çevirelim. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 0,50, 0,25, 0,75 ve 0,15 olur. Excel zamanı günün kesri olarak saklar. İlk satırı eşitlikle doğrulayalım: (12 × 3600 + 0 × 60 + 0) / 86400 = 0,5. Yani saat 12:00:00, günün yarısıdır; 06:00:00 çeyreğine, 18:00:00 ise dörtte üçüne karşılık gelir. Aynı değer zaman biçimiyle gösterildiğinde saat olarak okunur.

3. Taşan ve negatif değerler​

Dakika ve saniye 59'dan büyük olabilir, negatif de verilebilir; saat ise 23'ü aşabilir. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 11:59:40 ÖÖ, 12:02:00 ÖS, 11:40:00 ÖÖ, 2:00:00 ÖS ve 4:00:00 ÖS olur. Negatif saniye ya da dakika, saat 12:00'dan geriye gidilmesini sağlar; örneğin -20 saniye ve -20 dakika zamanı önceye çeker. 120 saniye ya da 120 dakika gibi 59'u aşan değerler ise dakika ve saate dönüştürülerek zamana eklenir. Son satırda saat 23'ü aştığı için 24'e göre kalan alınır: 40 saatin kalanı 16 olduğundan sonuç 16:00:00 (4:00 PM) olur. -120 değerleri de aynı mantıkla zamandan çıkarılır.

4. Hata durumları​

Bazı değer birleşimleri hatayla sonuçlanır. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #SAYI!, #SAYI!, #SAYI! ve #DEĞER! olur. İlk satırda 1 saat 60 dakikadır; 61 dakika çıkarılınca negatif bir süre kalır ve #SAYI! hatası oluşur. İkinci satırda 1 saat 3600 saniyedir; 3601 saniye çıkarılınca yine negatif süre kalır. Üçüncü satırda saat negatif olduğu için #SAYI! döner. Son satırda saat sayısal olmayan bir metin olduğundan #DEĞER! hatası verilir.

Kullanırken dikkat edin​

• Varsayılan biçim: Sonucun yazıldığı hücre Genel biçimdeyse Excel hücreyi kendiliğinden h:mm AM/PM biçimine çevirir. Hücrede başka bir biçim varsa değer o biçimle gösterilir; sayı biçimi verirseniz günün kesrini ondalık olarak görürsünüz.
• saat parametresi: saat genellikle 0 ile 23 arasında verilir. saat 23'ten büyükse 24'e göre kalan alınır; örneğin 40 saat için 16 kullanılır. saat sıfırdan küçükse #SAYI! hatası döner.
• dakika parametresi: dakika 59'dan büyükse saat ve dakikaya dönüştürülür. dakika negatifse bu dakikalar saat değerinin dakika karşılığından (saat × 60) çıkarılır. Çıkarma sonucu negatif olursa #SAYI! hatası döner; örneğin 1 saat ve -61 dakika bu hatayı verir.
• saniye parametresi: saniye 59'dan büyükse dakika ve saniyeye dönüştürülür. saniye 32767'den büyükse #SAYI! hatası döner. saniye negatifse bu saniyeler saat ve dakika değerlerinin saniye karşılığından çıkarılır; sonuç negatif olursa yine #SAYI! döner. Örneğin 1 saat ve -3601 saniye bu hatayı verir.
• Sayısal olmayan parametreler: saat, dakika veya saniye parametrelerinden biri sayıya çevrilemeyen bir metinse #DEĞER! hatası döner.
• Hesaplama: ZAMAN = (saat × 3600 + dakika × 60 + saniye) / 86400. Burada 3600 bir saatteki saniye sayısını, 60 bir dakikadaki saniye sayısını, 86400 ise bir gündeki saniye sayısını gösterir. Sonuç günün kesridir; toplam süre bir günü aşarsa tam gün kısmı atılır ve yalnız kesir kalır. Toplam negatif çıkarsa #SAYI! hatası döner.
• İlgili işlevler: TARİH: Yıl, ay ve gün bilgisinden tarih seri numarası üretir; ZAMAN ile toplayarak tam bir tarih ve saat elde edebilirsiniz. SAAT: Bir zaman değerinin saat bileşenini tam sayı olarak verir. DAKİKA: Zaman değerinin dakika bileşenini verir. SANİYE: Zaman değerinin saniye bileşenini verir. ŞİMDİ: Geçerli sistem tarih ve saatini verir; sabit bir saat gerekiyorsa ZAMAN tercih edilir. METNEÇEVİR: ZAMAN sonucunu belirli bir biçimde metne çevirmek için kullanılır; biçim kodları Excel'in dil ayarına göre değişebilir. ZAMANSAYISI: Metin olarak yazılmış bir saati zaman değerine çevirir; saat bileşenleri ayrı hücrelerdeyse ZAMAN daha uygundur.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.