Fon İşlemlerini İlk Giren İlk Çıkar Yöntemiyle İzleyin
Bu çalışma kitabı, fon alışlarını ve satışlarını aynı listede izlemek, satışlara dağıtılan alış maliyetini hesaplamak ve kalan fon miktarını görmek için hazırlanmış iki sayfalı bir örnektir. FIFO yaklaşımında daha önce listeye yazılmış alış miktarı, sonraki alış lotundan önce tüketilir. Dosyada bu dağıtım yalnız hücre formüllerine bırakılmamıştır: LISTE sayfasındaki hesaplama düğmesine bağlı VBA yordamı, satışları alış lotlarıyla eşleştirir ve eşleştirmelerin ayrıntısını DETAY sayfasına yazar. Böylece toplam maliyet ile hangi alışın hangi satışta kullanıldığı ayrı alanlarda incelenebilir.Dosya XLSM biçimindedir ve makro içerir. Formülleri görmek veya girdileri incelemek için çalışma sayfaları kullanılabilir; satış maliyetlerini yeniden dağıtan düğmenin çalışması ise masaüstü Excel ortamında makroların izinli olmasını gerektirir. Çalışma kitabında vergi ve aracı kurum giderlerini hesaplayan alan bulunmaz. Sonuçlar bu giderleri kapsayan net yatırım getirisi olarak yorumlanmamalıdır; ürünün gerçek kapsamı, girilen miktar ve birim fiyatlardan oluşturulan maliyet ve fark tablolarıdır.
Alış ve Satış Kayıtlarının Yerleşimi
LISTE sayfasının sol bölümünde alış tarihi, alış miktarı, alış birim fiyatı ve alış tutarı bulunur. Alış girişleri B, C ve D sütunlarında yapılır. E sütunundaki formül, tarih alanı boş değilse miktar ile birim fiyatı çarpar. Bu düzen, tarih girilmemiş bir alış satırında tutarın boş bırakılmasını sağlar. Kaynağın açıklamasında kullanılan veri alanı B9:T111 olarak belirtilmiştir; formül satırları da bu alandaki girişleri ve sonuçları birbirine bağlar. Yeni kayıt için hazır sınırların dışına yazıldığında bütün formüllerin veya makronun kendiliğinden genişleyeceği varsayılmamalıdır.Sağ bölümde satış tarihi N sütununa, satış birim fiyatı O sütununa, satış miktarı P sütununa yazılır. R sütunu, tarih boş değilse satış fiyatı ile miktarı çarpar. Q sütununa ise FIFO yordamının hesapladığı alış maliyeti yerleşir. S ve T sütunları satış tutarını bu maliyetle karşılaştırarak kâr veya zarar farkını gösterir. Bu iki sonuç ayrı sütunlarda tutulur; olumlu fark kâr tarafında, ters yönlü fark zarar tarafında görünür. Bunlar brüt işlem farklarıdır ve çalışma kitabına alınmamış giderleri otomatik olarak içermez.
Kalan Miktar ve Maliyet Formülleri
Alış bölümündeki H sütunu, satılan toplam miktarın alış satırlarına dağılımını MIN ve SUM işlevleriyle izler. Bu hesaplamada kullanılan STutarı adı, LISTE sayfasına yerel olarak tanımlanmış H7 hücresine işaret eder. Adlandırılmış bağlantı, satış miktarının alış satırlarına dağıtılmasını kolaylaştırır. I sütunu dağıtılan miktarı alış fiyatıyla çarpar. J sütununda alış miktarından kullanılan miktar çıkarılarak kalan adet bulunur. K sütunu kalan adedi alış fiyatıyla çarpar; böylece elde kalan fonun bu tabloya göre alış maliyeti gösterilir.L sütunu alış tarihinin Excel seri değeri ile kalan maliyeti çarpan bir yardımcı hesabı taşır. Bu yardımcı değer tek başına gün sayısı veya para tutarı değildir; diğer tarih ve maliyet hesaplarıyla birlikte okunmalıdır. Sayfanın üst bölümündeki toplamlar alış tutarını, kullanılan ve kalan miktarları, kalan maliyeti ve satış farklarını toplar. TODAY işlevi bulunan tarih alanı da kitabın açıldığı veya yeniden hesaplandığı güne bağlıdır. Dosyada canlı piyasa fiyatı çeken bağlantı olmadığı için bu tarih alanının güncellenmesi güncel fon fiyatlarının getirildiği anlamına gelmez.
FIFO Makrosunun Gerçek İş Akışı
MALİYET HESAPLA düğmesine bağlı FIFOMALIYETAT yordamı, LISTE sayfasındaki alış ve satış girişlerini yardımcı sütunlara kopyalar. Ardından her satış miktarı için alış lotlarını sırayla tüketir. Bir lot satışın tamamını karşılayabiliyorsa o lottan gereken miktar alınır; satış lot miktarını aşıyorsa lotun tamamı kullanılır ve kalan satış miktarı sonraki alışa geçirilir. Bu nedenle aynı satış, DETAY sayfasında birden fazla satır üretebilir. Her satır başka bir alış lotuyla eşleşen miktarı temsil eder.Yordam niteliksiz Range ve Cells başvuruları içerdiği için hesaplama LISTE sayfası etkin durumdayken çalıştırılmalıdır. Düğmenin bulunduğu sayfadan kullanılması bu bağlamı sağlar. Satırlar alış ve satışların girildiği sırayla işlenir; makro kayıtları tarih sırasına göre yeniden sıralayan bir mekanizma değildir. Alışların ve satışların uygun sıra içinde hazırlanması gerekir. Tarih alanları ayrıntıya taşınır, fakat yalnız bu alanların doldurulması her satış için tarihsel uygunluk denetimi yapıldığı anlamına gelmez.
Makro DETAY sayfasındaki önceki sonuç alanını temizleyerek yeni eşleştirmeleri oluşturur. Bu nedenle bu sayfa kalıcı işlem notlarının saklandığı bir alan gibi kullanılmamalıdır. Kullanıcı tarafından buraya eklenmiş açıklamalar, yeniden hesaplama sırasında temizlenen bölgeye denk geliyorsa kaybolabilir. Giriş kayıtları LISTE üzerinde tutulur; DETAY ise bu girdilerden yeniden üretilebilen çıktı olarak değerlendirilir. Hesaplama sonunda yardımcı alanlar da temizlenir ve işlem tamamlandı bildirimi gösterilir.
DETAY Sayfasındaki Sonuçları Okuma
DETAY sayfasında giriş tarihi, giriş birim fiyatı, çıkış tarihi, çıkış birim fiyatı, miktar, kâr ve zarar başlıkları bulunur. Giriş tarihi ve fiyatı kullanılan alış lotunu, çıkış tarihi ve fiyatı ilgili satışı gösterir. Miktar sütunu eşleştirilen parça miktarıdır; aynı satışın birkaç satırda görünmesi bu miktarın birkaç alış lotundan karşılandığını gösterir. Kâr veya zarar, bu parçanın alış ve satış fiyatlarının farkından hesaplanır. Ayrıntı miktarları ve farkları, LISTE üzerindeki satış maliyetiyle birlikte kontrol edilebilir.Kaynak, DETAY sayfasının ilk satırındaki başlıkların korunmasını özellikle ister. Makro ikinci satırdan başlayarak sonuç yazar; başlıkların adlarını kullanıcı yerine yeniden tasarlayan bir akış içermez. Kitapta bu sayfa formül taşımayan bir çıktı tablosudur. Satırlardaki değerler yordam çalıştırıldığında yazıldığı için girişleri değiştirdikten sonra yalnız hücre yeniden hesaplamasına güvenmek, detayın da yenilendiğini göstermeye yetmez. FIFO düğmesi tekrar çalıştırılmalı ve ilgili satışın yeni eşleştirmeleri kontrol edilmelidir.
Bu Sürümde Düzeltilen Hesaplama Davranışları
Özgün dosyada bir satış alış lotunun tamamını tükettiğinde Q sütunundaki maliyet her durumda yeniden yazılmıyordu. Ardışık hesaplamada önceki satış miktarından kalan eski değer görünür kalabiliyordu. Yeni sürüm her tamamlanan satış sonunda maliyeti yazar ve hesaplama öncesinde eski Q sonuçlarını temizler. Maliyet toplamını tutan değişken Double türüne geçirilmiştir; böylece ondalıklı alış fiyatlarından oluşan maliyet, tam sayı değişkeni nedeniyle yuvarlanmaz. Sıfır kalan için boş bir ayrıntı satırı üreten eşitlik dalı da sınırlandırılmıştır.Boş satış satırlarında eski maliyet ile boş satış tutarının karşılaştırılması kâr sütununda değer hatasına yol açabiliyordu. S ve T formüllerine satış tarihi boş olduğunda boş sonuç veren dar kontrol eklenmiştir. Negatif miktarlar ve toplam alış miktarını aşan toplam satış miktarı, işlem başlamadan önce uyarıyla reddedilir. Alışların arasında boş miktar satırı bulunursa yordam sonraki dolu lota geçer. Bu kontroller fiyatların doğruluğunu veya yatırımın uygunluğunu değerlendirmez; yalnız bu hesaplama akışının miktar ve çıktı tutarlılığını korur.
Kullanım Sırası ve Sınırlar
Önce mevcut örnek girdiler ve sonuçlar incelenmeli, ardından dosyanın ayrı bir çalışma kopyası hazırlanmalıdır. Alış ve satış tarihleri, miktarlar ve fiyatlar kendi sütunlarına girilir. Hazır sonuç ve yardımcı sütunlar giriş alanları gibi değiştirilmemelidir. LISTE etkin durumdayken hesaplama düğmesi çalıştırılır, işlem bildirimi kapatılır ve Q, S, T sonuçları ile DETAY eşleştirmeleri karşılaştırılır. Girdiler yeniden değiştiğinde aynı sıra tekrarlanır. Geçmiş özgün dosya ayrıca sürüm geçmişinde korunur; düzeltilen çalışma kitabı yeni sürüm eki olarak sunulur.Çalışma kitabında iki görünür sayfa ve toplam bin kırk dört formül bulunur; grafik, Power Query, veri doğrulama listesi veya canlı fiyat yenileme özelliği yoktur. Makro miktar kalanlarını kaynakta olduğu gibi iki ondalık basamağa biçimlendiren işlemler içerir; sınırsız kesir hassasiyetinde fon miktarı desteği varsayılmamalıdır. Makro LISTE korumasını kaynakta belirtilen 1 şifresiyle kaldırmayı dener; bu durum bütün sayfaların sürekli korumalı olduğunu göstermez. Galeri iki gerçek sayfanın okunaklı temsilî alanlarını gösterir; indirilebilir dosya hazır veri ve hesaplama alanlarının tamamını içerir. Galeri hazırlanırken DETAY tarih sütunlarına yalnız kaydedilmeyen render kopyasında okunaklı tarih biçimi uygulanmıştır; indirilebilir dosyanın özgün hücre biçimleri korunur.
