Sınır Değer Hesaplama

Tekliflerden Sınır Değer Hesabını Excel Üzerinde İzleyin​

Sınır değer hesaplama dosyası, yaklaşık maliyet ve geçerli teklif tutarları üzerinden ara hesaplamaları tek sayfada gösteren bir Excel örneğidir. Çalışma kitabında hesaplama adlı bir görünür sayfa bulunmaktadır. Firma adı, teklifin geçerli veya geçersiz durumu ve teklif fiyatı kullanıcı tarafından girilir. Dosya bir ihale sistemine bağlanmaz ve teklif belgelerini kendiliğinden incelemez. Sonuç mevcut matematik modelinin çıktısıdır; güncel mevzuata uygunluk veya belirli bir ihalede kullanılabilecek katsayı hakkında garanti verilmemektedir. N katsayısı ayrıca kullanıcı girdisidir. Kurumun ilanı, şartnamesi ve ilgili koşulları bu dosya tarafından otomatik okunmaz.

Yaklaşık Maliyet ve Katsayı Girdileri​

Yaklaşık maliyet G3 hücresinde, N sınır değer katsayısı G4 hücresinde tutulur. Özgün örnekte yaklaşık maliyet on iki bin ve N değeri bir virgül on sekizdir. Bu sayı dosyada kayıtlı bir örnek girdidir; güncel veya bütün işlere uygulanabilecek katsayı olduğu söylenmemektedir. Yaklaşık maliyet değiştiğinde tekliflerin hesaplamaya alınacağı alt ve üst tutarlar da değişir. Katsayı ise son sınır değer bölme işleminde kullanılır. Geçerli girdilerle çalışılması gerekir; boş, metin veya sıfır maliyet ve bölme katsayısı için genel bir hata yakalama sistemi eklenmiş değildir.

Kırk Teklif İçin Hazır Satırlar​

Teklif girişleri yedinci satırdan kırk altıncı satıra kadar uzanır. Böylece hazır hesaplama aralığında kırk teklif satırı vardır. C sütununda firma bilgisi, E sütununda durum, F sütununda teklif fiyatı bulunur. Örnekte firma alanları numaralarla doldurulmuştur; bu örnekler gerçek firma kimliği değildir. Firma adı değiştirildiğinde B sütunundaki sıra numarası alanın dolu olmasına göre gösterilir. ROWS işlevi mevcut satır sırasını sayar; bu sıra teklif tutarına göre sıralama değildir. Firma bilgisi ile fiyat ve durumun aynı satıra yazılması gerekir. Kırk altıncı satırın altına eklenen teklif mevcut sabit formül aralıklarına kendiliğinden katılmaz.

Geçerli ve Geçersiz Durumların Ayrılması​

E7 ile E46 arasında Geçerli ve Geçersiz seçeneklerini içeren veri doğrulama listesi bulunmaktadır. Bu durum kullanıcı tarafından belirlenir. Dosya teminat, belge veya yeterlik kontrolü yapıp teklifi kendiliğinden geçerli ilan etmez. E49 üzerindeki SUMPRODUCT hesabı Geçerli olarak işaretlenen ve fiyat alanı boş olmayan satırları sayar. Bu toplam, ilk ortalama hesabına alınan teklif sayısıyla her zaman aynı değildir. Çünkü ortalama hesabı ayrıca yaklaşık maliyetin alt ve üst tutarları arasındaki teklifleri kullanır. Bir teklif geçerli olarak işaretlense bile fiyatı hesaplama bandının dışında kalabilir. Bu iki filtre ayrı yorumlanmalıdır.

Alt ve Üst Tutarların Belirlenmesi​

E50 yaklaşık maliyetin yüzde kırkını, E51 yüzde yüz yirmisini iki ondalık basamakla hesaplar. İlk ortalama için geçerli tekliflerin bu iki tutar arasında bulunması gerekir. Alt veya üst tutara tam eşit teklif aralığa alınır; sınırların dışındaki değerler bu ortalamaya katılmaz. Gerçek Excel testlerinde alt sınırın hemen altı, sınırın kendisi, üst sınır ve hemen üstü ayrı değerlerle denenmiştir. Böylece dahil etme koşulunun küçük veya büyük karşılaştırmalarına bağlı davranışı doğrulanmıştır. Bu yüzde değerleri kaynak dosyanın hesaplama modelidir; farklı ihale türlerinin aynı yöntemle değerlendirileceği ileri sürülmemektedir.

Birinci Ortalama ve Standart Sapma​

E52 üzerindeki birinci ortalama yalnız geçerli ve tutar bandındaki tekliflerden hesaplanır. SUMPRODUCT ile tutarların toplamı, aynı koşulları sağlayan teklif sayısına bölünür. Uygun teklif bulunmazsa bu alan boş bırakılır. E53 bir dizi formülü olarak STDEV işlevini kullanır ve standart sapmayı iki ondalık basamağa yuvarlar. Bu örneklem standart sapmasıdır; bütün tutarların toplam teklif sayısına göre basit bir sapma ortalaması değildir. Bandın içinde en fazla bir uygun teklif varsa standart sapma boş kalır. E54 ve E55 ortalamadan sapmanın çıkarıldığı ve eklendiği tutarları gösterir. Ara değerler bu nedenle sonuç hesabından ayrı okunabilir.

İkinci Ortalama İçin Daralan Aralık​

E56 üzerindeki ikinci ortalama, birinci ortalamanın bir standart sapma aşağısı ile bir standart sapma yukarısı arasında kalan uygun teklifleri kullanır. İlk tutar bandı ve Geçerli durumu bu aşamada da korunur. İkinci ortalama iki ondalık basamağa yuvarlanır. İlk bandın içinde yalnız bir teklif varsa ikinci ortalama doğrudan o teklife eşittir; standart sapmanın boş olması bu tek teklif yolunu engellemez. Aynı tutarlı birden fazla teklifte standart sapma sıfır olabilir. Bu durumda aynı tutarlar ikinci ortalamada kalır. Teklifler değiştiğinde iki ortalamanın aynı veya farklı olması kullanılan değerlerin dağılımına bağlıdır.

C Oranı ve Üç K Hesaplama Dalı​

E57 ikinci ortalamayı yaklaşık maliyete bölerek C oranını üç ondalık basamakla hesaplar. E58 bu orana göre K değerini üç ayrı aralıkta oluşturur. C değeri sıfır virgül altının altındaysa K doğrudan C olur. Sıfır virgül altı ile bir arasındaki değerlerde kaynak dosyanın orta eşitliği, birin üzerindeki değerlerde kaynakta zaten bulunan üst eşitlik kullanılır. Güncel onarım bu iki son aralığın koşulunu düzeltmiştir; eşitliklerdeki katsayılar değiştirilmemiştir. C ve K birer ara hesaplama değeridir. Kullanıcı bu alanlara teklif veya firma bilgisi yazmamalıdır. Ara değerlerin yuvarlanması nihai tutarı etkileyebileceği için görüntülenen basamaklar önemlidir.

Sınır Değer ve Boş Teklif Durumu​

E59 mevcut K, ikinci ortalama, C ve N girdilerini birleştirerek sınır değer tutarını hesaplar. Sonuç iki ondalık basamağa yuvarlanır. İlk tutar bandında uygun teklif yoksa yaklaşık maliyetin yüzde kırkı kullanılır. Hesaplanan sonuç bu alt tutarın altında kalıyorsa yine alt tutarda tutulur. Bu boş teklif yolu ile geçersiz girdiler birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin bütün tekliflerin Geçersiz olması mevcut modelde boş uygun teklif yolunu çalıştırır. Yaklaşık maliyetin sıfır olması ise geçerli bir boş teklif senaryosu değildir. Gerçek testlerde sıfır uygun teklif, tek uygun teklif ve birden fazla uygun teklif ayrı örneklerle doğrulanmıştır.

Düşük Teklif İşareti ve Sıralama Sütunları​

G sütununda teklif sınır değerin altında ve durumu Geçerli olduğunda X işareti gösterilir. Fiyat sıfırsa işaret boş bırakılır. H, I ve J sütunları sırasıyla genel sıralama, sınır değerin altındaki tekliflerin sıralaması ve sınır değere eşit veya üzerindeki tekliflerin sıralaması için dizi formülleri içerir. LARGE ve MATCH mantığı teklif tutarlarının konumunu bulur. Aynı tutarlı teklifler aynı eşleşme sırasını alabilir; tekil sıra numarası üreten ayrı bir eşitlik bozma kuralı bulunmaz. Bu alanlar teklif satırlarını yerinden taşımamaktadır. X işareti de idari ret kararı anlamına gelmez; dosyadaki matematik karşılaştırmasını gösterir.

Formül Envanteri ve Hazır Tutanak Alanı​

Çalışma kitabında seksen dokuz normal hücre formülü ve yüz yirmi iki dizi formülü başlangıcı olmak üzere toplam iki yüz on bir formül alanı vardır. Dizi formüllerinin yüz yirmisi kırk teklifin üç sıralama sütununu oluşturur; diğer ikisi standart sapma ve ikinci ortalamadır. Sayfada yetmiş üç birleştirilmiş alan bulunmaktadır. Alt bölümde komisyon başkanı ve üyeler için hazır etiketler yer alır. Bunlar elektronik imza veya onay akışı değildir. Dosyada makro, grafik, tablo nesnesi, Power Query veya dış çalışma kitabı bağlantısı bulunmaz. Dizi formüllerini yalnız tek hücreyi düzenleyerek parçalamamak ve özgün hesaplama alanlarını korumak gerekir.

Yapılan Tek Formül Onarımı​

Özgün E58 formülünde orta aralığın koşulu OR ile kurulmuştu. Bu koşul C birden büyük olduğunda da doğru oluyor ve mevcut üst eşitliğe ulaşılmasını engelliyordu. Gerçek Excel testinde C bir virgül bir için özgün K sıfır virgül sekiz yüz on dört olurken mevcut üst eşitlik sıfır virgül sekiz yüz yirmi dört vermiştir. Güncel sürüm yalnız bu aralık koşulundaki OR işlevini AND olarak düzeltir. Diğer formüller, birleştirmeler, biçimler ve veri doğrulama alanları korunmuştur. Özgün sürüm tarihsel dosya olarak saklanır. Yeni sürüm notu bu dar onarımı açıkça bildirir; dosyanın bütün ihale hükümlerine göre yeniden yazıldığı iddia edilmez.

Kullanım ve Doğrulama Sınırları​

Çalışma kitabının bir kopyasında yaklaşık maliyet ve uygun N girdisi hazırlanır; teklif satırları firma, durum ve tutarla doldurulur. Geçerli teklif sayısı, ilk bant, ortalamalar ve son sınır değer sırayla kontrol edilir. Galeride tam sayfa ve teklif bölümünün gerçek Excel görüntüleri yer alır. Öne çıkan kapak konuya ait ayrı bir çizimdir. Native Excel üzerinde alt ve üst tutar sınırları, üç C aralığı, tek ve çoklu teklif, tekrar eden tutarlar ve kaydetme sonrasında yeniden açma doğrulanmıştır. 12 Haziran 2024 tarihli Kamu İhale Kurulu kararı ayrı C aralıklarını göstermektedir; ancak güncel ihale dokümanına veya belirli bir kurumun kararına uygunluk bu testlerin kapsamı değildir.