Finans İstatistik Hesaplarında Excel İşlevlerini Birlikte Kullanma

Finans istatistik hesaplarında Excel işlevlerini birlikte kullanma, DEVRESEL_ÖDEME (PMT), NBD (NPV) ve İÇ_VERİM_ORANI (IRR) gibi finans işlevleri ile STDSAPMA.S (STDEV.S) ve KORELASYON (CORREL) gibi istatistik işlevlerinin sonuçlarını aynı tabloda birbirine bağlayarak tek bir analiz kurmaktır. Bir işlevin ürettiği sonuç ötekinin girdisi olduğunda kredi maliyetini, yatırım kararını ve getiri-risk dengesini elle hesap yapmadan ve hata payını azaltarak görebilirsiniz. Bu sayfada işlevlerin hangi hesapta nasıl eşleştirileceğini ve üç uygulamalı tabloyu bulacaksınız.

İşlevleri birlikte kullanmanın mantığı​

Finans ve istatistik hesapları çoğunlukla zincir halinde ilerler. Önce varsayımlar girilir (tutar, faiz, vade, getiri serisi), sonra ara sonuçlar hesaplanır (taksit, faiz payı, ortalama getiri), en sonda da bu ara sonuçlardan karar verilir.

İşlevleri birlikte kullanmanın iki yolu vardır:

• İç içe yazma: Bir işlevin sonucunu doğrudan ötekine argüman yapmak. Örneğin aylık getirinin standart sapmasını yıla çevirmek için STDSAPMA.S sonucunu KAREKÖK ile birleştirebilirsiniz.
• Yardımcı hücre kullanma: Ara sonucu ayrı bir hücrede tutup sonraki formülde o hücreye başvurmak. Kontrolü ve hata ayıklamayı kolaylaştırdığı için uzun işlemlerde tercih edilmelidir.

Varsayımları (faiz oranı, iskonto oranı, vade) formüllerin içine sabit yazmak yerine ayrı hücrelerde tutun. Böylece tek bir değeri değiştirerek tüm zinciri yeniden hesaplatabilirsiniz.

Aşağıdaki örnek, aylık getiri serisinin standart sapmasını yıllık oynaklığa çeviren iç içe bir formüldür:

Hangi hesapta hangi işlevler eşleşir​

Sık karşılaşılan finans ve istatistik hesaplarında birlikte kullanılan işlevler şunlardır:

• DEVRESEL_ÖDEME (PMT): Eşit taksitli bir kredinin dönemlik ödemesini verir.
• FAİZ_TUTARI (IPMT) ve ANA_PARA_ÖDEMESİ (PPMT): Belirli bir dönemdeki taksitin faiz ve ana para paylarını ayırır. İkisinin toplamı taksite eşit olmalıdır.
• NBD (NPV) ve İÇ_VERİM_ORANI (IRR): Nakit akışlarının bugünkü değerini ve yatırımın getiri oranını hesaplar. Düzensiz tarihli akışlar için AİÇVERİMORANI (XIRR) kullanılır.
• GD (FV) ve BD (PV): Birikimin gelecekteki değerini ya da gelecekteki tutarın bugünkü karşılığını verir.
• ORTALAMA (AVERAGE), STDSAPMA.S (STDEV.S) ve STDSAPMA.P (STDEV.P): Getirinin ortalamasını ve dağılımını ölçer. Verileriniz bir örneklemse STDSAPMA.S, tüm anakütleyse STDSAPMA.P kullanın.
• KORELASYON (CORREL) ve EĞİM (SLOPE): Bir varlığın getirisinin bir endeksle ilişkisini ve duyarlılığını ölçer. Eğim, beta katsayısına karşılık gelir.

Örneğin getiri/risk oranını bulmak için ortalama getiriyi standart sapmaya bölebilir, yatırım kararında NBD ile İÇ_VERİM_ORANI sonuçlarını EĞER işleviyle birleştirebilirsiniz.

Hata kontrolü ve formül denetimi​

Zincirleme formüllerde tek bir hatalı hücre tüm sonucu bozar. Güvenilir sonuç için şu araçlardan yararlanın:

• EĞERHATA (IFERROR): Hata üreten bir hesabı anlaşılır bir metinle ya da boş değerle değiştirir. Ancak gerçek hatayı gizleyebileceği için yalnızca beklenen hatalarda kullanın.
• Veri Doğrulama: Veri > Veri Araçları > Veri Doğrulama (Data > Data Tools > Data Validation) ile faiz oranı ve vade hücrelerine yalnızca makul değerlerin girilmesini sağlayabilirsiniz.
• Formül denetimi: Formüller > Formül Denetleme > Etkileyenleri İzle (Formulas > Formula Auditing > Trace Precedents) bir sonucun hangi hücrelere dayandığını oklarla gösterir.
• İzleme Penceresi: Formüller > Formül Denetleme > İzleme Penceresi (Formulas > Formula Auditing > Watch Window) ile farklı sayfalardaki kritik hücreleri tek pencerede izlersiniz.

Özellikle taksit tablosunda faiz ve ana para toplamını taksitle karşılaştıran bir kontrol hücresi eklemek iyi bir alışkanlıktır.

1. Kredi taksiti, faiz ve ana para dağılımı​

Varsayımları B2:B4 hücrelerine girin. Taksiti DEVRESEL_ÖDEME ile hesaplayın, ardından ilk ayın faiz ve ana para paylarını ayırıp toplamlarını taksitle karşılaştırın.
Aylık faiz oranı %2,00 olarak bulunur ve aylık taksit 26.435,55 çıkar. Vade boyunca toplam ödeme 634.453,17, bunun içindeki faiz maliyeti 134.453,17 tutarındadır. İlk ayın taksiti 10.000,00 faiz ve 16.435,55 ana paradan oluşur; kontrol hücresi 0,00 değerini verdiğinde dağılım taksitle tutarlıdır.

2. Yatırım projelerini NBD ve İÇ_VERİM_ORANI ile karşılaştırma​

İki projenin yıllık nakit akışlarını girin. Başlangıç yatırımı Yıl 0 satırında eksi işaretlidir. Net bugünkü değeri ve iç verim oranını hesaplayıp karar satırında birleştirin.
Proje A için net bugünkü değer 25.602,24, iç verim oranı %21,7 bulunur ve karar Kabul olur. Proje B için net bugünkü değer 26.176,13, iç verim oranı %18,3 ve karar Kabul şeklindedir. Başlangıç yatırımının NBD işlevinin dışında, Yıl 1-5 akışlarının ise işlevin içinde olduğuna dikkat edin.

3. Aylık getiri serisinde risk ve endeks ilişkisi​

A:C sütunlarına on aylık getirileri girin. E:F sütunlarında ortalama, standart sapma, yıllık oynaklık, getiri/risk oranı, korelasyon ve eğim ölçütlerini birbirine bağlı hesaplayın.
Aylık ortalama getiri %1,19, standart sapma %2,44 olarak hesaplanır. Yıllık oynaklık %8,46, getiri/risk oranı 0,49 çıkar. Hissenin endeksle korelasyonu 1,00, eğimi 1,40 olup yorum hücresi Endeksle yüksek uyum sonucunu verir. Yıllık oynaklık için karekök kuralı, aylık getirilerin birbirinden bağımsız olduğunu varsayan yaklaşık bir yöntemdir.

Sık sorulan sorular​

DEVRESEL_ÖDEME sonucu neden eksi çıkıyor? Excel, ödemeyi nakit çıkışı sayar ve eksi işaretli verir. Formülün başına eksi işareti koyarak pozitif taksit elde edebilirsiniz.

Yıllık faiz oranını aylık taksit hesabında nasıl kullanırım? Dönemler aylıksa yıllık oranı 12'ye bölün ve vadeyi ay sayısı olarak girin. Oran ve vade aynı dönem birimini kullanmalıdır.

NBD işlevi başlangıç yatırımını neden dahil etmiyor? NBD ilk nakit akışının dönem sonunda gerçekleştiğini varsayar. Bugün yapılan yatırımı işlevin dışında ekleyin ve sonraki dönem akışlarını işleve verin.

STDSAPMA.S ile STDSAPMA.P arasındaki fark nedir? STDSAPMA.S veriyi bir örneklem kabul eder ve n-1 ile böler. STDSAPMA.P ise verinin tamamını kapsadığını varsayar ve n ile böler.

Kullanırken dikkat edin​

• Faiz ve vade aynı dönem birimini kullanmalı: Aylık taksit hesaplarken yıllık faizi 12'ye bölmeyi, vadeyi de ay olarak girmeyi unutmayın. Birimler tutarsız olursa taksit hatalı çıkar.
• Nakit akışı işaret kuralı: DEVRESEL_ÖDEME, NBD ve İÇ_VERİM_ORANI işlevlerinde çıkışlar eksi, girişler artı olmalıdır. İÇ_VERİM_ORANI en az bir eksi ve bir artı değer gerektirir, aksi halde hata verir.
• Örneklem ve anakütle ayrımı: Elinizdeki getiri serisi geçmişten seçilmiş bir dönemse STDSAPMA.S, ilgilendiğiniz tüm veriyse STDSAPMA.P kullanın. Yanlış seçim riski olduğundan az ya da fazla gösterebilir.
• Geçmiş veriler geleceği garanti etmez: Korelasyon, eğim ve oynaklık geçmiş verilere dayanır. Sonuçları yatırım tavsiyesi olarak değil, karar sürecine yardımcı bir ölçüt olarak değerlendirin. Vergi ve faiz oranları için güncel mevzuata ve kurum duyurularına bakın.
• EĞERHATA ile hata gizlemeyin: Zincirdeki her formülü EĞERHATA içine almak gerçek sorunları saklar. Önce hatanın kaynağını bulun, yalnızca beklenen durumlarda EĞERHATA kullanın.
• İlgili konular:
  • DEVRESEL_ÖDEME, FAİZ_TUTARI ve ANA_PARA_ÖDEMESİ
  • NBD, İÇ_VERİM_ORANI ve AİÇVERİMORANI
  • GD ve BD
  • ORTALAMA, STDSAPMA.S ve STDSAPMA.P
  • KORELASYON ve EĞİM
  • EĞERHATA ve EĞER
  • Veri > Tahmin > Durum Çözümlemesi > Hedef Ara (Data > Forecast > What-If Analysis > Goal Seek)
  • Veri > Veri Araçları > Veri Doğrulama (Data > Data Tools > Data Validation)

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.