Sütun Çizgi Pasta Grafiklerini Veriye Göre Seçme

Sütun, çizgi ve pasta grafikleri (Column, Line and Pie Charts), Excel'in en sık kullanılan temel grafikleridir ve veriye göre grafik seçmenin kuralı basittir: kategorileri karşılaştırırken sütun, zaman içindeki değişimi izlerken çizgi, bir bütünün parçalarını gösterirken pasta grafiğini kullanın. Yanlış seçilen grafik doğru veriyi bile yanıltıcı gösterebilir. Bu sayfada her grafik türünün hangi veriye uyduğunu, nasıl eklendiğini ve üç uygulamalı örnekle nasıl kurulduğunu bulacaksınız.

Veriye göre hangi grafik türü seçilir​

Doğru grafiği seçmek için önce kendinize şu soruyu sorun: Bu veriyle ne anlatmak istiyorum? Cevaba göre seçim şöyle yapılır:

• Sütun grafiği: Şehir, ürün, personel gibi ayrı kategorilerin değerlerini yan yana karşılaştırmak için kullanılır.
• Çizgi grafiği: Ay, gün ya da yıl gibi sıralı zaman aralıklarında bir değerin nasıl değiştiğini, yani eğilimi göstermek için kullanılır.
• Pasta grafiği: Tek bir veri serisinde her kategorinin toplam içindeki payını göstermek için kullanılır.

Veriniz bu üç durumdan hiçbirine uymuyorsa çubuk, alan ya da dağılım grafiği gibi diğer türlere bakabilirsiniz. Kategori adları uzunsa yatay okunan çubuk grafiği, iki sayısal değer arasındaki ilişkiyi göstermek içinse dağılım grafiği daha uygun olur.

Sütun, çizgi ve pasta grafiği ne zaman kullanılır​

Sütun grafiğinde yatay eksen kategorileri, dikey eksen değerleri gösterir. Satış tutarı, puan ya da adet gibi değerleri karşılaştırmak için uygundur. Sütunların uzunluğu değeri temsil ettiği için dikey eksenin sıfırdan başlaması gerekir; aksi halde farklar olduğundan büyük görünür.

Çizgi grafiğinde noktalar sırayla birleştirilir. Bu yüzden yatay eksenin zaman gibi sıralı bir ölçüt olması gerekir. Birden fazla seriyi aynı grafikte çizerek örneğin iki yılın aylık değerlerini karşılaştırabilirsiniz. Kategoriler arasında sıra yoksa çizgi anlamsız bir ilişki izlenimi verir, bu durumda sütun grafiği tercih edin.

Pasta grafiğinde her dilim bir kategorinin toplamdaki payını gösterir. Yalnızca tek bir seri çizilir, negatif değerler gösterilemez ve kategori sayısı arttıkça dilimler okunmaz hale gelir. Genel olarak beş altı kategoriyi geçmeyen dağılımlar için uygundur. Payı doğrudan hesaplamak isterseniz yardımcı bir sütunda şu formülü kullanabilirsiniz:
Sonucu yüzde biçiminde göstererek dilim etiketlerini daha anlaşılır hale getirebilirsiniz.

Excel'de grafik nasıl eklenir ve değiştirilir​

Başlıkları da içerecek şekilde veri aralığınızı seçin, ardından Ekle > Grafikler (Insert > Charts) grubundan türü seçin:

• Sütun veya Çubuk Grafik Ekle: Sütun grafiği alt türlerini açar.
• Çizgi veya Alan Grafik Ekle: Çizgi grafiği alt türlerini açar.
• Pasta veya Halka Grafik Ekle: Pasta grafiği alt türlerini açar.
• Önerilen Grafikler (Recommended Charts): Excel'in verinize uygun gördüğü türleri önizlemeyle sunar.

Grafik eklendikten sonra türünü beğenmezseniz grafiği seçin ve Grafik Tasarımı > Grafik Türünü Değiştir (Chart Design > Change Chart Type) komutunu kullanın. Veriler değişmeden türü değiştirerek hangi grafiğin mesajı daha net verdiğini hızlıca deneyebilirsiniz. Seçili veriyle tek tuşla grafik eklemek için ALT+F1 kısayolunu, ayrı bir grafik sayfası oluşturmak için F11 tuşunu kullanabilirsiniz.

1. Şehirleri karşılaştırmak için sütun grafiği​

Şehirlerin satış tutarı ve hedefi tabloda yer alıyor. Gerçekleşme oranı D sütunundaki formülle hesaplanıyor. Şehirleri yan yana karşılaştıracağımız için A1:C7 aralığını seçip Ekle > Grafikler grubundan Sütun veya Çubuk Grafik Ekle komutuyla kümelenmiş sütun grafiği ekleyebilirsiniz.
Genel gerçekleşme oranı %102 olarak hesaplandı. Satış ve hedef sütunlarını yan yana gösteren sütun grafiği, hangi şehrin hedefin altında ya da üstünde kaldığını bir bakışta gösterir. Toplam satırını grafik aralığına dahil etmeyin, aksi halde diğer sütunları ezen büyük bir sütun oluşur.

2. Zaman içindeki değişim için çizgi grafiği​

Bir mağazanın iki yıla ait aylık ziyaretçi sayıları yer alıyor. Aylar sıralı olduğu için A1:C7 aralığını seçip Çizgi veya Alan Grafik Ekle komutuyla iki çizgili bir grafik oluşturabilirsiniz. D sütunu yıllık değişimi, 8. satır ise 2024 ortalamasını hesaplar.
Haziran ayındaki yıllık değişim %12, 2024 ortalaması ise 5.433 olarak hesaplandı. İki çizginin aynı grafikte yan yana ilerlemesi, mevsimsel eğilimi ve iki yıl arasındaki farkı sütun grafiğinden daha net gösterir. Ortalama satırını grafik aralığına almayın.

3. Bütçe payları için pasta grafiği​

Bir işletmenin aylık gider kalemleri ve toplam içindeki payları yer alıyor. Pasta grafiği tek seri çizdiği için yalnızca A1:B6 aralığını seçin, ardından Ekle > Grafikler grubundan Pasta veya Halka Grafik Ekle komutunu kullanın. Toplam satırını ve pay sütununu seçime katmayın.
Personel giderinin payı %52, toplam gider ise 230.000,00 olarak hesaplandı. Pay sütununun toplamı yüzde yüzü verdiği için bu veri pasta grafiğine uygundur. Grafikte veri etiketlerini yüzde olarak gösterirseniz dilimleri okumak kolaylaşır.

Sık sorulan sorular​

• Aylık verilerde sütun mu çizgi mi kullanmalıyım? Amacınız ayları tek tek karşılaştırmaksa sütun, yıl boyunca eğilimi göstermekse çizgi grafiği daha uygundur. İki yılı aynı grafikte karşılaştırırken çizgi genellikle daha okunaklıdır.
• Pasta grafiğinde kaç kategori olmalı? Kesin bir sınır yoktur, ancak dilimler arttıkça okunabilirlik düşer. Küçük kategorileri Diğer başlığı altında birleştirmek iyi bir yöntemdir.
• Pasta grafiğine toplam satırını da seçersem ne olur? Toplam, başka bir dilim olarak çizilir ve dağılım bozulur. Seçiminize toplam satırını dahil etmeyin.
• Aynı veriyle birden fazla grafik türü kullanabilir miyim? Evet. Türü sonradan değiştirebilir ya da aynı veriden farklı türlerde birden fazla grafik oluşturabilirsiniz.

Kullanırken dikkat edin​

• Pasta grafiğinde tek seri kullanın: Pasta grafiği yalnızca ilk seriyi çizer. Birden fazla sütun seçerseniz diğerleri görünmez. Birden fazla seriyi karşılaştıracaksanız sütun ya da çizgi grafiğini tercih edin.
• Toplam satırını seçime katmayın: Toplam ve ortalama gibi özet satırları grafik aralığına girerse ölçek bozulur ve pasta grafiğinde ayrı bir dilim oluşur. Seçimi yalnızca ham veriyle sınırlayın.
• Sütun grafiğinde eksen sıfırdan başlamalı: Dikey eksenin alt sınırını sıfırdan büyük yaparsanız küçük farklar çok büyük görünür. Sütun grafiklerinde alt sınırı sıfırda bırakmak yanıltıcı görüntüyü önler.
• Çizgi grafiğinde sıralı eksen kullanın: Tarih ya da ay gibi sıralı değerler yatay eksende olmalıdır. Sıralaması anlamsız kategorileri çizgiyle birleştirmek yanlış bir eğilim izlenimi yaratır. Ay adlarını metin olarak yazdıysanız kronolojik sırada olduklarından emin olun.
• Başlıkları seçime dahil edin: Veriyi seçerken ilk satır ve ilk sütundaki başlıkları da seçerseniz Excel kategori adlarını ve seri adlarını otomatik tanır. Sayı olarak yazılmış yıl başlıkları seri yerine veri sanılabilir; bu durumda başlıkları metin olarak girin.
• İlgili konular:
  • Önerilen Grafikler: Verinize uygun türleri önizlemeyle görme.
  • Grafik Türünü Değiştir: Mevcut grafiği başka türe çevirme.
  • Çubuk, alan ve dağılım grafikleri: Temel üç türün yetmediği durumlar.
  • TOPLA: Pay hesaplarında toplam bulma.
  • ORTALAMA: Çizgi grafiğine eşlik eden özet değerler.
  • EĞER: Veriyi gruplayarak Diğer kategorisi oluşturma.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.