Excelin Arayüzünü Tanıma

Excel arayüzü (Excel user interface), şerit, sekmeler, Ad Kutusu, Formül Çubuğu, çalışma sayfası ve Durum Çubuğu gibi bölümlerden oluşan çalışma ortamıdır. Excel arayüzünü tanıma, bir aracın hangi sekmede ve hangi grupta olduğunu bilmenizi sağlar; böylece menüler arasında aramak yerine doğrudan işinize odaklanırsınız. Bu sayfada pencerenin bölümlerini, sekmelerdeki araçların yerini ve arayüzü kendi kullanımınıza göre nasıl özelleştireceğinizi örneklerle öğrenirsiniz.

Excel penceresinin temel bölümleri​

Excel'i açtığınızda ekranda aşağıdaki bölümleri görürsünüz:

• Şerit (Ribbon): Pencerenin üstünde yer alan, araçları sekmelere ve gruplara ayıran alandır.
• Hızlı Erişim Araç Çubuğu (Quick Access Toolbar): Kaydet, Geri Al ve Yinele gibi sık kullanılan komutlara tek tıkla ulaşmanızı sağlar. Bazı sürümlerde varsayılan olarak gizli olabilir; şeridin üzerinde sağ tıklayarak gösterebilirsiniz.
• Ad Kutusu (Name Box): Seçili hücrenin adresini gösterir. Kutuya bir adres yazıp Enter tuşuna basarsanız doğrudan o hücreye gidersiniz.
• Formül Çubuğu (Formula Bar): Seçili hücredeki değeri ya da formülü gösterir ve düzenlemenize izin verir.
• Çalışma sayfası: Satır ve sütunlardan oluşan ızgaradır. Bir sayfada 1.048.576 satır ve XFD sütununa kadar 16.384 sütun bulunur. Hücre, satır ile sütunun kesiştiği en küçük veri birimidir ve B2 gibi bir adresle tanımlanır.
• Sayfa sekmeleri: Pencerenin altında yer alır; sayfalar arasında geçiş yapmanızı ve artı düğmesiyle yeni sayfa eklemenizi sağlar.
• Durum Çubuğu (Status Bar): Seçtiğiniz sayısal hücreler için ortalama, sayı ve toplam gibi özetleri gösterir. Üzerinde sağ tıklayarak hangi özetlerin görüneceğini seçebilirsiniz. Sağ tarafında görünüm düğmeleri ve yakınlaştırma kaydırıcısı bulunur.

Hangi sekmede hangi araç var?​

Şerit, ilgili komutları sekmelere ve gruplara böler. Excel'in ilk sekmesi Giriş (Home) sekmesidir. En sık aranan araçların yerleri şöyledir:

• Giriş: Pano (Kes, Kopyala, Yapıştır), Yazı Tipi, Hizalama (Birleştir ve Ortala dahil), Sayı biçimleri, Stiller (Koşullu Biçimlendirme, Tablo Olarak Biçimlendir, Hücre Stilleri), Hücreler ve Düzenleme (Otomatik Toplam, Sırala ve Filtre Uygula, Bul ve Seç) gruplarını içerir.
• Ekle (Insert): Tablo, Özet Tablo (PivotTable), grafikler, resimler ve köprü gibi nesneleri ekler.
• Sayfa Düzeni (Page Layout): Kenar boşlukları, sayfa yönü, kağıt boyutu, yazdırma alanı ve yazdırılacak başlıklar burada bulunur.
• Formüller (Formulas): İşlev kitaplığı, Tanımlı Adlar ve formül denetleme araçlarını içerir.
• Veri (Data): Dış veri kaynaklarına bağlanma, Sırala ve Filtre Uygula, Veri Araçları (Veri Doğrulama, Yinelenenleri Kaldır, Metni Sütunlara Dönüştür) ve Anahat (Gruplandır, Ara Toplam) araçlarını barındırır.
• Gözden Geçir (Review): Yazım denetimi, açıklamalar ve sayfa ya da kitap koruma komutları buradadır.
• Görünüm (View): Yakınlaştırma, Bölmeleri Dondur, pencere düzeni ile Formül Çubuğu, Kılavuz Çizgileri ve Başlıkların gösterilmesi gibi seçenekleri içerir.

Sık karıştırılan iki nokta: Koşullu biçimlendirme Giriş sekmesinde, Veri Doğrulama ise Veri sekmesindedir. Özet Tablo oluşturmak için Ekle sekmesini kullanırsınız.

Şeridi ve Hızlı Erişim Araç Çubuğunu özelleştirme​

Arayüzü kendi çalışma biçiminize göre düzenleyebilirsiniz:

• Komut eklemek: Hızlı Erişim Araç Çubuğunun yanındaki oka tıklayıp listeden bir komut seçin. Listede yoksa Dosya > Seçenekler > Hızlı Erişim Araç Çubuğu (File > Options > Quick Access Toolbar) bölümünden istediğiniz komutu ekleyin. Aynı yerden değişikliğin tüm belgelere mi yoksa yalnız açık çalışma kitabına mı uygulanacağını seçebilirsiniz.
• Konumunu değiştirmek: Aynı oktan çubuğu şeridin altında gösterebilirsiniz.
• Şerit sekmelerini düzenlemek: Dosya > Seçenekler > Şeridi Özelleştir (File > Options > Customize Ribbon) bölümünde gizli sekmeleri açabilir, yeni sekme ve grup oluşturabilirsiniz. Makro yazacaksanız buradan Geliştirici sekmesini işaretleyerek şeride ekleyin.
• Şeridi daraltmak: Çalışma alanını genişletmek için Ctrl+F1 tuşlarına basın ya da etkin sekmeye çift tıklayın. Aynı işlemle şeridi yeniden açarsınız.
• Görünümü sadeleştirmek: Görünüm sekmesindeki Göster grubundan Formül Çubuğu, Kılavuz Çizgileri ve Başlıkları açıp kapatabilirsiniz.

1. Ad Kutusu ve Formül Çubuğunu izleme​

Aşağıdaki tabloyu girin. Tutar sütunundaki formülleri Formül Çubuğunda, hücre adreslerini de Ad Kutusunda izleyin. Sayı biçimini Giriş sekmesindeki Sayı grubundan ayarlayabilirsiniz.
D2 hücresini seçtiğinizde Ad Kutusunda D2 adresi, Formül Çubuğunda ise Adet ile Birim Fiyatı çarpan formül görünür; hücrede yalnızca sonuç olan 5.400,00 yer alır. D7 hücresindeki toplam formülü tüm tutarları toplar ve sonuç 64.140,00 olur. Hücrede görünen değer ile Formül Çubuğundaki içerik her zaman aynı olmayabilir.

2. Satır, sütun ve hücre adresi ilişkisi​

Çalışma sayfasının satır ve sütun yapısını görmek için aşağıdaki tabloyu kurun. A sütunundaki adresin satır ve sütun numarasını işlevler bulur, son sütun ise aynı hücrenin mutlak adresini üretir.
C5 adresi için satır numarası 5, sütun numarası 3 olarak bulunur; C sütunu üçüncü sütundur. ADRES işlevi bu iki numaradan $C$5 adresini üretir. Ad Kutusuna bu adreslerden birini yazıp Enter tuşuna basarak ilgili hücreye hemen gidebilirsiniz.

3. Veri sekmesinde filtre ve görünen toplam​

Tabloyu girin, ardından Veri > Sırala ve Filtre Uygula > Filtre (Data > Sort & Filter > Filter) komutuyla başlık satırına filtre ekleyin. Alttaki iki formül, filtre uyguladığınızda farklı sonuç verir.
Filtre uygulanmadığında genel toplam 269.750,00 ve görünen toplam 269.750,00 aynıdır; görünen kayıt sayısı 7 olur. Departman sütunundan yalnızca Pazarlama seçerseniz TOPLA formülü tüm satırları toplamaya devam eder, ALTTOPLAM formülleri ise yalnızca süzülmüş satırları hesaplar.

Sık sorulan sorular​

Türkçe Excel'de Ev sekmesi nerede?
İngilizce Excel'deki Home sekmesinin Türkçe adı Giriş'tir. Kes, kopyala, yapıştır, yazı tipi, hizalama ve sayı biçimi komutları bu sekmededir.

Şeridim kayboldu, nasıl geri getiririm?
Şerit daraltılmış olabilir. Ctrl+F1 tuşlarına basın ya da bir sekme adına çift tıklayın.

Geliştirici sekmesini nasıl görürüm?
Dosya > Seçenekler > Şeridi Özelleştir yolundan Geliştirici onay kutusunu işaretleyin.

Hücre adresi nasıl okunur?
Önce sütun harfi, sonra satır numarası yazılır. C5, C sütunu ile 5. satırın kesiştiği hücredir ve Ad Kutusunda bu şekilde görünür.

Kullanırken dikkat edin​

• Sekme adı Giriştir: Türkçe Excel'de ilk sekme Giriş'tir (Home). Eski kaynaklarda bu sekmeye Ev ya da Ana Sayfa dendiğini görürseniz Giriş sekmesini arayın.
• Komutların yerine dikkat edin: Koşullu Biçimlendirme Giriş sekmesinin Stiller grubunda, Veri Doğrulama Veri sekmesinin Veri Araçları grubunda, Özet Tablo ise Ekle sekmesindedir. Komutu bulamıyorsanız şeritteki arama kutusunu da deneyebilirsiniz.
• Pencere boyutu şeridi etkiler: Excel penceresi daraldığında bazı gruplar tek bir düğmeye dönüşebilir. Komut kayboldu sanmayın; grup düğmesine tıklayarak açın ya da pencereyi büyütün.
• Özelleştirmeler Excel sürümüne bağlıdır: Şerit ve Hızlı Erişim Araç Çubuğu düzeni Excel sürümüne göre farklı görünebilir. Menü adları ve konumlar sürümler arasında küçük farklılıklar gösterebilir.
• Filtreli listelerde ALTTOPLAM kullanın: Filtre uygulanan bir listede görünen satırları toplamak için TOPLA yerine ALTTOPLAM işlevini kullanın. Birinci bağımsız değişken olarak 109 değerini seçerseniz gizlenen satırlar toplama katılmaz.
• İlgili konular: Arayüzle birlikte öğrenebileceğiniz konular: Ad Kutusu ve Tanımlı Adlar, Bölmeleri Dondur, Veri Doğrulama, Koşullu Biçimlendirme, Özet Tablo, Geliştirici sekmesi ve makrolar. İlgili işlevler: TOPLA, ALTTOPLAM, ADRES, SATIR, SÜTUN ve DOLAYLI.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.