Dökülme

Dökülme (Spill), bir formülün birden fazla değer döndürdüğünde sonuçları formülün yazıldığı hücreden başlayarak alttaki ve sağdaki boş hücrelere otomatik olarak yaymasıdır. Böylece formülü hücrelere tek tek kopyalamanız ya da Ctrl+Shift+Enter ile dizi formülü girmeniz gerekmez. Dinamik dizi desteği olan Microsoft 365 ve Excel 2021 sürümlerinde çalışır.

Dökülmenin çalışma mantığı​

Bir formül tek değer yerine bir dizi (birden çok satır ve sütunluk değer kümesi) döndürürse Excel sonucu formülün bulunduğu hücreden başlayarak yan yana ve alt alta yerleştirir. Formülü yalnızca ilk hücreye yazarsınız; sonuçların kapladığı alana dökülme aralığı (spill range) denir.

Örneğin A2:A9 aralığındaki şehirleri alfabetik sıralamak için yalnızca bir hücreye şunu yazmanız yeterlidir:
Sonuç 8 hücreye yayılır. Dökülen hücrelerden yalnızca ilki formülü taşır; diğerleri soluk gri görünür ve içlerindeki değer formül çubuğunda görünmez. Dökülme aralığındaki herhangi bir hücreyi seçtiğinizde aralığın çevresinde mavi bir kenarlık belirir.

Kaynak veri değiştiğinde dökülme aralığı kendiliğinden küçülür ya da büyür. Sonuç sayısını önceden bilmeniz gerekmez.

Dökülen formüller nasıl kullanılır​

Dökülme için özel bir komut ya da ayar yoktur; birden çok değer döndüren bir formül yazmanız yeterlidir.

• Hedefi hazırlayın: Formülü yazacağınız hücrenin altındaki ve sağındaki hücrelerin tamamen boş olduğundan emin olun.
• Formülü yazın: Yalnızca ilk hücreye formülü girin ve Enter tuşuna basın.
• Sonucu inceleyin: Dökülme aralığındaki bir hücreyi seçip mavi kenarlığı kontrol edin.
• Değiştirmek için: Yalnızca ilk hücredeki formülü düzenleyin; tüm aralık güncellenir.
• Silmek için: İlk hücreyi seçip Delete tuşuna basın; dökülen sonuçların tamamı kalkar.

Dökülen işlevlerin başlıcaları şunlardır:

• SIRALA (SORT): Aralığı sıralar.
• FİLTRE (FILTER): Ölçüte uyan satırları döndürür.
• TEKRARSIZ (UNIQUE): Benzersiz değerleri listeler.
• SIRALI_DİZİ (SEQUENCE): Sayı dizisi üretir.

Ayrıca A2:A9*2 gibi aralık içeren işlemler de dökülür. Eski sürümlerde bu tür formüller tek değer döndürürdü.

Dökülme aralığına başvuru (#)​

Dökülme aralığının boyutu değişebildiği için aralığa sabit adresle başvurmak yerine ilk hücrenin adresinin sonuna # işareti konur. Buna dökülme aralığı işleci (spill range operator) denir. D2 hücresinden dökülen tüm değerlerin toplamını almak için:
Dökülme aralığı büyüse ya da küçülse de bu formül her zaman güncel aralığı kullanır. Veri doğrulama listelerinde, grafik serilerinde ve ad tanımlarında da aynı işleci kullanarak kendiliğinden genişleyen listeler elde edebilirsiniz.

Eski sürümlerde yazılmış bir formülde örtük kesişimi gösteren @ işareti görürseniz, bu işaret formülün tek değer döndürmeye zorlandığını belirtir. Dökülme istiyorsanız @ işaretini kaldırın.

#DÖKÜLME! hatası​

Excel dökülme aralığını yayamazsa hücrede #DÖKÜLME! (#SPILL!) hatası görünür. Başlıca nedenler şunlardır:

• Dolu hücre: Dökülme alanındaki bir hücrede değer, boşluk karakteri ya da formül varsa yayılma engellenir. Engelleyen hücreyi temizlemeniz yeterlidir.
• Birleştirilmiş hücre: Dökülme alanına giren birleştirilmiş hücreler engel oluşturur.
• Excel tablosu: Tablo içinde dökülen formül kullanılamaz. Formülü tablonun dışına yazın.
• Sayfa sınırı: Sonuç sayfanın son satırını ya da sütununu aşıyorsa dökülme olmaz.
• Belirsiz boyut: Boyutu hesaplanamayan ya da her hesaplamada değişen bazı formüllerde hata oluşabilir.

Hatalı hücreyi seçtiğinizde yanında beliren uyarı simgesi, hatanın nedenini ve Engelleyen Hücrelere Git (Select Obstructing Cells) seçeneğini sunar.

1. Tek formülle satış tablosunu sıralama​

A1:B9 aralığında şehirler ve satış tutarları var. D2 hücresine tek bir SIRALA formülü yazarak tabloyu satış tutarına göre büyükten küçüğe sıralıyoruz. Excel'de bunu yapmak için D2 hücresini seçin, formülü yazın ve Enter'a basın. Formül SIRALA(A2:B9;2;-1) biçimindedir ve 2. sütuna göre azalan sıralar. D ve E sütunlarındaki diğer hücrelere hiçbir şey yazmayacaksınız.
Formülü yalnızca D2 hücresine yazdınız; sonuç iki sütun ve sekiz satıra yayıldı. D2 hücresinde en yüksek satışa sahip şehir olarak İstanbul görünür. Kaynak tablodaki bir tutarı değiştirirseniz sıralama kendiliğinden yenilenir. Dökülen herhangi bir hücreyi seçtiğinizde mavi kenarlıkla aralığı görebilirsiniz.

2. FİLTRE sonucu ve # işleciyle sayma​

A1:B9 aralığında ürünler ve stok adetleri var. Stoğu 20'nin altına düşen ürünleri D2 hücresinden başlayarak listeleyeceğiz; E2 hücresinde ise dökülen listenin kaç satır olduğunu # işleciyle sayacağız. D2 hücresine FİLTRE işlevini yazın (ölçüt: stok 20'den küçük), E2 hücresine ise D2# aralığının satır sayısını veren SATIRSAY formülünü girin.
D2 hücresindeki FİLTRE formülü stoğu 20'nin altında olan ürünleri alt alta döker; ilk ürün Defter olarak görünür. E2 hücresindeki formül D2# başvurusu sayesinde dökülme aralığının tamamını kapsar ve kritik ürün sayısını 4 olarak verir. Stok değerleri değiştiğinde hem liste hem de sayı kendiliğinden güncellenir.

3. #DÖKÜLME! hatası ve çözümü​

A1:B7 aralığında aylık satışlar var. D2 hücresine ayları alfabetik sıralayan bir SIRALA formülü yazıyoruz. D2:D7 alanındaki hücreler boş olduğu için dökülme sorunsuz gerçekleşir. Excel'de örneği kurmak için D2 hücresini seçin, formülü yazın ve Enter'a basın. Formül SIRALA(A2:A7) biçimindedir; D3:D7 hücrelerine hiçbir şey yazmayacaksınız.
D2 hücresindeki formül altı satıra yayılır ve D2 hücresinde Haziran görünür; aylar D2:D7 aralığına alfabetik sırayla dökülür. D4 gibi dökülme alanındaki bir hücre dolu olsaydı Excel dökülmeyi yapamaz ve D2 hücresinde #DÖKÜLME! hatası görünürdü. Böyle bir durumda D2 hücresini seçtiğinizde beliren uyarı simgesinden Engelleyen Hücrelere Git (Select Obstructing Cells) seçeneğini kullanarak engelleyen hücreye ulaşabilir, hücreyi temizleyerek hatayı giderebilirsiniz.

Kullanırken dikkat edin​

• Sürüm gereksinimi: Dökülme yalnızca dinamik dizileri destekleyen Microsoft 365 ve Excel 2021 ve sonrasında çalışır. Excel 2019 ve öncesinde SIRALA, FİLTRE ve TEKRARSIZ gibi işlevler bulunmaz; çok değerli formüller için Ctrl+Shift+Enter ile girilen eski dizi formülleri kullanılır.
• Dökülme aralığına tek hücre olarak müdahale edilemez: Dökülen hücrelerden yalnızca ilki formülü taşır. Diğer hücrelerden birinin içeriğini silmeye ya da değiştirmeye çalışırsanız Excel buna izin vermez. Değişiklik için ilk hücredeki formülü düzenleyin.
• Excel tablolarında dökülme olmaz: Dökülen formüller Excel tablosunun (Ctrl+T) içine yazılamaz. Böyle bir formülü tablonun dışındaki bir hücreye yazın ve tablo verisine başvurun.
• Eski dosyalarda @ işareti: Eski sürümlerde hazırlanmış bir dosyayı açtığınızda bazı formüllerin başında @ işareti görünebilir. Bu, formülün eskiden olduğu gibi tek değer döndürmesini sağlar. Dökülme istiyorsanız işareti kaldırın.
• Boşluk ve görünmez karakterler: Dökülme alanında boş görünen bir hücre aslında boşluk karakteri ya da boş metin içeren bir formül taşıyorsa #DÖKÜLME! hatasına yol açar. Alanı seçip Delete ile temizleyin.
• Başvuruda # işlecini tercih edin: Dökülen sonuca başka formülden başvururken D2:D20 gibi sabit adres yerine D2# yazın. Böylece sonuç sayısı değiştiğinde formüller eksik ya da fazla hücreyi kapsamaz.
• İlgili konular: Dinamik diziler, dizi formülü (Ctrl+Shift+Enter), örtük kesişim ve @ işleci, Excel tabloları ve yapılandırılmış başvurular, Ad Yöneticisi (Name Manager) ile dinamik adlar; SIRALA, FİLTRE, TEKRARSIZ, SIRALI_DİZİ, TOPLA ve SATIRSAY işlevleri.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.