ETKİN

ETKİN (EFFECT), yıllık nominal faiz oranı ve yıl içindeki bileşik dönem sayısı verildiğinde efektif yıllık faiz oranını hesaplar. Faizin yıl içinde birden çok kez anaparaya eklenmesi gerçek getiriyi nominal orandan yüksek yaptığı için farklı bileşik sıklıklarına sahip mevduat ve kredi tekliflerini aynı ölçüyle karşılaştırmak için kullanılır. Sonuç, yıllık bileşik faize dönüştürülmüş orandır; literatürde efektif yıllık oran (EAR) ya da yıllık eşdeğer oran (AER) olarak da anılır.

Söz dizimi ve parametre​

İşlev iki parametre alır ve sonucu ondalık sayı olarak üretir. Sonucun yüzde olarak görünmesi için sonuç hücresine yüzde biçimi uygulayın; 0,05 değeri yüzde biçimiyle %5 görünür.

1. Bileşik dönem sayısının etkisi​

Yıllık nominal oranı %5 olan bir faizin yılda 1, 2, 12 ve 365 kez bileşik hesaplanması durumunda efektif oranın nasıl değiştiğine bakalım. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 5,000%, 5,062%, 5,116% ve 5,127% olur. Yılda tek dönem olduğunda faiz yıl içinde anaparaya eklenmediği için efektif oran nominal orana eşittir. Dönem sayısı arttıkça faiz üzerine faiz işlediğinden efektif oran yükselir, ancak artış giderek küçülür. İkinci satırdaki sonuç (1 + 0,05 / 2) ^ 2 − 1 = 0,050625 işlemiyle doğrulanır.

2. Mevduat tekliflerini karşılaştırma​

Dört bankanın farklı nominal oranları ve farklı bileşik sıklıkları olan mevduat teklifleri var. Hangisinin gerçekte daha çok getirdiğini görmek için D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 40,00%, 45,08%, 45,37% ve 44,75% olur. Nominal oranı en düşük görünen teklif, bileşik sıklığı yüksek olduğu için daha yüksek bir efektif orana ulaşabilir. Nominal oranlar farklı sıklıklarla verildiğinde doğrudan karşılaştırılamaz; önce hepsi efektif orana dönüştürülmelidir.

3. Oran girişi ve ondalıklı dönem sayısı​

İşlev nominal oranı yüzde olarak ya da ondalık sayı olarak kabul eder; dönem sayısı tam sayı değilse küsuratı atılır. Değişik girişlerin sonucunu görmek için C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 5,000%, 5,062%, 5,062% ve 1125,000% olur. Üçüncü satırdaki 2,9 değeri 2 olarak kesildiği için sonuç ikinci satırla aynıdır; yuvarlama yapılmaz. Son satırda 5 değeri %500 anlamına gelir, yani yüzde işareti olmadan girilen 5 sayısı 0,05 olarak yorumlanmaz. Bu nedenle oranı yüzde işaretiyle ya da ondalık olarak yazmaya dikkat edin.

4. Hata durumları​

Geçersiz girişlerde işlevin hangi hataları verdiğini görelim. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla #DEĞER!, #DEĞER!, #SAYI!, #SAYI! ve #SAYI! olur. Parametrelerden biri sayısal değilse #DEĞER! hatası alınır. dönem_sayısı 1'den küçükse ya da nominal_oran 0 ise #SAYI! hatası alınır. Bu hataları önlemek için girişlerin sayı olduğundan ve dönem sayısının en az 1 olduğundan emin olun.

Kullanırken dikkat edin​

• nominal_oran: Yıllık nominal faiz oranıdır. Yüzde işaretiyle (örneğin %5) ya da ondalık sayı olarak (0,05) girilebilir. Yüzde işareti olmadan yazılan 5 gibi bir değer %500 olarak işlenir; bu nedenle oranın biçimine dikkat edin.
• dönem_sayısı: Faizin bir yıl içinde kaç kez bileşik hesaplandığını gösterir: yıllık için 1, altı aylık için 2, üç aylık için 4, aylık için 12, günlük için 365 kullanılır. Tam sayı olmayan değerlerin küsuratı atılır; örneğin 2,9 değeri 2 olarak işlenir.
• Hata koşulları: nominal_oran ya da dönem_sayısı sayısal değilse #DEĞER! hatası verilir. nominal_oran 0 ise #SAYI! hatası verilir. dönem_sayısı 1'den küçükse de #SAYI! hatası verilir.
• Hesaplama: ETKİN = (1 + nominal_oran / dönem_sayısı) ^ dönem_sayısı − 1. Burada nominal_oran yıllık nominal faiz oranını, dönem_sayısı ise yıl içindeki bileşik dönem sayısını gösterir. Dönem başına düşen oran nominal oranın dönem sayısına bölünmesiyle bulunur; bu oranla bir yıl boyunca bileşik büyüme hesaplanır ve anapara olan 1 çıkarılarak yıllık getiri elde edilir.
• Efektif oran kavramı: Efektif oran, yıl içinde birden çok kez bileşik hesaplanan faizin yılda bir kez bileşik hesaplanan eşdeğer oranıdır. Böylece farklı bileşik sıklığına sahip faiz oranları aynı ölçüyle karşılaştırılabilir. Efektif yıllık oran (EAR) ve yıllık eşdeğer oran (AER) adlarıyla da bilinir.
• İlgili işlevler: NOMİNAL: ETKİN işlevinin tersidir; efektif yıllık orandan nominal oranı hesaplamak istediğinizde tercih edin. GD: Efektif oranla bulunan getirinin yatırımın gelecekteki değerine etkisini görmek istediğinizde kullanılır.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.