Grafik

Nerede bulunur​

• Grafik Öğeleri (artı simgesi): başlık, eksen, eksen başlığı, veri etiketi, lejant, ızgara çizgisi, eğilim çizgisi gibi öğeleri açıp kapatır.
• Grafik Stilleri (fırça simgesi): hazır stil ve renk şemalarını sunar.
• Grafik Filtreleri (huni simgesi): hangi serilerin ve kategorilerin görüneceğini seçtirir.

• Alt+F1: seçili veriden aynı sayfaya gömülü varsayılan grafiği ekler.
• F11: seçili veriden ayrı bir grafik sayfası oluşturur.
• Ctrl+1: seçili grafik öğesinin biçimlendirme bölmesini açar.
• Alt+JC: Grafik Tasarımı sekmesini açar.

Adım adım grafik oluşturma​

1. Başlıklar dahil veri aralığına tıklayın ya da aralığı seçin.
2. Ekle > Grafikler grubundan uygun türü seçin. Emin değilseniz Önerilen Grafikler düğmesine basıp önizlemelere bakın.
3. Grafik sayfaya eklenir. Kenarlarındaki tutamaçlardan boyutlandırın, kenarından sürükleyerek taşıyın.
4. Sağ üstteki artı düğmesinden Grafik Başlığı ve Eksen Başlıkları öğelerini işaretleyin; başlık kutusuna tıklayıp metni Türkçe ve anlamlı olarak yazın.
5. Fırça düğmesinden stil ve renk seçin; gerekirse Grafik Tasarımı > Satır/Sütun Değiştir ile serilerin yönünü çevirin.
6. Serileri ya da kategori aralığını değiştirmek için Grafik Tasarımı > Veri Seç penceresini kullanın: Ekle, Düzenle, Kaldır düğmeleriyle seri aralıklarını güncelleyebilirsiniz.
7. Grafiği ayrı bir sayfaya almak için Grafik Tasarımı > Grafiği Taşı komutunu kullanın.

Grafik türleri ve ne zaman seçilir​

• Sütun (Column): kategoriler arası karşılaştırma ya da az sayıda dönemin değişimi. Alt türleri kümelenmiş, yığılmış ve yüzde 100 yığılmış sütundur; yığılmış türler toplam içindeki payı gösterir.
• Çubuk (Bar): kategori adları uzunsa ya da çok kategori varsa tercih edilir; yatay okuma kolaylaşır. Büyükten küçüğe sıralı veriyle çok etkilidir.
• Çizgi (Line): zaman içindeki eğilim; ay, çeyrek, yıl gibi sıralı eksenlerde kullanılır. Birden çok seriyi karşılaştırmak için uygundur.
• Pasta (Pie): tek serinin parçalarının bütün içindeki payı; en fazla 5-6 dilim önerilir, negatif değerler gösterilmez.
• Halka (Doughnut): pastaya benzer, ortası boştur; birden çok seri halkalar halinde gösterilebilir ama okunması zorlaşır.
• Alan (Area): zaman içinde toplamın ve parçaların değişimi; yığılmış alan, kanal ya da ürün katkısını gösterir.
• Dağılım (XY Scatter): iki sayısal değişken arasındaki ilişki; eğilim çizgisiyle birlikte korelasyon göstermede kullanılır.
• Kabarcık (Bubble): dağılım grafiğine üçüncü bir değişkeni kabarcık boyutu olarak ekler.
• Radar: birden çok ölçütte profil karşılaştırması; dikkatli kullanılmalıdır.
• Hisse Senedi (Stock) ve Yüzey (Surface): sırasıyla fiyat verisi ve üç boyutlu yüzey analizi içindir.
• Birleşik (Combo): farklı türleri, gerekirse ikincil eksenle, tek grafikte birleştirir; ciro ve oran gibi ölçekleri farklı serilerde kullanılır.
• Şelale (Waterfall): başlangıç değerinden bitişe artış ve azalışların adım adım etkisini gösterir; nakit akışı ve kar köprüsü için idealdir.
• Huni (Funnel): aşamalı süreçte kayıpları gösterir; satış hunisi ve işe alım süreci gibi.
• Ağaç Haritası (Treemap) ve Güneş Patlaması (Sunburst): hiyerarşik verinin parçalarını alan ve halka olarak gösterir.
• Histogram, Pareto ve Kutu ve Bıyık (Box and Whisker): dağılım analizi grafikleridir; histogram aralık sıklıklarını, kutu ve bıyık çeyrekleri, medyanı ve aykırı değerleri gösterir.
• Harita (Map): ülke ve il gibi coğrafi verileri renk tonlarıyla gösterir; yalnızca Microsoft 365 ve yeni sürümlerde bulunur.

Grafik öğeleri, eksen biçimi, renk ve stil​

• Veri etiketleri: artı düğmesinden eklenir. Etiket seçeneklerinde Değer, Kategori Adı, Seri Adı, Yüzde ve Ayırıcı seçilebilir. Sayı biçimi Etiket Seçenekleri > Sayı bölümünden verilir (ör. #,##0 ya da 0%). Konum olarak Dışta Uç, İçte Uç, Merkez gibi seçenekler bulunur.
• Eksen biçimi: Ekseni Biçimlendir bölmesinde Sınırlar (en az, en çok), Birimler (büyük ve küçük), Tersine Sıralama, Ölçek ve Sayı biçimi ayarlanır. Değer ekseninin sınırlarını elle verirseniz, veri değişse bile eksen sabit kalır. Binlik gösterimi için sayı biçimine #,##0 ya da milyonlar için #,##0,, yazabilirsiniz.
• Tarih ekseni: Kategori eksenine tarih konulduğunda Excel tarih ekseni kurar ve boşlukları zamana göre ölçekler. Ay adı gibi metin kategorilerde Eksen Türü olarak Metin Ekseni seçilmelidir.
• Lejant: üst, alt, sağ, sol konumlandırılabilir; tek serili grafiklerde genellikle kaldırılır.
• Renk ve stil: Grafik Tasarımı > Renkleri Değiştir ile tüm seriler için bir renk şeması seçilir. Tek bir seriyi ya da noktayı boyamak için seriye (noktaya ikinci kez) tıklayıp Biçim > Şekil Dolgusu komutunu kullanın.
• Izgara çizgileri: açık gri ve ince tutulursa veri öne çıkar; gereksiz ızgara kaldırılabilir.
• Hızlı Düzen (Quick Layout): başlık, lejant ve etiketlerin hazır kombinasyonlarını tek tıkla uygular.

İleri teknikler​

=KAYDIR($B$2;0;0;BAĞ_DEĞ_DOLU_SAY($B:$B)-1;1)

=OFFSET($B$2,0,0,COUNTA($B:$B)-1,1)

Sub GrafikEkle()
    Dim co As ChartObject
    Set co = ActiveSheet.ChartObjects.Add(300, 20, 380, 230)
    With co.Chart
        .ChartType = xlColumnClustered
        .SetSourceData ActiveSheet.Range("A1:B7")
        .HasTitle = True
        .ChartTitle.Text = "Aylık Satış"
    End With
End Sub

Sınırlar ve sürüm farkları​

• Excel 2013: Önerilen Grafikler, Birleşik Grafik düğmesi, grafik öğesi düğmeleri ve Hızlı Çözümleme (Quick Analysis) geldi.
• Excel 2016: Şelale, Histogram, Pareto, Kutu ve Bıyık, Ağaç Haritası ve Güneş Patlaması türleri eklendi.
• Excel 2019, 2021 ve Microsoft 365: Huni ve Harita (Map) grafikleri kullanılabilir hale geldi. Excel 2016 sürümlerinde Huni türü bulunmayabilir.
• Microsoft 365: Yeni özellikler önce bu sürüme gelir; grafik önerileri ve yeni stil galerisi daha zengindir.
• Excel Web: klasik grafikleri oluşturur ve biçimlendirir; yeni türlerin bir kısmı yalnızca görüntülenir, ayrıntılı düzenleme sınırlıdır.
• Excel Mac: grafik türlerinin çoğu mevcuttur, ancak kısayollar ve bazı bölme adları farklıdır.

Performans ve düzen önerileri​

Neden çalışmıyor​

• Belirti: Grafikte kategori yerine 1, 2, 3 yazıyor. Neden: Kategori sütunu seçime dahil edilmemiş ya da başlık hücresi boş. Çözüm: Veri Seç penceresinde Yatay Eksen Etiketleri Düzenle düğmesiyle kategori aralığını gösterin; başlık hücresini doldurun.
• Belirti: Yıl gibi sayısal kategori sütunu ayrı bir seri olarak çiziliyor. Neden: Excel sayıyı değer olarak algılamıştır. Çözüm: Veri Seç penceresinde o seriyi kaldırıp kategori etiketi olarak atayın ya da başlık hücresini boş bırakın.
• Belirti: Pasta grafikte dilimler görünmüyor. Neden: Değerler sıfır, boş ya da negatif. Çözüm: Verileri pozitif yapın ya da sütun grafiğe geçin.
• Belirti: Gizli satırlardaki veri grafikten kayboldu. Neden: Gizli ve Boş Hücreler ayarı kapalı. Çözüm: Veri Seç > Gizli ve Boş Hücreler penceresinde Gizli satır ve sütundaki verileri göster kutusunu işaretleyin.
• Belirti: Tarihler eksende tek tek değil, aralıklı ya da boşluklu görünüyor. Neden: Eksen türü tarih olarak ayarlı. Çözüm: Ekseni Biçimlendir > Eksen Türü bölümünden Metin Ekseni seçin.
• Belirti: Metin olarak girilmiş sayılar grafikte sıfır görünüyor. Neden: Hücreler metin biçimli. Çözüm: Hücreleri sayıya çevirin (Veri > Metni Sütunlara Dönüştür ya da 1 ile çarpma).
• Belirti: Çizgi grafikte boşluk var. Neden: Kaynakta boş hücre bulunuyor. Çözüm: Gizli ve Boş Hücreler penceresinde Boşlukları şu şekilde göster seçeneğini Çizgiyi bağla ya da Sıfır yapın.
• Belirti: Birleşik grafikte küçük seri görünmüyor. Neden: Ölçekler çok farklı. Çözüm: Küçük seriyi ikincil eksene taşıyın.
• Belirti: Şelale, huni ya da ağaç haritası grafik türü şeritte yok ya da boş görünüyor. Neden: Sürüm eski ya da Web ya da Mac sürümü kısıtlı. Çözüm: Microsoft 365 ya da Excel 2019 ve sonrası kullanın.
• Belirti: Grafik yenilenmiyor. Neden: Hesaplama El ile modunda. Çözüm: F9 tuşuna basın ya da Hesaplama Seçeneklerini Otomatik yapın.

1. Sütun grafik ve veri etiketleri​

1. A1:B7 aralığını seçin.
2. Ekle > Grafikler > Sütun veya Çubuk Grafik Ekle > Kümelenmiş Sütun (Clustered Column) komutunu seçin.
3. Artı düğmesinden Grafik Başlığı, Eksen Başlıkları ve Veri Etiketleri öğelerini işaretleyin; başlıkları Türkçe yazın.
4. Lejantı kaldırın (tek seri), değer ekseninin sayı biçimini Ekseni Biçimlendir bölmesinden #,##0 yapın.
5. Seriyi lacivert renge boyayın ve Boşluk Genişliğini yaklaşık 80 yapın.

2. Çubuk grafik ve sıralama​

1. A1:B8 aralığını seçin.
2. Ekle > Sütun veya Çubuk Grafik Ekle > Kümelenmiş Çubuk (Clustered Bar) komutunu seçin.
3. Çubuklar aşağıdan yukarı dizilir; en büyüğün üstte görünmesi için kategori eksenini sağ tıklayıp Ekseni Biçimlendir > Kategorileri ters sırada kutusunu işaretleyin.
4. Veri etiketlerini ekleyip lejantı kaldırın.

3. Çizgi grafik ve çok seri​

1. A1:C7 aralığını seçin.
2. Ekle > Çizgi veya Alan Grafik Ekle > İşaretli Çizgi (Line with Markers) komutunu seçin.
3. Her şube bir seri olarak çizilir; artı düğmesinden Lejant > Alt seçeneğini seçin.
4. Eksen başlıklarını ekleyip başlığı Türkçe yazın.

4. Pasta ve halka grafik​

1. A1:B7 aralığını seçin.
2. Ekle > Pasta veya Halka Grafik Ekle > Pasta (Pie) komutunu seçin.
3. Artı düğmesinden Veri Etiketleri > Diğer Seçenekler yolunu izleyip Yüzde kutusunu işaretleyin, Değer kutusunu kaldırın.
4. Aynı veriyle ikinci bir grafik ekleyip Pasta veya Halka Grafik Ekle > Halka (Doughnut) türünü seçin; Halka Deliği Boyutunu 55 yapın.

5. Birleşik grafik ve ikincil eksen​

1. A1:C7 aralığını seçin.
2. Ekle > Birleşik Grafik > Özel Birleşik Grafik Oluştur (Create Custom Combo Chart) komutunu seçin.
3. Ciro serisi için Kümelenmiş Sütun, Kar Marjı serisi için İşaretli Çizgi türünü seçin.
4. Kar Marjı serisinin İkincil Eksen kutusunu işaretleyin.
5. Sağ eksenin sayı biçimini 0% yapın ve her iki eksene başlık ekleyin.

6. Dağılım grafiği ve eğilim çizgisi​

1. A1:B11 aralığını seçin.
2. Ekle > Dağılım veya Kabarcık Grafik Ekle > Dağılım (Scatter) komutunu seçin.
3. Artı düğmesinden Eğilim Çizgisi > Doğrusal seçeneğini işaretleyin.
4. Eğilim çizgisine çift tıklayıp Grafikte R kare değerini göster kutusunu işaretleyin.
5. X ve Y eksenlerine başlık ekleyin.

7. Yığılmış alan grafik​

1. A1:D7 aralığını seçin.
2. Ekle > Çizgi veya Alan Grafik Ekle > Yığılmış Alan (Stacked Area) komutunu seçin.
3. Lejantı alta alın, değer eksenine sayı biçimi verin ve başlıkları ekleyin.
4. Renkleri Değiştir komutuyla uyumlu bir palet seçin.

8. Hedef çizgisi ve koşullu renk​

1. A1:C7 aralığını seçin ve kümelenmiş sütun grafik ekleyin.
2. Hedef serisine sağ tıklayıp Seri Grafik Türünü Değiştir (Change Series Chart Type) komutuyla Çizgi türünü seçin.
3. Hedef çizgisini Biçim > Şekil Anahattı ile kırmızı, kesikli ve 2,25 punto yapın; işaretleri kaldırın.
4. Sütunlara teker teker tıklayıp (seriye, sonra noktaya) Şekil Dolgusu ile yeşil ya da turuncu verin.

9. Şelale grafiği​

1. A1:B8 aralığını seçin.
2. Ekle > Şelale, Huni, Hisse Senedi, Yüzey veya Radar Grafik Ekle > Şelale (Waterfall) komutunu seçin.
3. Açılış ve kapanış sütunlarına sağ tıklayıp Toplam Olarak Ayarla (Set as Total) komutunu seçin; böylece bu sütunlar sıfırdan başlar.
4. Başlık ve veri etiketlerini ekleyin.

10. Histogram ve kutu ve bıyık grafiği​

1. B1:B12 aralığını seçin.
2. Ekle > Hiyerarşi, İstatistik veya Şelale Grafik Ekle (Insert Statistic Chart) > Histogram komutunu seçin.
3. Eksene sağ tıklayıp Ekseni Biçimlendir bölmesinde Bölme Genişliği ya da Bölme Sayısı değerini ayarlayın.
4. Aynı aralıktan bu kez Kutu ve Bıyık (Box and Whisker) grafiği ekleyin; çeyrekler, medyan ve aykırı değerler gösterilir.

11. Ağaç haritası ve güneş patlaması​

1. A1:C10 aralığını seçin.
2. Ekle > Hiyerarşi Grafiği Ekle > Ağaç Haritası (Treemap) komutunu seçin; dikdörtgenlerin alanı satış tutarıyla orantılıdır.
3. Aynı veriyle Hiyerarşi Grafiği Ekle > Güneş Patlaması (Sunburst) ekleyin; iç halka kategori, dış halka ürünleri gösterir.
4. Başlıkları Türkçe yazın.

12. Huni grafiği​

1. A1:B6 aralığını seçin.
2. Ekle > Şelale, Huni, Hisse Senedi, Yüzey veya Radar Grafik Ekle > Huni (Funnel) komutunu seçin.
3. Başlığı Türkçe yazın ve veri etiketlerini ekleyin.

Kullanırken dikkat edin​

• Başlık ve eksen başlıklarını unutmayın: Başlıksız bir grafik ne ölçüldüğünü anlatmaz. Her grafiğe anlamlı bir başlık verin ve eksen başlıklarında birimi (TL, adet, yüzde) belirtin.
• Doğru veri düzeni: Grafikler tablo düzeninden beslenir: ilk satırda seri adları, ilk sütunda kategoriler olmalıdır. Aralıktaki boş satır ve sütunlar serileri bozabilir. Veriyi Ctrl+T ile tabloya çevirirseniz grafik yeni satırlarla büyür.
• Tür seçimini amaca göre yapın: Karşılaştırma için sütun ya da çubuk, eğilim için çizgi, pay için pasta ya da yığılmış sütun, ilişki için dağılım seçin. Çok dilimli pasta ve 3 boyutlu efektler okunabilirliği düşürür.
• Pasta grafiğin sınırları: Pasta ve halka grafik tek seri için anlamlıdır, negatif değerleri göstermez ve 5-6 dilimden sonra karmaşıklaşır. Çok kategori varsa küçük dilimleri Diğer altında toplayın ya da çubuk grafiğe geçin.
• Değer ekseni sıfırdan başlamalı: Sütun ve çubuk grafiklerde değer ekseninin en küçük değeri sıfır olmalıdır; aksi halde farklar olduğundan büyük görünür ve grafik yanıltıcı olur. Çizgi grafikte eksen kırpmak daha kabul edilebilirdir.
• İkincil eksen ölçek farklarında: Ölçekleri çok farklı serileri aynı eksende çizmeyin; küçük seri düz çizgi gibi görünür. İkincil eksene alırken iki eksene de başlık ekleyin ki okur hangi serinin hangi eksene ait olduğunu bilsin.
• Kısayollar: Alt+F1 seçili veriden gömülü grafik, F11 ayrı grafik sayfası oluşturur; Ctrl+1 seçili öğenin biçimlendirme bölmesini açar. Grafiği seçip Delete tuşuna basmak grafiği siler, bir seriye basmak yalnızca o seriyi siler.
• Gizli veri ve boş hücreler: Gizli satır ve sütunlar varsayılan olarak grafikte görünmez; bu bazen kasıtlı filtreleme için kullanışlıdır. Davranışı Veri Seç > Gizli ve Boş Hücreler penceresinden değiştirin. Boş hücreleri boşluk, sıfır ya da çizgi birleştirme olarak gösterebilirsiniz.
• Tarih ve metin ekseni farkı: Tarih içeren kategoriler otomatik olarak tarih ekseni oluşturur ve aralarındaki gün farkını ölçeğe yansıtır. Ay adı gibi metin kategorilerde Metin Ekseni seçeneğini kullanın; düzensiz tarihlerde bile eşit aralık istiyorsanız yine Metin Ekseni seçilmelidir.
• Yeni grafik türlerinin sınırları: Şelale, huni, histogram, ağaç haritası, güneş patlaması ve kutu grafikleri Excel 2016 ve sonrasına özgüdür (huni için 2019 ve sonrası). Bu türler birleşik grafiğe katılamaz, ikincil eksen ve eğilim çizgisi kullanamaz; eski sürümlerde ya da bazı görüntüleyicilerde boş görünebilir.
• Şablon ve renk tutarlılığı: Kurumsal renk ve yazı tipini içeren bir grafiği şablon olarak kaydedin ve sonraki grafiklerde kullanın; raporlarda tutarlı görünüm sağlar. Renk körlüğünü düşünerek yalnız kırmızı ve yeşille ayrım yapmaktan kaçının.
• Başka sayfa ya da kitaptan veri: Grafik başka bir sayfadaki veriyi gösterebilir; ancak kaynak kitap kapatılır ya da yeniden adlandırılırsa bağlantılı grafikler güncellemeyi durdurabilir. Rapor dosyalarını gönderirken verinin aynı kitapta olmasına özen gösterin.
• İlgili konular: Mini Grafik (Sparkline), Koşullu Biçimlendirme veri çubukları ve simge kümeleri, Özet Grafik (PivotChart), Tablo, Önerilen Grafikler ve Hızlı Çözümleme özellikleri ile TOPLA, ORTALAMA, FREKANS ve EĞİLİM işlevleri grafik hazırlarken sık birlikte kullanılır. Makro tarafında ChartObjects, Shapes.AddChart2, SeriesCollection ve SetSourceData öğelerine göz atın.