Makrolar

Makro nedir ve nasıl çalışır​

Sub BaslikBicimle()
    Range("A1:E1").Font.Bold = True
    Range("A1:E1").Interior.Color = RGB(31, 78, 121)
End Sub

• Tekrarlayan biçimlendirme: Her ay aynı rapor görünümünü vermek.
• Veri hazırlama: Sıralama, boşluk temizleme, boş satır silme, yinelenenleri ayıklama.
• Toplu işlemler: Yüzlerce sayfayı ya da dosyayı aynı kurala göre düzenlemek.
• Özel işlevler ve olaylar: Formülle çözülemeyen hesaplar, hücre değişince ya da dosya açılınca çalışan otomasyonlar.

Nerede bulunur​

• Dosya > Seçenekler > Şeridi Özelleştir (File > Options > Customize Ribbon) yolunu izleyin.
• Sağdaki Ana Sekmeler listesinde Geliştirici kutusunu işaretleyip Tamam'a basın.

• Alt+F8: Makro iletişim kutusunu açar; makroyu seçip çalıştırır, adım adım izler, düzenler ya da siler.
• Alt+F11: Visual Basic Düzenleyicisi'ni açar ve Excel ile düzenleyici arasında geçiş yapar.
• F5 ve F8 (düzenlede): F5 imlecin bulunduğu makroyu çalıştırır, F8 kodu satır satır ilerleterek izler.
• Esc ya da Ctrl+Break: Çalışan makroyu durdurmayı dener.
• Ctrl+harf: Makroya atadığınız kısayol tuşudur.

Makro kaydetme adım adım​

• Kaydı başlatın: Geliştirici > Kod > Makro Kaydet (Record Macro) komutuna tıklayın.
• Makro adı: Harfle başlamalı, boşluk ve noktalama içermemelidir (örneğin BaslikBicimle ya da Baslik_Bicimle). Hücre adresi gibi görünen adlar (örneğin AB12) kullanılamaz.
• Kısayol tuşu: İsteğe bağlıdır. Küçük harf Ctrl+harf, büyük harf Ctrl+Shift+harf anlamına gelir. Excel'in kendi kısayollarını (Ctrl+C gibi) geçersiz kılacağı için dikkatli seçin.
• Makroyu şuraya kaydet: Bu Çalışma Kitabı (This Workbook), Yeni Çalışma Kitabı (New Workbook) ya da Kişisel Makro Çalışma Kitabı (Personal Macro Workbook) seçeneklerinden birini seçin.
• Açıklama: Makronun ne yaptığını yazın; koda yorum satırı olarak eklenir.
• Tamam'a basın ve işlemleri yapın: Hücre seçin, biçim verin, sıralayın. Her adım kaydedilir.
• Kaydı Durdur: Geliştirici > Kod > Kaydı Durdur (Stop Recording) ile bitirin.
• Kodu inceleyin: Alt+F11 ile düzenleyiciyi açın, soldaki Proje bölmesinde Modules > Module1 altına bakın.

Makroyu çalıştırma yolları​

• Makro iletişim kutusu: Alt+F8 tuşlarına basın, makroyu seçin ve Çalıştır'a tıklayın. Adım düğmesi makroyu satır satır izlemenizi, Seçenekler düğmesi kısayol tuşunu değiştirmenizi sağlar. Listede yalnız açık çalışma kitaplarının makroları görünür; Makroların bulunduğu yer kutusundan kapsamı seçebilirsiniz.
• Kısayol tuşu: Kayıt sırasında ya da sonradan Alt+F8 > Seçenekler ile atadığınız Ctrl+harf birleşimidir. Başka çalışma kitabında aynı kısayol varsa en son açılan çalışır.
• Form denetimi düğmesi: Geliştirici > Denetimler > Ekle > Form Denetimleri > Düğme (Insert > Form Controls > Button) ile sayfaya düğme çizin; açılan pencerede makroyu seçin. Düğmeye sağ tıklayıp Makro Ata ile değiştirebilirsiniz.
• Şekil ya da resim: Eklediğiniz herhangi bir şekle sağ tıklayıp Makro Ata (Assign Macro) derseniz şekil makro düğmesine dönüşür; logolu, renkli düğmeler için idealdir.
• Hızlı Erişim Araç Çubuğu ve şerit: Dosya > Seçenekler > Hızlı Erişim Araç Çubuğu bölümünde Komut Seç listesinden Makrolar'ı seçip makronuzu araç çubuğuna ekleyebilirsiniz. Şeridi özelleştirerek kendi sekmenize de koyabilirsiniz.
• Düzenleyiciden: Alt+F11 ile kodu açın, imleci makronun içine koyup F5'e basın.
• Olaylar: Workbook_Open dosya açılınca, Worksheet_Change hücre değişince, Worksheet_SelectionChange seçim değişince otomatik çalışır. Bu olay yordamları ilgili sayfa ya da ThisWorkbook modülüne yazılır.

Makro güvenliği ve Güvenilir Konum​

• Bildirim olmadan tüm makroları devre dışı bırak: Hiçbir makro çalışmaz, uyarı da çıkmaz.
• Bildirimle tüm makroları devre dışı bırak: Varsayılan ve önerilen ayardır. Dosya açılınca sarı çubuktaki İçeriği Etkinleştir (Enable Content) düğmesiyle makroyu o dosya için açarsınız.
• Dijital olarak imzalanmış makroları hariç tüm makroları devre dışı bırak: Yalnız güvendiğiniz yayımcının imzalı makroları çalışır.
• Tüm makroları etkinleştir: Önerilmez; her kodu uyarısız çalıştırır.
• VBA proje nesne modeline güvenilir erişim: Başka programların ya da makroların VBA projesini değiştirmesine izin verir; gerekmedikçe kapalı tutun.

Dosya biçimleri ve Kişisel Makro Çalışma Kitabı​

• .xlsb: İkili çalışma kitabı; büyük dosyalarda daha küçük boyut ve hızlı açılış sağlar, makroları saklar.
• .xltm: Makro etkin şablon; her yeni dosyada aynı makroları taşımak için.
• .xlam: Eklenti dosyası; makroları birçok dosyada ortak kullanılabilir hale getirir ve Geliştirici > Eklentiler ya da Dosya > Seçenekler > Eklentiler ile yüklenir.
• .xls: Eski biçim; makroları saklar ama satır ve sütun sınırları eskidir.

• Makro kaydederken Makroyu şuraya kaydet kutusundan Kişisel Makro Çalışma Kitabı'nı seçin. Dosya yoksa Excel kendisi oluşturur.
• Excel'i kapatırken Değişiklikleri Kişisel Makro Çalışma Kitabı'na kaydetmek istiyor musunuz? sorusuna Kaydet deyin.
• Dosya Windows'ta kullanıcı profilinizdeki XLSTART klasörüne (genellikle AppData\Roaming\Microsoft\Excel\XLSTART) yazılır.
• Gizli olduğu için görmek istediğinizde Görünüm > Pencere > Göster (View > Window > Unhide) komutunu kullanın.

İleri teknikler ve performans​

• Select ve Selection kullanmayın: Kayıttaki Range("A1").Select ve ardından Selection.Font.Bold = True yerine doğrudan Range("A1").Font.Bold = True yazın; kod kısalır, ekran hareket etmez.
• Değişken ve nesne kullanın: Dim ws As Worksheet ve Set ws = ActiveSheet ile sayfayı bir kez tanımlayın; kod okunur olur.
• Döngü ve koşul: For...Next, For Each ve If...Then ile satırları tek tek denetleyip koşula göre işlem yapabilirsiniz.
• Hata yönetimi: On Error Resume Next ve On Error GoTo ile beklenmedik durumlarda makronun çökmesini önleyin; ama hataları gizlemek yerine nedenini bulun.
• Dinamik aralıklar: Sabit adresler yerine son dolu satırı bulan Cells(Rows.Count, 1).End(xlUp).Row kalıbını kullanın; veri artsa da makro çalışır.
• Özel işlev (UDF): Function ile yazdığınız işlevi hücreye formül gibi yazabilirsiniz.

Sub HizliIslem()
    Application.ScreenUpdating = False
    Application.Calculation = xlCalculationManual
    ' islemler burada
    Application.Calculation = xlCalculationAutomatic
    Application.ScreenUpdating = True
End Sub

Sürüm farkları ve sınırlar​

• Excel 2016, 2019, 2021 ve Microsoft 365 (Windows): Makro kaydetme, VBE ve .xlsm desteği aynıdır. Fark, güvenlik tarafındadır: güncel sürümlerde internetten gelen dosyalardaki makrolar engellenir ve dosya özelliklerinden engelin kaldırılması gerekir.
• Excel for Mac: VBA ve makro kaydı vardır, ancak ActiveX denetimleri, Windows API çağrıları ve bazı COM nesneleri (CreateObject ile oluşturulanların çoğu) çalışmaz. Dosya yolları ve kısayollar da farklıdır.
• Excel Web: VBA makroları çalışmaz ve makro kaydedilemez. Makro içeren dosyayı masaüstü Excel'de açmalısınız. Web'deki karşılık Otomatikleştir (Automate) sekmesindeki Office Scripts'tir; bu özellik lisansa göre sunulur ve TypeScript tabanlıdır.
• Mobil uygulamalar: Telefon ve tablet uygulamaları makro çalıştırmaz.
• 32 ve 64 bit: Windows API çağıran eski kodlarda 64 bit Excel için PtrSafe ve LongPtr düzenlemesi gerekir.
• Sınırlar: Makro iptal edildiğinde yaptığı değişiklikler Geri Al (Ctrl+Z) ile geri alınamaz, çünkü makro geri alma geçmişini temizler. Aynı anda yalnız bir makro çalışır ve çalışırken Excel arayüzü yanıt vermeyebilir.

Neden çalışmıyor​

• Belirti: Sayfanın üstünde sarı Güvenlik Uyarısı: Makrolar devre dışı bırakıldı çubuğu var. Neden: Güven Merkezi varsayılan olarak makroları durdurur. Çözüm: Kaynağa güveniyorsanız İçeriği Etkinleştir'e tıklayın ya da dosyayı Güvenilir Konum'a taşıyın.
• Belirti: Kırmızı çubukta makroların engellendiği yazıyor ve İçeriği Etkinleştir düğmesi yok. Neden: Dosya internetten ya da e-postadan geldi. Çözüm: Dosyayı kapatın, Gezgin'de sağ tıklayıp Özellikler > Engellemeyi kaldır kutusunu işaretleyin ve yeniden açın.
• Belirti: Makro iletişim kutusu boş ya da makro listede yok. Neden: Makro kapalı bir çalışma kitabında, Kişisel Makro Çalışma Kitabı'nda ya da farklı bir kapsamda. Çözüm: Makroların bulunduğu yer kutusundan Tüm açık çalışma kitapları'nı seçin; ilgili dosyayı açın.
• Belirti: Dosyayı kapatıp açınca makrolar yok. Neden: Dosya .xlsx olarak kaydedilmiş. Çözüm: Makro kaydedilmemişse geri dönüş yoktur; bundan sonra Farklı Kaydet ile .xlsm seçin.
• Belirti: Makrolar rastgele hücrelerde ya da hep aynı hücrede çalışıyor. Neden: Mutlak ya da göreli kayıt modu yanlış seçilmiş. Çözüm: Başlangıç hücresine göre çalışması için Göreli Başvuru Kullan açıkken yeniden kaydedin ya da kodu düzenleyin.
• Belirti: Kısayol tuşu çalışmıyor. Neden: Makronun bulunduğu dosya kapalı ya da başka bir makro aynı kısayolu kullanıyor. Çözüm: Alt+F8 > Seçenekler ile farklı bir tuş atayın.
• Belirti: PERSONAL.XLSB makroları görünmüyor. Neden: Dosya Excel tarafından devre dışı bırakılmış olabilir. Çözüm: Dosya > Seçenekler > Eklentiler > Yönet: Devre Dışı Bırakılmış Öğeler > Git yolundan yeniden etkinleştirin.
• Belirti: Çalışma zamanı hatası 1004. Neden: Sayfa korumalı, aralık adresi hatalı ya da sayfa gizli. Çözüm: Korumayı kaldırın, adresleri ve sayfa adını denetleyin.
• Belirti: Çalışma zamanı hatası 9 (dizin değer aralığın dışında). Neden: Kodda adı geçen sayfa ya da çalışma kitabı yok ya da yeniden adlandırılmış. Çözüm: Adı denetleyin ya da ActiveSheet kullanın.
• Belirti: Makro çok yavaş. Neden: Ekran yenileme, otomatik hesaplama ve Select satırları. Çözüm: ScreenUpdating ve Calculation ayarlarını kapatıp Select'leri kaldırın.
• Belirti: Excel Web'de ya da telefonda makro çalışmıyor. Neden: Bu ortamlar VBA'yı desteklemez. Çözüm: Dosyayı masaüstü Excel'de açın.

1. Başlık satırını biçimlendiren makro​

• Geliştirici > Kod > Makro Kaydet düğmesine tıklayın, adı BaslikBicimle yazın, makroyu Bu Çalışma Kitabı'na kaydedin.
• A1:E1 başlıklarını seçin; kalın yapın, yazı rengini beyaz, dolgu rengini koyu mavi seçin ve ortalayın.
• D2:E7 aralığını seçip Giriş > Sayı grubundan binlik ayraçlı ve iki ondalıklı biçim verin.
• A1:E7 aralığına Giriş > Yazı Tipi > Kenarlıklar > Tüm Kenarlıklar uygulayın ve sütunları otomatik sığdırın (sütun başlıkları arasındaki çizgiye çift tıklayın).
• Kaydı Durdur'a basın.

2. Veriyi sıralayan makro​

• Makro Kaydet ile MaasaGoreSirala adlı bir makro başlatın.
• Liste içinde herhangi bir hücreyi seçin; Veri > Sırala ve Filtre Uygula > Sırala (Data > Sort) komutunu açın.
• Verilerimin üst bilgileri var kutusunu işaretleyin, Sırala ölçütü olarak Maaş, düzen olarak Büyükten Küçüğe seçin ve Tamam'a basın.
• Başlık satırını kalın yapın ve Kaydı Durdur'a tıklayın.

3. Boşlukları ve boş satırları temizleyen makro​

• Makro Kaydet ile ListeyiTemizle makrosunu başlatın.
• Yardımcı bir sütuna KIRP işleviyle temizlenmiş değerleri yazın, değerleri kopyalayıp özgün aralığa Özel Yapıştır > Değerler ile yapıştırın ve yardımcı sütunu silin.
• Boş satırlar için Giriş > Bul ve Seç > Özel Git > Boşluklar komutuyla boş hücreleri seçin, Giriş > Hücreler > Sil > Sayfa Satırlarını Sil deyin.
• Kaydı Durdur'a basın.

4. Göreli formül yazan ve toplam ekleyen makro​

• Geliştirici > Kod > Göreli Başvuru Kullan düğmesini açın, ardından D2 hücresini seçip Makro Kaydet ile BasariHesapla makrosunu başlatın.
• D2 hücresine şu formülü yazın:

=C2/B2

• Formülü D7'ye kadar kopyalayın, D2:D8 aralığına Yüzde biçimi verin.
• A8'e Toplam yazın, B8 ve C8'e TOPLA ile toplamları, D8'e başarı oranını yazın, satırı kalın yapın.
• Kaydı Durdur'a basın.

5. Kritik stoku kırmızıya boyayan makro​

• Makro Kaydet ile KritikStokuVurgula makrosunu başlatın ve A2 hücresini seçin.
• A2:D9 aralığını seçin; Giriş > Stiller > Koşullu Biçimlendirme > Yeni Kural > Biçimlendirilecek hücreleri belirlemek için formül kullan (Conditional Formatting > New Rule) yolunu izleyin.
• Formül kutusuna şunu yazın:

=$C2<$D2

• Biçimlendir düğmesiyle açık kırmızı dolgu, koyu kırmızı ve kalın yazı seçin, ardından Tamam'a basın.
• Başlık satırına mavi dolgu verip Kaydı Durdur deyin.

6. Simge kümesi ekleyen makro​

• Makro Kaydet ile NotSimgesiEkle makrosunu başlatın.
• D2:D9 aralığını seçin ve Giriş > Stiller > Koşullu Biçimlendirme > Simge Kümeleri > Şekiller > Üç Trafik Işığı (Kenarlıksız) seçeneğini uygulayın.
• Koşullu Biçimlendirme > Kuralları Yönet > Kuralı Düzenle ile yeşil için 70 ve üzeri, sarı için 50 ve üzeri değer ölçütünü girin; tür olarak Sayı seçin.
• Başlık satırını kalın yapıp Kaydı Durdur'a basın.

7. Döngüyle koşula göre satır boyayan makro​

• Durum sütununa Veri > Sırala ve Filtre Uygula > Filtre uygulayın.
• Makro Kaydet ile GecikenleriBoya makrosunu başlatın; Durum süzgecinden yalnız Gecikti'yi seçin, görünen satırları seçip kırmızı dolgu ve kalın yazı verin.
• Süzgeci temizleyip Bitti için yazı rengini yeşil yapın ve Kaydı Durdur deyin.

8. Tablo oluşturan ve bölmeleri dondurup toplam ekleyen makro​

• Makro Kaydet ile TabloYap adlı makroyu başlatın.
• Liste içinde bir hücreyi seçin ve Ctrl+T tuşlarına basarak Tablo Oluştur (Create Table) penceresinde Tablomda üst bilgiler var kutusunu işaretleyin.
• Tablo Tasarımı (Table Design) sekmesinden bir stil seçin ve Toplam Satırı kutusunu işaretleyin; Tutar sütununun toplamını seçin.
• A2 hücresini seçin ve Görünüm > Pencere > Bölmeleri Dondur > Üst Satırı Dondur komutunu uygulayın.
• D sütununa sayı biçimi verip sütunları sığdırın, Kaydı Durdur'a basın.

9. Bölge özeti çıkaran makro​

• Makro Kaydet ile BolgeOzetiCikar makrosunu başlatın.
• E1 ve F1 hücrelerine başlıkları, E2:E4 hücrelerine bölge adlarını yazın.
• F2 hücresine bölge toplamını veren ETOPLA formülünü yazın ve F4'e kadar kopyalayın:

=ETOPLA($A$2:$A$8;E2;$C$2:$C$8)

=SUMIF($A$2:$A$8,E2,$C$2:$C$8)

• E5'e Genel Toplam yazın, F5'e TOPLA ile genel toplamı alın, başlık ve toplam satırlarını kalın yapıp Kaydı Durdur'a basın.

10. Grafik oluşturan makro​

• Makro Kaydet ile GrafikOlustur makrosunu başlatın.
• A1:B7 aralığını seçin ve Ekle > Grafikler > Sütun veya Çubuk Grafik Ekle > Kümelenmiş Sütun (Insert > Charts > Clustered Column) seçeneğini uygulayın.
• Grafik Tasarımı > Grafik Öğesi Ekle (Chart Design > Add Chart Element) menüsünden grafik başlığını ve eksen başlıklarını ekleyin; başlığı Aylık Satış Tutarı (TL) olarak yazın.
• Gösterge gerekmediği için silin, grafiği tablonun sağına sürükleyin ve Kaydı Durdur'a basın.

Kullanırken dikkat edin​

• Önce yedek alın: Makro ile yapılan değişiklikler Geri Al (Ctrl+Z) ile geri alınamaz; çünkü makro çalışınca geri alma geçmişi silinir. Yeni ya da başkasından aldığınız bir makroyu önce dosyanın bir kopyasında deneyin.
• Dosyayı .xlsm olarak kaydedin: Makro içeren dosyayı .xlsx olarak kaydederseniz kodlar kalıcı olarak silinir. Dosya > Farklı Kaydet'te Excel Makro Etkin Çalışma Kitabı (*.xlsm) türünü seçin; dosya çok büyükse .xlsb de seçenektir.
• Kaynağı bilinmeyen makroyu çalıştırmayın: Makrolar dosya sistemine erişebilir; zararlı kod yazılımların yaygın yoludur. İnternetten gelen dosyalarda İçeriği Etkinleştir'e basmadan önce göndericiye ve dosyanın kaynağına güvendiğinizden emin olun. Mümkünse Alt+F11 ile kodu gözden geçirin.
• Makro Güvenliği ayarını koruyun: Tüm makroları etkinleştir ayarını açık bırakmayın. Bildirimle tüm makroları devre dışı bırak ayarı ile Güvenilir Konum birleşimi hem güvenli hem pratiktir.
• Kaydı kısa ve planlı tutun: Kayıt sırasında yaptığınız her yanlış tıklama, geri alma ve gereksiz hücre seçimi koda girer. Adımları önce prova edin, sonra kaydedin ve ardından Alt+F11 ile gereksiz Select satırlarını silin.
• Mutlak ve göreli kaydı bilerek seçin: Sabit bir tabloda çalışacak makro için mutlak kayıt, her seferinde farklı hücrede başlayacak makro için Göreli Başvuru Kullan açık kayıt uygundur. Veri uzunluğu değişiyorsa sabit adres yerine son satırı bulan kod yazın.
• Kısayol tuşlarını dikkatli atayın: Ctrl+C, Ctrl+V gibi yerleşik kısayolları kendi makronuzla örtmeyin; Ctrl+Shift+harf birleşimi daha güvenlidir. Atadığınız kısayol yalnız makronun bulunduğu dosya açıkken çalışır.
• Kişisel Makro Çalışma Kitabını kullanın: Her dosyada kullanacağınız genel makroları (veri temizleme, biçimlendirme gibi) PERSONAL.XLSB içinde saklayın. Dosya gizli açılır; görmek için Görünüm > Göster komutunu kullanın. Başka kişilerle paylaşılacak makrolar için .xlam eklentisi daha uygundur.
• Makro adlarında dikkatli olun: Ad harfle başlamalı, boşluk ve noktalama içermemelidir. Aynı modülde ya da aynı kapsamda iki makroya aynı ad verilemez; Excel işlev adlarıyla çakışan adlardan (örneğin Sum) kaçının.
• Makroyu durdurmak için Esc kullanın: Sonsuz döngüye giren ya da çok uzun süren makroyu Esc ya da Ctrl+Break ile durdurabilirsiniz. Açılan hata penceresinde Sonlandır'ı seçin; Ekran Güncelleme gibi ayarları kapattıysanız eski haline getirmeyi unutmayın.
• Sayfa koruması makroyu durdurur: Korumalı bir sayfada makro hücreleri değiştirmeye çalışırsa 1004 numaralı çalışma zamanı hatası alırsınız. Kodun başında korumayı kaldırıp sonunda yeniden uygulayabilirsiniz ya da makroyu korumadan önce çalıştırın.
• Koşullu biçim ile makro boyamasını karıştırmayın: Makro ile verilen renk sabit biçimdir; veri değişince güncellenmez. Anlık değişmesi gereken renkler için koşullu biçimlendirme, tek seferlik raporlar için makro boyaması tercih edin.
• Excel Web ve mobilde makro çalışmaz: VBA makroları yalnız masaüstü Excel'de (Windows ve çoğu Mac özelliğiyle) çalışır. Excel Web'de Office Scripts, mobil uygulamalarda ise yalnızca dosyanın görüntülenmesi vardır. Makro içeren dosyaları paylaşırken bunu alıcılara bildirin.
• İlgili konular: Geliştirici sekmesi, Visual Basic Düzenleyicisi (VBE), Makro Kaydet ve Göreli Başvuru Kullan komutları, Güven Merkezi ve Güvenilir Konumlar, Kişisel Makro Çalışma Kitabı (PERSONAL.XLSB), .xlsm ve .xlam dosya türleri, Koşullu Biçimlendirme, Tablo, Bölmeleri Dondur, Grafik ekleme ve Sırala komutları ile ETOPLA, TOPLA, ORTALAMA, KIRP işlevleri.