ÖDEME

ÖDEME (YIELD), düzenli aralıklarla eşit kupon ödeyen bir menkul kıymetin yıllık getirisini (faiz oranını) verir. Tahvilin fiyatı, itfa değeri, kupon oranı ve ödeme sıklığı biliniyorsa vadeye kadar getiriyi hesaplamak için kullanılır.

Söz dizimi ve parametre​

Tarihleri metin olarak yazmak yerine TARİH işleviyle ya da seri sayı olarak girin. Oran yıllık kupon oranıdır; fiyat ve itfa değerleri 100 nominal değer üzerinden verilir. İşlev her zaman yıllık bir oran döndürür; sonucu yüzde biçimiyle gösterebilirsiniz.

1. Vade süresi, kupon oranı ve fiyat​

Dört tahvilin vadeye kadar getirisini karşılaştıralım. Fiyat ve itfa değeri 100 nominal değer üzerinden verilir; kuponlar yılda bir kez ödenir ve gün sayım temeli 0'dır. E2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 6,09%, 5,74%, 9,14% ve 7,19% olur. Birinci ve ikinci satır aynı kupon oranına ve fiyata sahiptir; ikinci tahvilde vade daha uzun olduğu için 100'ün altındaki fiyattan doğan kazanç daha çok yıla yayılır ve getiri farklı çıkar. Üçüncü satırda kupon oranı yüksek olduğu için getiri artar. Dördüncü satırda fiyat 96 olduğundan getiri kupon oranının üzerindedir. Fiyat 98 ve itfa 100, 1.000 nominal değerli bir tahvil için 980 ve 1.000 anlamına gelir; ÖDEME yalnız 100 nominal değer üzerindeki oranlarla çalışır.

2. Fiyatın getiriye etkisi​

Aynı tahvil farklı fiyatlardan alındığında getirinin nasıl değiştiğini görelim. Kupon oranı %6, itfa değeri 100, kuponlar yılda bir kez ödenir ve gün sayım temeli 0'dır. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 10,65%, 7,67%, 6,00% ve 3,88% olur. Fiyat 100 olduğunda, yani itfa değerine eşit olduğunda getiri kupon oranıyla aynıdır. Fiyat 100'ün altına indikçe (iskontolu alım) getiri kupon oranının üzerine çıkar; fiyat 100'ün üzerine çıktıkça (primli alım) getiri kupon oranının altında kalır.

3. Kupon ödeme sıklığı​

Düzenleme tarihi bir kupon tarihine denk geldiğinde ve fiyat itfa değerine eşit olduğunda, ödeme sıklığı değişse bile yıllık getiri kupon oranına eşit çıkar. Tarihler formülün içine TARİH işleviyle sabit olarak yazılmıştır; gün sayım temeli 0'dır. C2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 4,00%, 5,00%, 6,00% ve 3,50% olur. Her satırda fiyat itfa değerine eşittir ve düzenleme tarihi kupon tarihindedir; bu nedenle getiri kupon oranını verir. sıklık yıllık, yarıyıllık ve üç aylık kupon dönemlerini belirler; işlev yine yıllık bir oran döndürür.

4. Hata durumları​

Geçersiz tarih ve sıklık değerleri işlevin hata vermesine yol açar. Kupon oranı %5, fiyat 98 ve itfa değeri 100 olarak formülün içine sabit yazılmıştır. D2 hücresine aşağıdaki formülü yazıp aşağı kopyalayın:
Sonuçlar sırasıyla 6,09%, #SAYI!, #SAYI! ve #DEĞER! olur. İlk satır geçerli girdilerle getiriyi hesaplar. İkinci satırda düzenleme tarihi vade tarihinden sonra olduğu için #SAYI! hatası oluşur. Üçüncü satırda sıklık 3'tür; yalnız 1, 2 ve 4 kabul edildiğinden yine #SAYI! döner. Dördüncü satırdaki düzenleme değeri tarihe dönüştürülemeyen bir metin olduğundan #DEĞER! hatası görülür.

Kullanırken dikkat edin​

• Genel çalışma biçimi: ÖDEME, brüt itfa getirisi olarak da bilinen vadeye kadar getiriyi hesaplar ve herhangi bir tarihteki getiriyi bulmak için kullanılabilir. İşlev tüm kuponların her dönemin sonunda ödendiğini ve tahvilin son kupon ödeme tarihinde itfa edildiğini varsayar. Ayrıca tüm kuponların aynı oranla hemen yeniden yatırıldığı varsayılır. Girdiler yıllık değerlerdir ve sonuç her zaman yıllık faiz oranıdır.
• düzenleme ve vade: düzenleme ve vade tarihleri TARİH işleviyle, seri sayı olarak ya da tırnak içinde metin olarak girilebilir; sorun yaşamamak için TARİH işlevini kullanın. İkisi de tam sayı değilse ondalık kısım atılır. Geçersiz bir tarih #SAYI! hatası verir. düzenleme tarihi vade tarihinden önce olmalıdır; düzenleme değeri vade değerine eşit ya da büyükse sonuç #SAYI! olur.
• Tırnaksız ve metin tarihler: Tarihi tırnaksız yazarsanız Excel onu bir bölme işlemi olarak okur ve sonuç küçük bir sayı olduğundan geçerli bir tarih sayılmaz; bu durumda #SAYI! hatası alırsınız. Örnek:
  
  Excel formülü

  TR

  =ÖDEME(24/9/2008; 24/9/2010; 5%; 98; 100; 1; 0)

  EN

  =YIELD(24/9/2008, 24/9/2010, 5%, 98, 100, 1, 0)

  Metin olarak yazılan tarih bölgesel ayarlara uymuyorsa Excel onu tarihe çeviremez ve #DEĞER! hatası verir. Bu nedenle tarihleri TARİH işleviyle ya da tarih içeren hücre başvurusuyla verin.
• oran: oran yıllık kupon oranıdır. oran sıfırdan küçükse sonuç #SAYI! olur.
• fiyat ve itfa: fiyat ve itfa değerleri 100 nominal değer başına verilir. fiyat sıfırsa ya da itfa sıfırsa sonuç #SAYI! olur. Örneğin 1.000 nominal değerli bir tahvil 980 fiyatla alınıyorsa fiyat için 98 ve itfa için 100 yazın.
• sıklık: sıklık yıllık kupon ödemesi sayısıdır: 1 yıllık, 2 yarıyıllık, 4 üç aylık ödeme anlamına gelir. Tam sayı değilse ondalık kısım atılır. 1, 2 ya da 4 dışındaki bir sayı #SAYI! hatası verir.
• temel: temel gün sayım yöntemini belirler: 0 ya da boş bırakılırsa 30/360 (ABD), 1 gerçek/gerçek, 2 gerçek/360, 3 gerçek/365, 4 ise 30/360 (Avrupa) kullanılır. temel atlanırsa 0 varsayılır. Tam sayı değilse ondalık kısım atılır. temel 0'dan küçük ya da 4'ten büyükse sonuç #SAYI! olur.
• İlgili işlevler: Eşit olmayan nakit akışlarında düzenli aralıklı getiri oranını bulmak için İÇ_VERİM_ORANI işlevini kullanın. İlk dönemi düzensiz olan bir menkul kıymetin getirisi için TEKYÖDEME, son dönemi düzensiz olan menkul kıymet için TEKSÖDEME tercih edilir. Eşit nakit akışlı bir seride faiz oranını bulmak için FAİZ_ORANI kullanılır. Hazine bonosunun getirisi için HTAHÖDEME, faiz ödemesi olmayan iskontolu menkul kıymetin yıllık getirisi için ÖDEMEİNDİRİM, faizini vadede ödeyen menkul kıymetin yıllık getirisi için ÖDEMEVADE işlevlerini kullanın.

Mini Sayfa içindeki sonuç hücresini seçerek gerçek formülü görebilirsiniz. Formüllü örnekleri indirilebilir Excel dosyasında da kullanabilirsiniz.