Veri Doğrulama

Nerede bulunur​

• Şerit: Önce hücreleri seçin, sonra Veri sekmesindeki Veri Doğrulama düğmesine tıklayın. Açılan pencerede Ayarlar (Settings), Giriş İletisi (Input Message) ve Hata Uyarısı (Error Alert) olmak üzere üç sekme bulunur.
• Klavye: Alt tuşuna basıp Veri sekmesinin ekranda gösterdiği harf ipuçlarını izleyin; harfler Excel sürümüne ve dil paketine göre değişebilir. Doğrulamalı bir hücreyi seçiliyken Alt+Aşağı Ok tuşları açılır listeyi açar.
• Sağ tık: Sağ tık menüsünde Veri Doğrulama komutu yoktur; yalnızca şeritten ya da klavye ipuçlarıyla açılır.
• Doğrulamalı hücreleri bulma: F5 ya da Ctrl+G ile Git (Go To) penceresini açın, Özel (Special) düğmesinden Veri Doğrulama seçeneğini işaretleyin. Tümü (All) kuralı olan bütün hücreleri, Aynısı (Same) yalnızca seçili hücreyle aynı kurala sahip hücreleri seçer.

Adım adım nasıl kullanılır​

• Hücreleri seçin: Kuralın geçerli olacağı hücreleri ya da sütun aralığını seçin. Birden çok bitişik olmayan alan için Ctrl tuşuyla seçim yapabilirsiniz.
• Pencereyi açın: Veri > Veri Doğrulama komutuna tıklayın.
• Türü seçin: Ayarlar sekmesinde İzin Verilen (Allow) kutusundan türü (Liste, Tam Sayı, Tarih vb.) seçin.
• Ayrıntıyı girin: Veri (Data) kutusundan işleci (arasında, büyük, eşit vb.), ardından alt ve üst sınırı ya da liste kaynağını yazın. Sınır yerine hücre başvurusu da verebilirsiniz.
• Giriş iletisini yazın (isteğe bağlı): Giriş İletisi sekmesinde başlık ve ileti metnini girin. Hücre seçilince küçük bir not olarak görünür.
• Hata uyarısını ayarlayın: Hata Uyarısı sekmesinde Stil (Style), Başlık ve Hata iletisi alanlarını doldurun.
• Onaylayın ve deneyin: Tamam'a tıklayın, ardından kurala aykırı bir değer yazarak sonucu görün.

Doğrulama türleri ve işleçler​

• Herhangi Bir Değer (Any value): Kısıtlama yoktur. Giriş iletisini korumak ya da var olan kuralı kaldırmak için kullanılır.
• Tam Sayı (Whole number): Yalnızca ondalık içermeyen sayıları kabul eder. Adet, yaş, sıra numarası gibi alanlar için uygundur.
• Ondalık (Decimal): Ondalık sayıları da kabul eder. Oran, fiyat, ağırlık gibi alanlarda sınır koymak için seçilir.
• Liste (List): Yalnızca tanımlı öğelerden birine izin verir ve açılır liste oku sunar. Tutarlı kategori girişi için en etkili türdür.
• Tarih (Date): Belirli bir tarih aralığı, belirli bir tarihten önce ya da sonra gibi koşullar tanımlar.
• Saat (Time): Mesai saati gibi saat aralıklarını sınırlar.
• Metin Uzunluğu (Text length): Karakter sayısını sınırlar; sicil numarası, kimlik kodu ve kısa açıklama alanları için uygundur.
• Özel (Custom): Doğru ya da yanlış üreten bir formülle kural yazılır; tekrar engelleme, büyük harf zorunluluğu ve hafta sonu engelleme gibi ileri kurallar buradan yapılır.

Açılır liste teknikleri​

• Hücre aralığı: Öğeleri sayfada bir sütuna yazın ve kaynak olarak bu aralığı seçin. Liste görünür kalır, kolayca güncellenir; en çok önerilen yöntemdir.
• Virgüllü metin: Kaynak kutusuna öğeleri liste ayırıcısıyla ayırarak doğrudan yazarsınız. Toplam 255 karakteri geçemez ve değişiklik için kuralı yeniden açmak gerekir. Türkçe Excel'de ayırıcı bölgesel ayarlara göre noktalı virgül olabilir.
• Ad: Aralığa Formüller > Tanımlı Adlar > Ad Yöneticisi (Formulas > Defined Names > Name Manager) ile ad verip kaynağa yalnızca adı yazarsınız. Ad, tablo sütunlarına ve başka sayfadaki listelere başvurmanın en güvenli yoludur.

=DOLAYLI($A2)

=INDIRECT($A2)

=DOLAYLI(YERİNEKOY($A2;" ";"_"))

=INDIRECT(SUBSTITUTE($A2," ","_"))

=SIRALA(BENZERSİZ(A2:A200))

=SORT(UNIQUE(A2:A200))

=$H$2#

Giriş iletisi ve hata uyarısı​

• Durdur (Stop): Kurala uymayan değeri kesinlikle kabul etmez. Düğmeler Yeniden Dene ve İptal'dir. Zorunlu kurallar için kullanın.
• Uyarı (Warning): Uyarı gösterir ama kullanıcı Evet derse değeri kabul eder. Düğmeler Evet, Hayır ve İptal'dir. Değerin istisna olabileceği durumlarda tercih edilir.
• Bilgi (Information): Yalnızca bilgilendirir; Tamam değeri kabul eder, İptal reddeder. En esnek stildir.

Özel formülle kural yazma​

=EĞERSAY($A$2:$A$100;A2)=1

=COUNTIF($A$2:$A$100,A2)=1

=ÖZDEŞ(A2;BÜYÜKHARF(A2))

=EXACT(A2,UPPER(A2))

=HAFTANINGÜNÜ(B2;2)<6

=WEEKDAY(B2,2)<6

Doğrulamayı yönetme: kopyalama, kaldırma ve daire içine alma​

• Kopyalama: Kuralı olan hücreyi kopyalayın (Ctrl+C), hedef hücreleri seçin, Giriş > Yapıştır > Özel Yapıştır (Home > Paste > Paste Special) penceresinde Doğrulama (Validation) seçeneğini işaretleyin. Değerler ve biçimler değişmez, yalnızca kural taşınır. Normal yapıştırma kuralı da birlikte taşır; hedefteki kuralı ezer.
• Kaldırma: Hücreleri seçin, Veri Doğrulama penceresinde Tümünü Temizle (Clear All) düğmesine ve Tamam'a tıklayın. Birden çok hücrede farklı kural varsa önce hepsini seçmeniz yeterlidir.
• Geçersiz verileri daire içine alma: Veri Doğrulama > Geçersiz Verileri Daire İçine Al komutu, kurala uymayan mevcut değerleri kırmızı daireyle işaretler. Yapıştırılan, içe aktarılan ya da kural sonradan eklenen verileri denetlemek için kullanılır. Daireleri Doğrulama Daireleri Temizle komutu siler; değerler düzeltildiğinde daire kendiliğinden kalkar. Daireler dosyaya kaydedilmez.
• Kuralı düzenleme: Aynı kurala sahip bütün hücreleri değiştirmek için bir hücreyi seçin, pencerede Aynı ayarlara sahip tüm hücrelere bu değişiklikleri uygula kutusunu işaretleyin.
• Raporlama: Kuralın etkisini görünür kılmak için yanına EĞER ile bir Geçerli mi? sütunu ekleyin; koşullu biçimlendirmeyle yanlış satırları renklendirebilirsiniz.

Sınırlar, sürüm farkları ve performans​

• Excel 2016, 2019 ve 2021: Liste, sayı, tarih, saat, metin uzunluğu ve özel kurallar aynıdır. Başka bir sayfadaki aralığa doğrudan başvurabilirsiniz. Excel 2021'de BENZERSİZ, SIRALA ve FİLTRE işlevleri vardır; 2016 ve 2019'da yoktur.
• Microsoft 365: Dinamik dizi işlevleri ve taşan alan başvurusuyla (H2#) kaynak listeyi otomatik güncelleyebilirsiniz. Sürüm güncellemeleriyle kimi yan komutların yeri değişebilir.
• Excel Web: Kurallar çalışır ve düzenlenebilir; ancak kimi yan komutlar (örneğin geçersiz verileri daire içine alma) masaüstü sürümünde olduğu kadar kapsamlı olmayabilir. Bulamazsanız masaüstü uygulamasını kullanın.
• Mac: Komut Veri sekmesindedir ve pencere aynı sekmelere sahiptir. Klavye kısayolları farklıdır; Alt yerine Ctrl ve Option kombinasyonları ya da menü çubuğu kullanılır.
• Sınırlar: Virgüllü liste kaynağı en çok 255 karakterdir. Açılır liste çok uzunsa kaydırma çubuğu çıkar; listede görünen satır sayısı sabittir. Giriş iletisi başlığı 32, ileti metni 255 karakterdir. Hata uyarısı başlığı 32, ileti metni 255 karakterdir.
• Performans: Binlerce satıra kural uygulamak dosya boyutunu çok artırmaz, ancak her hücrede EĞERSAY gibi geniş aralık tarayan özel formüller büyük listelerde yavaşlık yaratır. Tablo ya da ad kullanın, aralığı gereğinden büyük tutmayın.
• Makro uyarısı: Kullanıcının elle yazdığı değerler denetlenir; makroyla ya da formülle hücreye yazılan değerler denetlenmez.

Neden çalışmıyor?​

• Açılır liste oku görünmüyor: Neden: Hücre içi açılır liste kutusu işaretli değil ya da hücre seçili değildir. Çözüm: Pencereyi açıp kutuyu işaretleyin; ok yalnızca hücre seçiliyken görünür.
• Her değer kabul ediliyor: Neden: Stil Uyarı ya da Bilgi'dir, Hata uyarısını göster kapalıdır, değer yapıştırılmıştır ya da liste kaynağı boş hücre içerir ve Boş olanları yoksay işaretlidir. Çözüm: Stili Durdur yapın, kaynak aralığındaki boşları temizleyin, geçersizleri Daire İçine Al ile bulun.
• Listede boş satırlar var: Neden: Kaynak aralık, gerçek öğe sayısından büyüktür. Çözüm: Aralığı daraltın ya da tabloya bağlı ad kullanın.
• Başka çalışma kitabındaki liste çalışmıyor: Neden: Doğrudan başvuru yalnızca açık çalışma kitaplarında çözümlenir. Çözüm: Listeyi aynı kitaba taşıyın ya da ad kullanın.
• Tablo sütunu kaynak olarak kabul edilmiyor: Neden: Kaynak kutusu yapılandırılmış başvuruyu doğrudan kabul etmez. Çözüm: Tablo sütununa bir ad verip kaynağa adı yazın.
• Bağımlı liste hata veriyor: Neden: Seçilen metinle aynı adda bir ad yok ya da ad boşluk içeriyor. Çözüm: Ad ve seçenek metinlerini birebir eşleyin, boşluklar için YERİNEKOY kullanın.
• Kaynak bir hata değeri uyarısı: Neden: Kaynak aralığı silinmiş ya da ad bozulmuştur. Çözüm: Ad Yöneticisi'nde başvuruyu düzeltin ya da kaynağı yeniden seçin.
• Özel formül yanlış hücreleri engelliyor: Neden: Mutlak ve göreli başvuru karışmıştır; formül aktif hücreye göre yazılmamıştır. Çözüm: Kuralı sol üst hücre seçiliyken yazın, aralıkları $ ile sabitleyin.
• Tarih ya da saat reddediliyor: Neden: Değer metin olarak girilmiştir ya da bölgesel tarih biçimi farklıdır. Çözüm: Değerin sağa yaslı gerçek bir tarih olduğunu denetleyin.
• Korumalı sayfada kural düzenlenemiyor: Neden: Sayfa korumalıdır. Çözüm: Korumayı kaldırın, kuralı değiştirin, yeniden koruyun.
• Kural bir anda kayboldu: Neden: Başka bir hücre kopyalanıp normal yapıştırılmıştır. Çözüm: Değerleri Özel Yapıştır > Değerler ile yapıştırın.

1. Aralıktan açılır liste​

• Seçin: B2:B7 hücrelerini seçin.
• Açın: Veri > Veri Doğrulama (Data > Data Validation) komutuna tıklayın.
• Tür: Ayarlar sekmesinde İzin Verilen kutusundan Liste seçin.
• Kaynak: Kaynak kutusuna tıklayıp E2:E5 aralığını fareyle seçin; aşağıdaki başvuru oluşur.
• Uyarı: Hata Uyarısı sekmesinde başlık ve ileti yazıp Tamam'a tıklayın.

=$E$2:$E$5

=EĞERSAY($E$2:$E$5;B2)>0

=COUNTIF($E$2:$E$5,B2)>0

2. Tablodan dinamik liste​

• Tablo yapın: E1:E5 aralığını seçip Ekle > Tablo (Insert > Table) ile tabloya çevirin, tablo adını tblSube yapın.
• Ad verin: Formüller > Tanımlı Adlar > Ad Yöneticisi (Formulas > Defined Names > Name Manager) ile SubeListesi adını oluşturup başvuru olarak tablo sütununu gösterin.
• Kuralı kurun: B2:B7 hücrelerini seçin, Veri Doğrulama penceresinde Liste türünü seçin.
• Kaynağa ad yazın: Kaynak kutusuna aşağıdaki adı yazın.
• Genişletin: Tablonun altına yeni bir şube yazın; liste otomatik büyür.

=SubeListesi

3. Bağımlı açılır liste (DOLAYLI)​

• Adlandırın: C2:C5 aralığına Marmara, D2:D5 aralığına Ege, E2:E5 aralığına Akdeniz adını verin (Ad Kutusu ya da Ad Yöneticisi).
• Bölge listesi: A2:A6 hücrelerini seçin, Liste türünde kaynak olarak başlık satırını (C1:E1) seçin.
• Şehir listesi: B2:B6 hücrelerini seçin, Liste türünde kaynağa DOLAYLI formülünü yazın (aşağıda).
• Deneyin: Bir bölge seçin, yanındaki hücrede yalnızca o bölgenin şehirleri çıkar.

=DOLAYLI($A2)

=INDIRECT($A2)

4. Tam sayı ve ondalık sınırları​

• Adet: B2:B7 hücrelerini seçin, İzin Verilen kutusundan Tam Sayı (Whole number), Veri kutusundan arasında seçip en az değere 1, en çok değere 100 yazın.
• İskonto: C2:C7 hücrelerini seçin, Ondalık (Decimal) türünü ve arasında işlecini seçip sınırlara 0 ve 0,5 girin; hücre biçimi yüzdedir.
• İleti: Giriş İletisi ve Hata Uyarısı sekmelerini doldurun.

=VE(ESAYIYSA(B2);B2=TAMSAYI(B2);B2>=1;B2<=100)

=AND(ISNUMBER(B2),B2=INT(B2),B2>=1,B2<=100)

5. Tarih ve saat aralığı​

• Tarih: B2:B7 hücrelerini seçin, Tarih (Date) türünü ve arasında işlecini seçin; başlangıca 01.01.2025, bitişe 31.12.2025 yazın.
• Saat: C2:C7 hücrelerini seçin, Saat (Time) türünü ve arasında işlecini seçin; başlangıca 09:00, bitişe 18:00 yazın.
• Uyarı: Hata Uyarısı sekmesinde mesai saatlerini hatırlatan bir ileti yazın.

=VE(B2>=TARİH(2025;1;1);B2<=TARİH(2025;12;31))

=AND(B2>=DATE(2025,1,1),B2<=DATE(2025,12,31))

6. Metin uzunluğu​

• Sicil No: B2:B7 hücrelerini seçin, Metin Uzunluğu (Text length) türünü ve eşit işlecini seçip uzunluğa 6 yazın. Sütun metin biçiminde olmalıdır.
• Kısa not: C2:C7 hücrelerini seçin, Metin Uzunluğu türünü ve küçük veya eşit işlecini seçip uzunluğa 20 yazın.
• İleti: Hata uyarısına karakter sınırını yazın.

=UZUNLUK(B2)=6

=LEN(B2)=6

7. Özel formülle tekrarı engelleme​

• Seçin: A2:A9 hücrelerini seçin; etkin hücre A2 olmalıdır.
• Tür: Veri Doğrulama penceresinde İzin Verilen kutusundan Özel (Custom) seçin.
• Formül: Formül kutusuna aşağıdaki kuralı yazın; aralık mutlak, ölçüt göreli başvurudur.
• Uyarı: Hata uyarısında tekrar eden numarayı belirten bir ileti yazın.

=EĞERSAY($A$2:$A$9;A2)=1

=COUNTIF($A$2:$A$9,A2)=1

8. Büyük harf zorunluluğu ve hafta sonu engelleme​

• Kod: A2:A8 hücrelerini seçin, Özel türünü seçin ve ÖZDEŞ (EXACT) ile BÜYÜKHARF (UPPER) kullanan kuralı yazın.
• Tarih: B2:B8 hücrelerini seçin, Özel türünü seçin ve HAFTANINGÜNÜ (WEEKDAY) kullanan kuralı yazın.
• İleti: Her kural için ayrı hata uyarısı yazın.

=ÖZDEŞ(A2;BÜYÜKHARF(A2))

=EXACT(A2,UPPER(A2))

=HAFTANINGÜNÜ(B2;2)<6

=WEEKDAY(B2,2)<6

9. Giriş iletisi ve hata uyarısı stilleri​

• Vize: B2:B6 hücrelerini seçin, Tam Sayı ve arasında için 0 ve 100 girin; Hata Uyarısı sekmesinde Stil olarak Durdur seçin.
• Final: C2:C6 için aynı kuralı kurun; stili Uyarı yapın.
• Ödev: D2:D6 için aynı kuralı kurun; stili Bilgi yapın.
• Giriş iletileri: Her sütun için Giriş İletisi sekmesinde başlık ve ileti yazın.

10. Geçersiz verileri daire içine alma​

• Kural kurun: B2:B7 hücreleri için Tam Sayı ve arasında (0 ile 10000), C2:C7 hücreleri için Ondalık ve büyük (0'dan büyük) kuralını tanımlayın.
• İşaretleyin: Veri > Veri Doğrulama düğmesinin açılır okundan Geçersiz Verileri Daire İçine Al (Circle Invalid Data) komutunu seçin.
• Düzeltin: Daire içindeki değeri düzeltince daire kendiliğinden kalkar.
• Temizleyin: Kalan daireleri Doğrulama Daireleri Temizle komutuyla silin.

11. Doğrulamayı kopyalama ve kaldırma​

• Kuralı kurun: B2 hücresine E2:E4 aralığından, C2 hücresine F2:F4 aralığından Liste kuralı kurun.
• Kopyalayın: B2 hücresini kopyalayın (Ctrl+C), B3:B7 hücrelerini seçin, Giriş > Yapıştır > Özel Yapıştır (Home > Paste > Paste Special) penceresinde Doğrulama (Validation) seçeneğini işaretleyip Tamam'a tıklayın. Aynısını C2 için C3:C7 aralığına uygulayın.
• Kaldırın: C6:C7 hücrelerini seçin, Veri Doğrulama penceresinde Tümünü Temizle (Clear All) ve Tamam'a tıklayın.

=$E$2:$E$4

Kullanırken dikkat edin​

• Yapıştırma kuralı ezer: Başka bir hücreden normal yapıştırma (Ctrl+V), hedef hücrenin doğrulama kuralını kaynak hücreninkiyle değiştirir; kaynakta kural yoksa kural silinir. Değer taşımak için Özel Yapıştır > Değerler seçeneğini kullanın.
• Mevcut veriler denetlenmez: Kural eklendiğinde hücrelerde zaten var olan değerler kontrol edilmez ve silinmez. Geçersiz değerleri bulmak için Geçersiz Verileri Daire İçine Al komutunu ya da yanına yazdığınız bir Geçerli mi? sütununu kullanın.
• Uyarı ve Bilgi stilleri engellemez: Yalnızca Durdur stili kurala aykırı girişi kesin olarak reddeder. Uyarı ve Bilgi stillerinde kullanıcı Evet ya da Tamam diyerek değeri girebilir; zorunlu kurallar için Durdur seçin.
• Boş olanları yoksay tuzağı: Boş olanları yoksay işaretliyken kaynak aralığında ya da adlandırılmış aralıkta boş hücre varsa her değer kabul edilebilir. Listeyi boşluksuz tutun ya da bu kutunun işaretini kaldırın.
• Silme ve veri girişi: Delete tuşuyla hücreyi boşaltmak her zaman mümkündür; doğrulama silme işlemini denetlemez. Ayrıca makroyla ya da formülle yazılan değerler kurala tabi değildir, yalnızca elle yazılanlar denetlenir.
• Başka sayfa ve kapalı kitap: Liste kaynağı başka bir sayfadaki aralık olabilir (Excel 2010 ve sonrası), ancak başka bir kapalı çalışma kitabına doğrudan başvuru çözümlenmez. Bu durumda listeyi aynı kitaba taşıyın ya da ad kullanın.
• Ad kuralları: Bağımlı listelerde kullanılan adlar boşluk içeremez ve sayıyla başlayamaz. Seçenek metinleri boşluk içeriyorsa adlarda alt çizgi kullanın ve kaynakta YERİNEKOY ile boşluğu alt çizgiye çevirin.
• Göreli başvuru tuzağı: Özel formülde kuralı, aralığın sol üst hücresi etkinken yazın; göreli başvuru (A2) aralıktaki her hücreye uyarlanır. Etkin hücre farklıysa kural kayık çalışır ve beklenmeyen hücreleri engeller.
• Karakter sınırları: Giriş iletisi başlığı ve hata uyarısı başlığı en çok 32 karakter, iletiler en çok 255 karakter olabilir. Virgüllü liste kaynağı da 255 karakteri geçemez; uzun listeler için hücre aralığı kullanın.
• Tablo ve ad birlikte: Tablo sütununa doğrudan başvurulamaz; sütuna bir ad verip kaynak olarak adı kullanın. Tabloya satır eklendikçe liste kendiliğinden genişler, kuralı yeniden kurmanız gerekmez.
• Aynı kurala sahip hücreleri bulma: F5 ya da Ctrl+G, Özel > Veri Doğrulama ile kuralı olan hücreleri seçin; Aynısı seçeneği yalnızca seçili hücreyle aynı kurala sahip olanları bulur. Kuralı toplu değiştirmek için pencerede Aynı ayarlara sahip tüm hücrelere bu değişiklikleri uygula kutusunu işaretleyin.
• Korunmuş sayfalar: Sayfa korunduğunda doğrulama kuralı düzenlenemez; açılır listelerin çalışması için hücrelerin kilidi açık olmalı ve koruma altında seçime izin verilmelidir. Kuralı değiştirmek için önce korumayı kaldırın.
• Dinamik dizi sürümleri: BENZERSİZ, SIRALA ve taşan alan başvurusu (H2#) yalnızca Microsoft 365 ve Excel 2021 sürümlerinde vardır. Excel 2016 ve 2019 kullanan arkadaşlarınızla paylaşacağınız dosyalarda tablo ve ad yöntemini tercih edin.
• Tek bir uyarı yetmez: Kullanıcıya hangi değerin beklendiğini söyleyen kısa bir giriş iletisi ve nedenini açıklayan bir hata iletisi yazmak, hatalı girişleri ciddi ölçüde azaltır. Varsayılan genel hata metni çoğu zaman yardımcı olmaz.
• İlgili konular: Koşullu Biçimlendirme, Ad Yöneticisi (Tanımlı Adlar), Excel Tablosu, Sayfa Koruma, Git > Özel (Go To Special), Geçersiz Verileri Daire İçine Al, Özel Yapıştır > Doğrulama, DOLAYLI, BENZERSİZ, SIRALA, FİLTRE, EĞERSAY, ÖZDEŞ, BÜYÜKHARF, HAFTANINGÜNÜ, UZUNLUK, YERİNEKOY, EĞER, VE, YADA.