Balthazard Yöntemiyle Yüzdelik Oran Birleştirme

Birden Fazla Yüzdeyi Tamamlayıcı Çarpım Mantığıyla Birleştirin​

Bu Excel çalışma kitabı, farklı yüzdelik oranları tek sonuç altında birleştiren matematiksel bir örnektir. Kaynak başlığında Balthazard yöntemi olarak adlandırılan işlem, oranları doğrudan toplamak yerine her oranın tamamlayıcı kısmını kullanır. Her giriş için birden oran çıkarılır, kalan değerler birbirleriyle çarpılır ve elde edilen çarpım birden çıkarılarak sonuç bulunur. Çalışma sayfası on altı giriş yeri ve tek sonuç hücresiyle bu hesabın Excel üzerinde nasıl kurulabileceğini gösterir.
Dosyada tıbbi kategori adları bulunur; ancak çalışma kitabı kişi kaydı, muayene bilgisi, tanı belgesi veya resmî değerlendirme kararı içermez. Girilen sayıların uygunluğunu belirleyen klinik bir mekanizma yoktur. Bu yayın, mevcut Excel hesabının matematiksel ve teknik kullanımını açıklar. Hesabın bir kişiye uygulanması, yasal bir hak doğurması veya resmî bir değerlendirmede kabul edilmesi hakkında doğruluk güvencesi verilmez. İndirilen örnek, belirli sayıların tamamlayıcı çarpımla birleşmesini incelemek için kullanılabilir.

Sayfanın Giriş ve Sonuç Alanları​

Çalışma kitabında Sayfa1 adlı tek görünür çalışma sayfası bulunur. Sol tarafta B sütunundaki kategori etiketleri ile C sütunundaki oran girişleri birlikte yer alır. Sağ tarafta E sütununda ikinci kategori listesi, F sütununda ikinci oran girişleri vardır. Hesaplama C3:C10 ve F3:F10 aralıklarını kullanır. Her aralık sekiz hücreden oluşur; iki aralık birlikte on altı sayısal giriş yeri sağlar. Formül, bu sabit hücre kapsamının dışına yazılan oranları kendiliğinden hesaba katmaz.
H2 hücresinde Oran başlığı, H3 hücresinde birleşik sonuç yer alır. Kaynaktaki kategori etiketleri hesaplama için bir anahtar değildir. Formül kategori metinlerini karşılaştırmaz, bir etikete özel katsayı seçmez veya kategorilerin birbiriyle ilişkisini araştırmaz. Matematiksel sonuç yalnız iki giriş aralığındaki sayılardan hesaplanır. Bu nedenle etiketlerin değiştirilmesi, kullanılan hücreler aynı kaldığı sürece formülün sayısal çıktısını değiştirmez. Kategori açıklamasıyla giriş değerinin anlamı kullanıcı tarafından birlikte değerlendirilmelidir.

Yüzdelerin Doğru Girilmesi​

Oranlar yüzde olarak biçimlendirilmiş hücrelere girilir. Yüzde yirmi için 20% ifadesi veya Excel'in sayısal karşılığı olan 0,20 kullanılabilir. Hücre biçimi yüzde olduğu için bu değer yüzde yirmi olarak görüntülenir. Sayısal yirmi ile yüzde yirmi aynı girdi değildir; yirmi değeri yüzde biçiminde iki bin yüzdeye karşılık gelir. Güncel sürüm, matematiksel oran kapsamını sıfır ile bir arasında tutar ve bu aralığın dışındaki değerler için sonuç yerine açık uyarı gösterir.
Kullanılmayan girişler boş bırakılabilir. Boş hücreler birleşik hesabın sayısal etkisini artırmaz; bu örnekte sıfır oran gibi davranırlar. Yalnız bir dolu oran bulunduğunda sonuç o oranla aynıdır. Bütün girişler boş veya sıfır olduğunda sonuç sıfırdır. Bir giriş yüzde yüz olduğunda onun tamamlayıcı kısmı sıfır olur; kalan değerlerle çarpılan sonuç da sıfır olduğu için birleşik oran yüzde yüze ulaşır. Bu davranış, formülün çarpım yapısından doğrudan kaynaklanır.

Tamamlayıcı Çarpımın Hesaplanması​

Yüzde yirmi ve yüzde otuz örneğinde birinci oranın kalan kısmı yüzde seksen, ikinci oranın kalan kısmı yüzde yetmiştir. Bu iki tamamlayıcı değerin çarpımı 0,80 ile 0,70 çarpılarak 0,56 bulunur. Sonuç birden çıkarıldığında 0,44, yani yüzde kırk dört elde edilir. Oranların toplamı olan yüzde elli burada çıktı değildir. Kapaktaki konu tablosu bu basit ve doğrulanabilir örneği gösterir; kapak çalışma kitabının gerçek ekran görüntüsü olarak sunulmaz.
Üç veya daha fazla girişte aynı mantık devam eder. Her sayı için bir eksi oran hesaplanır ve bütün kalan değerler tek çarpımda birleştirilir. Sonuç bu toplam çarpımın tamamlayıcısıdır. Yeni bir pozitif oran eklemek, sıfır ile yüzde yüz arasındaki geçerli girdilerde birleşik sonucu azaltmaz. Bir oranı sıfır yapmak ise çarpıma bir katsayısı eklemek anlamına geldiğinden sonucu değiştirmez. Bu özellikler, farklı giriş kümelerinin neden aynı veya farklı sonuç verdiğini anlamayı kolaylaştırır.

VSTACK SORT ve PRODUCT İşlevleri​

VSTACK, C3:C10 ile F3:F10 aralıklarını tek bir dikey dizi halinde birleştirir. Böylece iki ayrı sütunda tutulan on altı giriş, aynı hesaplama adımlarından geçer. Kaynak formüldeki SORT işlevi bu diziyi azalan sıraya koyar. PRODUCT ise bir eksi oran işleminden gelen tamamlayıcı değerleri çarpar. Birden bu çarpım çıkarılarak H3 hücresindeki sonuç oluşturulur. Çalışma kitabında ayrı yardımcı sonuç sütunları veya başka hesaplama hücreleri bulunmaz.
Çarpımın matematiksel değeri sayıların sırasından etkilenmez. Örneğin yüzde yirmi sol listede, yüzde otuz sağ listede bulunduğunda da yerleri değiştirildiğinde de aynı yüzde kırk dört sonucu oluşur. Kaynaktaki sıralama adımı güncel sürümde korunmuştur; amaç farklı bir hesaplama yöntemi getirmek değildir. Bu ayrım, SORT işlevinin formülde bulunmasını kategori önceliği veya klinik ağırlıklandırma şeklinde yorumlamamak için önemlidir. Dosyada böyle bir ağırlık seçimi yoktur.

Geçersiz Girişler İçin Dar Düzeltme​

Özgün formülde negatif oran, yüzde yüzü aşan oran veya metin girişi için ayrı doğrulama bulunmuyordu. Yüzde yüzü aşan örnek bir giriş, birleşik sonucu da yüzde yüzün üzerine çıkarabiliyordu. Metin içeren bir hücre ise Excel değer hatasına yol açıyordu. Güncel sürüm, bu davranışı tek sonuç hücresinde sınırlar. Geçersiz giriş varsa sonuç yerine 0 ile 100 arasında sayısal yüzde giriniz uyarısı gösterilir. Giriş hücrelerine ek bir açılır liste veya yeni form eklenmemiştir.
LET işlevi, birleştirilmiş oran dizisini formül içinde tekrar kullanılabilir bir adla tutar. COUNT ve COUNTA karşılaştırması, dolu hücrelerin sayısal olup olmadığını kontrol eder. MIN ve MAX, en küçük değerin sıfırdan az veya en büyük değerin birden fazla olup olmadığını belirler. IF koşulu uygun girdilerde özgün çarpım hesabını çalıştırır. IFERROR ise hata değeri içeren girişler gibi kalan hesaplama hatalarında aynı anlaşılır uyarıyı üretir. Bu kontroller, hücre biçimini veya kaynak kategori metinlerini değiştirmez.

Görünen Yüzde ile Saklanan Sayı Ayrımı​

Sonuç hücresi kaynak biçimiyle yüzde gösterir. Görünen sayı, hücre biçiminin gösterdiği hassasiyete göre yuvarlanmış görünebilir; formül içinde ayrıca tam sayıya yuvarlama yapılmaz. Örneğin çok sayıda küçük oran birleştirildiğinde hesaplama daha fazla ondalık basamak taşıyabilir. Bu değeri başka bir işlemde kullanacak kişi, yalnız ekrandaki kısa yüzdeyi değil hücrenin sayısal değerini dikkate almalıdır. Görüntüleme biçimi ile gerçek hesaplama değerinin birbirinden ayrılması, testlerin sayısal toleransla yapılmasının nedenidir.
Girdi sayıları ondalıklı olabilir. Geçerli bir yüzde, mutlaka tam sayı yüzde olmak zorunda değildir. Bununla birlikte metin olarak saklanan sayı ile gerçek sayısal hücre aynı değildir. Metin biçimindeki 00123 gibi bir değer, görüntüsü rakamlardan oluşsa bile oran hesabına kabul edilmez. Bu davranış, yanlışlıkla metin aktarılmış bir alanın sessiz biçimde sonuç üretmesini önler. Boş girişler ise kullanılmayan yerler olarak kabul edilmeye devam eder; metin ile boş hücre aynı sınıfa alınmaz.

Excel Uyumluluğu ve Sürüm Geçmişi​

VSTACK ve SORT işlevlerini destekleyen güncel bir Excel sürümü gerekir. Bu işlevleri tanımayan eski bir hesaplama motorunda kitabın aynı sonucu üreteceği vaat edilmez. Dosyada VBA makrosu, Power Query yenilemesi, dış çalışma kitabı bağlantısı veya internetten veri çekme işlevi bulunmaz. Hesaplama mevcut on altı hücredeki sayılarla yapılır. Çalışma kitabı yalnız yerel formül örneğidir; bir web sitesindeki güncel sınıflandırmayı veya kuralları kendiliğinden okuyup uygulamaz.
Özgün dosya sürüm geçmişinde korunur. Dar revizyonda yalnız H3 hücresinin formülü değiştirilmiş, diğer girişler, kaynak etiketleri ve biçimler korunmuştur. Gerçek Excel kontrollerinde boş ve sıfır girişler, tek ve çoklu oranlar, yüzde yüz sınırı, geçersiz metin ve aralık dışı değerler ile kaydetme ve yeniden açma davranışı sınanır. Galeride nihai çalışma sayfasının gerçek görüntüsü bulunur. Bu kanıtlar Excel hesabının işlevini doğrular; tıbbi veya hukuki bir değerlendirme yerine geçmez.