Türkiye İl ve İlçe Nüfusu Kadın Erkek Dağılımı Dashboard

Türkiye Nüfusunu İl ve İlçe Bazında Dilimleyicilerle İnceleyen Pivot Grafik Panosu​

Bu Excel dosyası, Türkiye'deki 81 ilin 973 ilçesine ait erkek ve kadın nüfus sayılarını tek bir panoda inceleyebilmek için hazırlanmış bir nüfus dashboard'udur. Dosya açıldığında yalnız bir grafik ve iki dilimleyiciden oluşan sade bir ekran görünür. İL ADI dilimleyicisinden bir il seçildiğinde ve ilçe filtresi temizlendiğinde o ile ait bütün ilçeler grafikte listelenir; ilçe dilimleyicisinden bir veya birkaç ilçe seçildiğinde grafik yalnız bu ilçeleri gösterir. Her çubuk, ilgili ilçedeki erkek ve kadın nüfusunun birbirine oranını gösterir; çubukların üzerinde ise mutlak nüfus sayıları yazar.
Panonun arkasında bir Excel tablosu, bu tabloya bağlı bir pivot tablo ve pivot tablodan beslenen bir pivot grafik bulunur. Çalışma kitabında formül yoktur; bütün özetleme işi Excel'in yerleşik pivot tablo ve dilimleyici özellikleriyle yapılır. Bu yapı sayesinde il ve ilçe karşılaştırmaları için formül yazmaya gerek kalmaz.

Dosya Ne İşe Yarar​

Nüfus verisi ilçe düzeyinde tutulduğunda satır sayısı hızla artar ve bir ilin ilçelerini karşılaştırmak için listeyi süzmek, toplamları ayrıca hesaplamak gerekir. Bu dosya, aynı işi tıklamayla yapılan bir seçime dönüştürür. İl adı seçildiği anda pivot tablo yalnız o ilin satırlarını özetler ve grafik buna göre yeniden çizilir.
Dosyadaki tabloya göre ilçe satırlarının toplamı 42.428.101 erkek ve 42.252.172 kadın olmak üzere 84.680.273 kişidir. En kalabalık il İstanbul, en kalabalık ilçe ise Esenyurt olarak görünür. Çalışma kitabında verinin hangi yıla ait olduğunu veya hangi kurumdan alındığını belirten bir hücre, not ya da dosya özelliği bulunmaz. Bu nedenle sayılar resmî bir yayınla karşılaştırılacaksa dönem bilgisinin ayrıca doğrulanması gerekir.

Sayfa Sayfa İçerik​

Grafik Sayfası​

Dosya açıldığında görünen tek sayfadır. Hücrelerde veri yoktur; sayfa bir pano gibi düzenlenmiştir. Kılavuz çizgileri, satır numaraları ve sütun harfleri kapatılmıştır. Çalışma kitabı penceresinde de kaydırma çubukları ve sayfa sekmeleri gizlenmiştir. Sol tarafta geniş bir pivot grafik, sağ tarafta ise üstte İL ADI, altta İLÇE ADI başlıklı iki dilimleyici yer alır. Her iki dilimleyici de üç sütunlu düzende ve dosyaya özel bir dilimleyici stiliyle biçimlendirilmiştir.

Pivot Sayfası​

Gizli bir sayfadır ve grafiğin dayandığı pivot tabloyu taşır. B1 hücresindeki rapor filtresi İL ADI alanıdır. Satırlarda İLÇE ADI alanı, değerlerde ise Toplam ERKEK ve Toplam KADIN alanları bulunur. Dosya, İstanbul ili seçili ve Büyükçekmece, Çatalca ile Silivri ilçeleri işaretli olarak kaydedilmiştir. Bu durumda pivot tablo üç ilçe satırı ile genel toplam satırını gösterir. Pivot sayfası görünür yapılmadan da pano kullanılabilir; dilimleyiciler bu pivot tabloyu doğrudan yönetir.

Veriler Sayfası​

Gizli olan bu sayfada Tr_Nufus adlı Excel tablosu bulunur. Tablo A1:F974 aralığındadır ve başlık satırının altında 973 ilçe satırı vardır. Sütunlar PLAKA, İLÇE KAYIT NO, İL ADI, İLÇE ADI, ERKEK ve KADIN'dır. PLAKA sütunu 1 ile 81 arasındaki il plaka kodunu, İLÇE KAYIT NO ise her ilçe için tekil bir kayıt numarasını taşır. İl ve ilçe adları büyük harfle yazılmıştır. Erkek ve kadın sütunları tamsayıdır ve bu sütunlarda formül yoktur. Tabloda kişisel veri bulunmaz; her satır bir ilçenin toplu nüfus sayısıdır.

Pivot Tablo ve Grafiğin Hesaplama Mantığı​

Pivot tablonun kaynağı doğrudan Tr_Nufus tablosudur. Kaynak bir hücre aralığı değil tablo adı olduğu için tabloya eklenen yeni satırlar bir sonraki yenilemede pivot tabloya dahil olur. Değer alanları ERKEK ve KADIN sütunlarının toplamıdır. Bir il seçildiğinde her ilçe satırında o ilçenin erkek ve kadın sayısı, genel toplam satırında ise ilin toplamı yer alır.
Grafik, bu pivot tabloya bağlı yüzde yüz yığılmış yatay çubuk grafiktir. İki seri vardır: Toplam ERKEK ve Toplam KADIN. Her ilçe için tek bir yatay çubuk çizilir; çubuğun açık mavi bölümü erkek, açık pembe bölümü kadın nüfusunu temsil eder. Çubuk uzunluğu her zaman yüzde yüzdür. Bu nedenle bölümlerin genişliği, o ilçedeki iki cinsiyetin birbirine oranını gösterir. Veri etiketleri açık olduğu için çubukların üzerinde oranlar değil, gerçek nüfus sayıları yazar. Grafikte başlık ve gösterge kullanılmamıştır; koyu kırmızı zemin üzerinde ilçe adları dikey eksende listelenir.
Dilimleyiciler pivot tablonun İL ADI ve İLÇE ADI alanlarına bağlıdır. İL ADI dilimleyicisinde 81, İLÇE ADI dilimleyicisinde 898 farklı öğe bulunur. İlçe sayısı 973 olduğu hâlde ilçe öğesi 898'dir; çünkü Merkez gibi bazı ilçe adları birden fazla ilde geçer ve dilimleyici aynı adı tek öğe olarak listeler. Bir il seçildiğinde ilçe dilimleyicisinde yalnız o ile ait ilçeler veri taşıyan öğe olarak kalır.

Öne Çıkan Özellikler​

• İki seviyeli süzme: il ve ilçe dilimleyicileri aynı pivot tabloyu birlikte süzer.
• Oran ve sayı birlikte: yüzde yüz yığılmış çubuk oranı, veri etiketleri gerçek sayıyı gösterir.
• Formülsüz yapı: hesaplama tamamen pivot tablo üzerinden yapılır, bozulacak bir formül zinciri yoktur.
• Tablo tabanlı kaynak: Tr_Nufus tablosu genişletildiğinde pivot tablo yenilemeyle yeni satırları da okur.
• Sade pano görünümü: gizli yardımcı sayfalar, kapalı kılavuz çizgileri ve sekmesiz pencere ile yalnız grafik ve dilimleyiciler görünür.
• Birden fazla seçim: aynı anda birkaç il veya birkaç ilçe seçilerek toplu karşılaştırma yapılabilir.

Dosya .xlsm biçimindedir ve küçük bir makro içerir. Bu makro açılışta Excel durum çubuğuna ExcelDepo tarafından hazırlanmıştır metnini yazar, kapanışta bu metni temizlemek üzere yazılmıştır. Makronun pivot tablo, dilimleyici veya grafikle bir ilgisi yoktur; panonun işleyişi Excel'in yerleşik özelliklerine dayanır. VBA projesi parola ile korunmaktadır.

Nasıl Kullanılır​

1. Dosya Excel 2010 veya daha yeni bir sürümle açılır. Dilimleyiciler bu sürümden itibaren desteklenir.
2. Dosya, İLÇE ADI dilimleyicisinde İstanbul'a ait üç ilçe seçili olarak kaydedilmiştir. Başka bir il incelenmeden önce İLÇE ADI dilimleyicisinin sağ üst köşesindeki filtreyi temizle düğmesi kullanılır; bu filtre etkin kaldığında başka bir il seçilirse grafik boş görünür.
3. İL ADI dilimleyicisinden incelenmek istenen il tıklanır. Grafik o ilin bütün ilçelerini listeler.
4. Belirli ilçeleri karşılaştırmak için İLÇE ADI dilimleyicisinden ilgili ilçeler seçilir. Birden fazla öğe Ctrl tuşu basılı tutularak seçilebilir.
5. Bütün ilçeleri yeniden görmek için İLÇE ADI dilimleyicisinin sağ üst köşesindeki filtreyi temizle düğmesi kullanılır.
6. İl filtresi de temizlendiğinde grafik bütün Türkiye verisini ilçe adına göre özetler. Bu görünümde çok sayıda çubuk oluşacağı için genellikle il seçerek çalışmak daha okunaklıdır.
7. Pivot tablonun sayısal değerleri görülmek istenirse Pivot sayfası, Giriş sekmesindeki Biçim menüsünün Gizle ve Göster bölümünden görünür yapılabilir.

Verilerin Güncellenmesi​

Nüfus sayıları değiştirilmek veya yeni bir dönemin verisiyle yenilenmek istendiğinde Veriler sayfası görünür yapılır ve Tr_Nufus tablosundaki ERKEK ile KADIN değerleri güncellenir. Yeni bir ilçe eklenecekse satır tablonun hemen altına yazılır; Excel'in tablo genişletme ayarı açık olduğunda bu satır Tr_Nufus tablosuna katılır. Pivot tablo açılışta kendiliğinden yenilenecek biçimde ayarlanmamıştır. Bu nedenle değişiklikten sonra Veri sekmesindeki Tümünü Yenile komutu çalıştırılmalıdır. Yenilemeden sonra grafik ve dilimleyiciler güncel tabloya göre çalışır. Pano görünümünde sayfa sekmeleri kapalı olduğundan, sekmeler gerekirse Excel Seçenekleri içindeki Gelişmiş bölümünden yeniden açılabilir.
Sütun başlıklarının değiştirilmemesi önerilir. Pivot tablo alanları ve dilimleyiciler İL ADI, İLÇE ADI, ERKEK ve KADIN başlıklarına bağlıdır. Bu başlıklardan biri yeniden adlandırılırsa ilgili alan pivot tablodan düşebilir.

Kimler İçin Uygun​

Dosya; il ve ilçe düzeyinde nüfus karşılaştırması yapan öğrenciler, öğretmenler, yerel yönetim ve planlama çalışanları ile pazar veya şube planlaması için bölgesel büyüklükleri inceleyen kullanıcılar için uygundur. Bunun yanında pivot tablo, dilimleyici ve pivot grafiğin birlikte nasıl çalıştığını 973 satırlık kalabalık bir veri üzerinde görmek isteyen Excel kullanıcıları için de iyi bir örnek oluşturur. Aynı yapı, Tr_Nufus tablosunun yerine başka bir bölgesel veri konularak satış veya şube karşılaştırmasına da uyarlanabilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler​

Pivot tablonun satır alanı yalnız İLÇE ADI'dır. İl filtresi kaldırıldığında farklı illerde aynı adı taşıyan ilçeler tek satırda toplanır. Örneğin bu görünümdeki Merkez çubuğu 51 ilin merkez ilçelerinin toplamıdır. Doğru ilçe karşılaştırması için önce il seçilmesi önerilir. Ayrıca grafik oran gösterdiği için büyük ve küçük ilçelerin çubukları aynı uzunluktadır; nüfus büyüklüğü çubuk üzerindeki sayı etiketlerinden okunur.
Sonuç olarak bu çalışma kitabı, ilçe bazlı nüfus tablosunu formül yazmadan, iki dilimleyici ve tek bir pivot grafikle okunur bir panoya dönüştürür. Veri tablosu güncellendiğinde yalnız yenileme yapılarak aynı pano yeni sayılarla kullanılmaya devam edilebilir.