DÜŞEYARA Yok Hatasını Alternatif Arama İşlevleriyle Yönetme

DÜŞEYARA (VLOOKUP), aranan değeri bulamazsa #YOK (#N/A) hatası verir ve bu hata çoğu zaman değer eksik olduğu için değil, fazladan boşluk, veri türü farkı ya da yanlış eşleştirme ayarı yüzünden çıkar. DÜŞEYARA #YOK hatasını önce nedenini bularak giderin, ardından EĞERYOKSA ile anlamlı bir iletiyle değiştirin. Daha esnek aramalar için İNDİS ile KAÇINCI birleşimi ya da ÇAPRAZARA işlevi iyi birer alternatiftir.

DÜŞEYARA #YOK hatası neden oluşur?​

Hatanın anlamı tektir: işlev aranan değeri bulamamıştır. Ancak bulamama nedenleri farklıdır:

• Değer gerçekten yok: Aranan kod ya da ad, tablonun ilk sütununda yer almıyordur.
• Fazladan boşluk: Hücrenin başında ya da sonunda görünmeyen bir boşluk vardır. Bursa ile sonunda boşluk bulunan Bursa Excel için farklı metinlerdir.
• Veri türü uyuşmazlığı: Biri sayı, diğeri metin olarak saklanmıştır. Metin olarak saklanan sayıyı hücredeki uyarı simgesinden Sayıya Dönüştür (Convert to Number) seçeneğiyle ya da DEĞER işleviyle düzeltebilirsiniz.
• Yanlış eşleştirme ayarı: Dördüncü bağımsız değişken DOĞRU (ya da 1) olursa DÜŞEYARA yaklaşık eşleşme arar; ilk sütun artan sırada değilse yanlış sonuç ya da #YOK alabilirsiniz. Tam eşleşme için YANLIŞ (ya da 0) yazın.
• Arama sütunu ilk sütun değil: DÜŞEYARA her zaman seçtiğiniz aralığın en soldaki sütununda arar.
• Kayan aralık: Formülü aşağı kopyalarken tablo başvurusunu $ işaretiyle sabitlemediyseniz aralık kayar ve aranan değer aralığın dışında kalır.

DÜŞEYARA büyük ve küçük harf ayrımı yapmaz; P-101 ile p-101 aynı kabul edilir. Nedeni bulmak için Formüller > Formül Denetleme > Formülü Değerlendir (Formulas > Formula Auditing > Evaluate Formula) komutuyla formülü adım adım izleyin. Fazladan boşluk şüphesi varsa aranan değeri KIRP ile temizleyin:

EĞERYOKSA ile #YOK hatasını yönetme​

Değerin tabloda bulunmaması beklenen bir durumsa hatayı kullanıcıya anlamlı bir iletiyle gösterin. EĞERYOKSA (IFNA) yalnızca #YOK hatasını yakalar; #BAŞV! ya da #DEĞER! gibi hatalar formülünüzde gerçek bir sorun olduğunu göstermeye devam eder. Kalıp şöyledir:
EĞERHATA (IFERROR) ise her türlü hatayı yakalar. Yazım hatası ya da bozuk başvuru gibi gerçek sorunları da gizleyeceğinden, yalnızca bulunamayan değerleri yönetmek istiyorsanız EĞERYOKSA tercih edilmelidir. Sonucun boş görünmesini istiyorsanız ileti yerine boş metin ("") yazın. EĞERYOKSA, Excel 2013 ve sonraki sürümlerde bulunur.

İNDİS KAÇINCI ve ÇAPRAZARA ile alternatif arama​

İNDİS (INDEX) ve KAÇINCI (MATCH) birleşimi tüm Excel sürümlerinde çalışır. KAÇINCI aranan değerin satır sırasını bulur, İNDİS de o sıradaki değeri döndürür. Döndürülecek sütun arama sütununun solunda olabilir; ayrıca sütun numarası yazmadığınız için tabloya sütun eklemek ya da silmek sonucu bozmaz:
KAÇINCI içindeki son bağımsız değişken olan 0, tam eşleşme anlamına gelir.

ÇAPRAZARA (XLOOKUP) Microsoft 365, Excel 2021 ve sonraki sürümlerde bulunur. Varsayılan olarak tam eşleşme arar, sütun numarası gerektirmez, sola doğru arama yapabilir ve dördüncü bağımsız değişkeniyle bulunamadı iletisini kendisi verir; ayrı bir EĞERYOKSA gerekmez:
ÇAPRAZARA hem dikey hem yatay tablolarda kullanılır; yatay tablolar için eski karşılığı YATAYARA (HLOOKUP) işlevidir. Eşleştirme modu bağımsız değişkeniyle bir sonraki küçük ya da büyük değeri bulmak veya joker karakterle arama yapmak da mümkündür.

1. EĞERYOKSA ile bulunamayan kodu yönetme​

Ürün kodlarını ve birim fiyatlarını içeren bir liste var. D sütunundaki kodların fiyatı E sütununda düz DÜŞEYARA ile, F sütununda ise EĞERYOKSA ile sarılmış DÜŞEYARA ile aranıyor.
P-107 kodu listede olmadığı için E3 hücresi #YOK, F3 hücresi ise Kayıt yok gösterir. Listede bulunan kodlarda iki formül de aynı fiyatı verir; örneğin E2 hücresi 620,00, F2 hücresi 620,00 döndürür.

2. Sol sütundaki değeri İNDİS ve KAÇINCI ile getirme​

Tabloda sicil numarası, ad soyadın solundaki sütundadır. D sütunundaki ad soyada göre sicil numarasını ve şehri bulmak istiyorsunuz; DÜŞEYARA arama sütununun solundaki değeri getiremediği için İNDİS ve KAÇINCI kullanılır.
KAÇINCI, ad soyadın B sütunundaki sırasını bulur; İNDİS de aynı sıradaki sicil numarasını ve şehri getirir. Fatma Şahin için E2 hücresi 1003, F2 hücresi Bursa sonucunu verir. Listede bulunmayan Murat Öztürk için E4 hücresi Bulunamadı gösterir, çünkü hata EĞERYOKSA tarafından yakalanmıştır.

3. ÇAPRAZARA ile bulunamadı iletisi ve KIRP​

Şehirlere göre satış tutarlarını içeren tabloda D2 hücresindeki Bursa sözcüğünün sonunda yanlışlıkla bir boşluk bırakılmıştır. E sütunu aranan değeri olduğu gibi, F sütunu ise KIRP ile temizleyerek ÇAPRAZARA işlevine verir; bulunamadı iletisi dördüncü bağımsız değişkenle sağlanır.
D2 hücresindeki Bursa değerinin sonunda boşluk olduğundan E2 hücresi Kayıt yok gösterir; KIRP kullanan F2 hücresi ise 198.400,00 döndürür. Konya için E3 hücresi 142.750,00, F3 hücresi 142.750,00 sonucunu verir. Van listede olmadığı için F4 hücresi Kayıt yok gösterir; bu iletiyi ayrı bir EĞERYOKSA gerekmeden ÇAPRAZARA kendisi üretir.

Sık sorulan sorular​

Değer listede göründüğü halde DÜŞEYARA neden bulamıyor?
En sık nedenler fazladan boşluk ile sayı ve metin uyuşmazlığıdır. Hücre uzunluğunu UZUNLUK işleviyle karşılaştırarak gizli boşlukları anlayabilirsiniz; hücrede sola yaslı duran sayılar ise çoğunlukla metin olarak saklanmıştır.

#YOK yerine boş hücre göstermek mümkün mü?
Evet. EĞERYOKSA işlevinin ikinci bağımsız değişkenine boş metin ("") yazın.

EĞERYOKSA mı EĞERHATA mı kullanmalıyım?
Yalnızca bulunamayan değerleri yönetmek istiyorsanız EĞERYOKSA, tüm hataları yakalamak istiyorsanız EĞERHATA kullanın.

ÇAPRAZARA hangi sürümlerde var?
Microsoft 365, Excel 2021 ve sonraki sürümlerde bulunur. Excel 2019 ve öncesinde İNDİS ile KAÇINCI birleşimini kullanın.

Kullanırken dikkat edin​

• Hatayı gözü kapalı gizlemeyin: EĞERHATA her hatayı yakaladığı için yanlış yazılmış bir başvuruyu ya da bozuk bir aralığı da gizler. Yalnızca bulunamayan değerleri yönetmek istiyorsanız EĞERYOKSA kullanın ve formülünüzün doğru sonuç verdiğinden emin olun.
• Aralığı mutlak başvuruyla sabitleyin: Formülü aşağı ya da yana kopyalamadan önce tablo aralığını $A$2:$C$6 gibi mutlak başvuruyla yazın. Aksi halde aralık kayar ve aranan değer aralığın dışında kalarak #YOK hatasına yol açar.
• Tam eşleşme için YANLIŞ ya da 0 yazın: DÜŞEYARA işlevinde son bağımsız değişken atlanırsa yaklaşık eşleşme uygulanır. Kod, ad ve benzeri aramalarda her zaman YANLIŞ (ya da 0) yazın. ÇAPRAZARA ise varsayılan olarak tam eşleşme arar.
• Bölünmez boşluklara dikkat edin: Web sayfalarından ya da bazı sistemlerden kopyalanan verilerde bölünmez boşluk (karakter kodu 160) bulunabilir. KIRP bu karakteri silmez; önce YERİNEKOY işleviyle olağan boşluğa çevirmeniz gerekir.
• Sürüm farkını göz önünde bulundurun: ÇAPRAZARA, Excel 2019 ve öncesinde çalışmaz. Dosyayı eski sürüm kullanan kişilerle paylaşacaksanız İNDİS ve KAÇINCI birleşimini tercih edin.
• İlgili konular:
  • DÜŞEYARA
  • YATAYARA
  • ÇAPRAZARA
  • İNDİS
  • KAÇINCI
  • EĞERYOKSA
  • EĞERHATA
  • KIRP
  • DEĞER
  • YERİNEKOY
  • UZUNLUK
  • Formülü Değerlendir komutu

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.