Metin Sayı Tarih Mantıksal Türlerini Ayırt Etme

Metin, sayı, tarih ve mantıksal veri türlerini (data types) ayırt etmek için hücredeki hizalamaya bakabilir, EMETİNSE, ESAYIYSA, EMANTIKSALSA ve TÜR işlevlerini kullanabilirsiniz. Excel her hücre değerini bu türlerden birine göre saklar ve hesaplamaları buna göre yapar; bu yüzden metin olarak saklanan bir sayı toplamda yok sayılır, metin gibi girilmiş bir tarih ise tarih işlevlerinde hata verir. Bu sayfada türleri tanımanın yollarını, yanlış türdeki verileri düzeltmeyi ve uygulamalı örnekleri bulacaksınız.

Excel'de temel veri türleri nelerdir​

Excel'de bir hücrenin içeriği temel olarak dört türden biridir:

• Metin: Harf, rakam ve özel karakterlerden oluşan değerlerdir. Ad, adres, açıklama gibi veriler metindir. Bir hücrede en fazla 32.767 karakter bulunabilir.
• Sayı: Toplama, ortalama gibi matematiksel işlemlere girebilen değerlerdir. Tutar, adet ve yüzde değerleri sayıdır.
• Tarih ve saat: Excel tarihleri seri sayı olarak saklar. Gün, tam sayı kısmıdır; saat ise ondalık kısımdır. Hücreye tarih görünümünü veren şey, hücrenin sayı biçimidir. Bu yüzden tarihlerle toplama, çıkarma ve karşılaştırma yapılabilir.
• Mantıksal: Yalnızca DOĞRU (TRUE) ve YANLIŞ (FALSE) değerlerini alır. Koşul işlevlerinin ve karşılaştırmaların sonucu bu türdendir.

Bunların dışında hata değerleri (#YOK, #DEĞER! gibi) ve boş hücreler de vardır. Hata değerleri ayrı bir tür sayılır, boş hücre ise henüz hiçbir değer taşımayan hücredir.

Hücredeki veri türünü nasıl anlarsınız​

En hızlı ipucu hizalamadır. Varsayılan durumda metin sola, sayı ve tarih sağa yaslanır; mantıksal ve hata değerleri ise ortalanır. Hücreye elle hizalama uyguladıysanız bu ipucu yanıltabilir. Bu durumda Giriş > Sayı (Home > Number) grubundaki sayı biçimi kutusuna bakın. Hücre seçiliyken formül çubuğunda baştaki kesme işareti de değerin metin olarak girildiğini gösterir.

Kesin sonuç için bilgi işlevlerini kullanın. Hücrenin metin olup olmadığını şu formülle sınarsınız:
Sayı (tarihler dahil) için ESAYIYSA (ISNUMBER), mantıksal değer için EMANTIKSALSA (ISLOGICAL) işlevi aynı biçimde çalışır. Hepsini tek işlevle öğrenmek isterseniz TÜR (TYPE) işlevini kullanın. Bu işlev sayı için 1, metin için 2, mantıksal değer için 4, hata değeri için 16 ve dizi için 64 kodunu döndürür:
Tarih ayrı bir tür kodu döndürmez; tarih sayı olduğu için ESAYIYSA işlevi DOĞRU verir, TÜR işlevi ise 1 verir.

Metin olarak saklanan sayı ve tarihleri düzeltme​

Dış sistemlerden aktarılan veriler sık sık sayı ya da tarih görünümlü metin olarak gelir. Bu hücrelerde BAĞ_DEĞ_SAY ve TOPLA gibi işlevler beklenen sonucu vermez. Düzeltmek için şu yollardan birini seçebilirsiniz:

• Hata işareti: Hücrenin köşesinde yeşil üçgen varsa hücreyi seçin, çıkan uyarı simgesinden Sayıya Dönüştür seçeneğini kullanın.
• Metni Sütunlara Dönüştür: Sütunu seçip Veri > Veri Araçları > Metni Sütunlara Dönüştür (Data > Data Tools > Text to Columns) yolunu izleyin ve Son düğmesine basın. Bu yöntem sayıları ve uygun biçimdeki tarihleri toplu olarak gerçek değere çevirir.
• Formülle dönüştürme: Metin değeri 1 ile çarparak sayıya çevirebilirsiniz. Bu yöntem yalnızca sayıya benzeyen metinlerde çalışır; harf içeren metinlerde hata verir.

Hücre biçimini yalnızca Metin'den Genel'e değiştirmek çoğu zaman yetmez; değerin hücreye yeniden girilmesi gerekir. Bunun için hücreye çift tıklayıp Enter tuşuna basabilirsiniz.

1. Hücrenin türünü işlevlerle belirleme​

A sütununda metin, sayı, tarih, mantıksal değer ve metin olarak yazılmış bir sayı bulunuyor. B, C, D sütunlarında türü sınayan işlevler, E sütununda TÜR kodu yer alıyor.
Ankara için TÜR kodu 2, sayı olan 1250 için 1, tarih için 1, mantıksal değer için 4 çıkar. A6 hücresi görünüşte A3 ile aynıdır; ancak metin olarak saklandığı için ESAYIYSA sonucu YANLIŞ, TÜR kodu ise 2 olur. Görünüşe değil, işlev sonucuna güvenin.

2. Metin olarak saklanan sayıları toplama​

Stok listesinde Adet sütununun bir kısmı metin olarak girilmiş. C sütunu değerin sayı olup olmadığını, D sütunu ise sayıya çevrilmiş halini gösteriyor.
B sütunundaki toplam yalnızca gerçek sayıları kapsar ve 145 çıkar; çünkü TOPLA işlevi aralıktaki metinleri yok sayar. D sütununda metinler 1 ile çarpılarak sayıya çevrildiği için doğru toplam 305 olur. Sorunun kaynağı Kalem ve Silgi satırlarındaki metin biçimli adetlerdir.

3. Gerçek tarih ile metin tarihi ayırma​

Teslimat listesinde bazı tarihler gerçek tarih, bazıları ise metin olarak girilmiş. C sütunu türü sınıyor, D sütunu tarihin arkasındaki seri sayıyı gösteriyor.
Mehmet Yılmaz satırında ESAYIYSA sonucu DOĞRU olur ve tarih, seri sayı olan 45392 değerine karşılık gelir. Ayşe Demir satırında ise ESAYIYSA sonucu YANLIŞ çıkar ve seri sayı sütunu boş kalır; çünkü bu tarih metin olarak girilmiştir. Metin tarihleri sıralama, filtreleme ve tarih işlevlerinde sorun çıkarır; bu nedenle Metni Sütunlara Dönüştür gibi bir yöntemle gerçek tarihe çevirin.

Sık sorulan sorular​

Sayı neden hücrede sola yaslı görünüyor? Büyük olasılıkla metin olarak saklanıyordur ya da hücreye elle sola hizalama uygulanmıştır. ESAYIYSA işleviyle kesin sonucu görebilirsiniz.

Tarih neden sayı olarak görünüyor? Tarih seri sayı olarak saklanır; hücrenin biçimi Genel ise sayı görünür. Giriş > Sayı grubundan Kısa Tarih biçimini seçmeniz yeterlidir.

Hücreye DOĞRU yazarsam mantıksal değer olur mu? Evet, hücreye tırnaksız yazdığınız DOĞRU ya da YANLIŞ mantıksal değer olarak kabul edilir. Formülde tırnak içine alınan DOĞRU ise metindir.

Boş hücre ile boşluk karakteri aynı mıdır? Hayır. Boşluk içeren hücre metin sayılır ve boş görünür; gerçekten boş olup olmadığını EBOŞSA işleviyle denetleyebilirsiniz.

Kullanırken dikkat edin​

• Görünüşe güvenmeyin: Hücrenin görünümü türünü belirlemez. Sayı biçimi ile saklanan değer farklı olabilir; kesin sonuç için ESAYIYSA, EMETİNSE ya da TÜR işlevlerini kullanın.
• Metin biçimli hücreye yazılan formül: Hücrenin biçimi Metin iken içine formül yazarsanız Excel formülü hesaplamaz, yazdığınız ifadeyi olduğu gibi gösterir. Biçimi Genel yapıp hücreye yeniden giriş yapın.
• Tırnak içindeki değerler metindir: Formülde tırnak içine alınan 5 ya da DOĞRU ifadesi metin olarak işlenir. Sayı ya da mantıksal değer istiyorsanız tırnaksız yazın.
• Tarih biçimi bölgesel ayarlara bağlıdır: Excel 12.04.2024 gibi bir girişi tarih olarak tanımak için bilgisayarın bölge ayarındaki tarih düzenini kullanır. Aynı dosya farklı ayarlara sahip bir bilgisayarda açıldığında metin olarak girilmiş tarihler farklı yorumlanabilir. Bu yüzden tarihleri gerçek tarih olarak saklayın.
• Mantıksal değerler sayı gibi davranabilir: Aritmetik işlemlerde DOĞRU değeri 1, YANLIŞ değeri 0 gibi işlem görür. Ancak bir aralığa başvuran TOPLA gibi işlevler hücrelerdeki mantıksal değerleri toplamaz; bu davranışı bilerek formül kurun.
• İlgili konular: EMETİNSE, ESAYIYSA, EMANTIKSALSA, EBOŞSA, TÜR, EĞER, METNEÇEVİR, TARİHSAYISI, UZUNLUK işlevleri; Metni Sütunlara Dönüştür özelliği, Hücreleri Biçimlendir iletişim kutusu ve Hata Denetimi seçenekleri.

Örneklerdeki tabloları indirilebilir Excel dosyasında kendiniz de deneyebilirsiniz.