Değer Bazlı Arsa Payı Hesaplama

Birim Değerlerini Toplayıp Oransal Arsa Alanını Excelde İnceleyin​

Değer bazlı arsa payı hesaplama dosyası, varsayımsal bağımsız bölüm değerleri ile toplam arsa alanı arasındaki matematiksel dağılımı gösteren bir Excel örneğidir. Aynı tabloda bölüm açıklaması, birim kodu, değer girdisi, pay ifadesi, kod bazlı toplam pay ve hesaplanan alan bulunur. Birden fazla satırda aynı kod kullanıldığında ilgili değerler birlikte toplanır. Böylece hem tek satırın toplam içindeki ağırlığı hem de bir kodun birden fazla değer satırıyla temsil edildiği durum aynı çalışma sayfasında incelenebilir.
Kaynak dosya tek görünür Sheet1 sayfasından oluşur. Kullanılan aralık A1:G51 olarak kaydedilmiştir; etiketli örnek tablo A3:G28 alanında yer alır. Dosyada seksen dokuz formül bulunur. Bunlar SUMIF, COUNTIF, IF, SUM ve SUBSTITUTE işlevleriyle değerleri toplar, tekrar eden kodları kontrol eder ve oran metinleri oluşturur. VBA makrosu, dış çalışma kitabı bağlantısı, grafik, yapılandırılmış Excel tablosu, adlandırılmış aralık ve açılır veri doğrulama listesi bulunmaz.
Bu örnek hukuki bir arsa payı tespit sistemi veya taşınmaz değerleme raporu değildir. Girilen değerlerin doğru piyasa değeri olduğu dosya tarafından denetlenmez. Tapu işlemleri, kat irtifakının kurulması, hak sahipliği veya resmî kabul koşulları için bir uygunluk garantisi sunulmaz. Burada anlatılan sonuçlar yalnız çalışma kitabındaki gerçek hücrelerin matematiksel bağlantılarıdır. Özgün kaynak aynı baytlarla korunmuştur; taşıma sırasında hesaplama mantığına yeni özellik veya mevzuat kuralı eklenmemiştir.

Örnek Tablo ve Girdi Satırları​

A sütunundaki metinler, kat ve daire açıklamalarını içeren varsayımsal örneklerdir. Üst açıklama bin metrekare arsa üzerinde on altı daire bulunduğunu söyler. B5:B25 arasında on altı farklı birim koduna karşılık gelen yirmi bir değer satırı vardır. Bazı birimler tek satırda, bazıları ise aynı kodun tekrarlandığı birden fazla satırda gösterilmiştir. Bu farklılık özellikle z2 kodunda görülebilir: kaynakta bu kod üç ayrı değer girdisiyle yer alır.
C5:C25 hücreleri parasal değer girdilerini taşır. Bu değerler sayısal veridir; A sütunundaki açıklamalar aynı sayılara otomatik bağlı değildir. Kaynakta bazı açıklama rakamları ile C sütunundaki mevcut değerler farklıdır. Hesaplama formülleri açıklama metnindeki rakamı okumaz; C sütunundaki sayıları kullanır. Dolayısıyla bir değer değiştirildiğinde hesabın değişmesi beklenir, ancak sabit açıklama cümlesinin de aynı rakamı gösterecek biçimde ayrıca düzenlenmesi gerekir.
C28 hücresi toplam arsa alanı girdisidir ve kaynakta 1000 değerini taşır. Bu hücre alan dağılımında kullanılan ortak çarpandır. Dosya bir harita, ölçüm kaydı veya metre birimi dönüştürücüsü içermez. Alanın doğru ölçüldüğü veya ilgili taşınmaza ait olduğu bu şablonun doğruladığı bir bilgi değildir. Sayısal alan girdisi değiştirildiğinde F sütunundaki hesaplar aynı değer ağırlıkları üzerinden yeni alana ölçeklenir.

Toplam Değer ve Pay İfadeleri​

C27 hücresindeki SUM formülü C5:C26 aralığını toplar. Kaynak örnekte C26 sıfırdır; asıl etiketli bölüm girdileri yirmi bir satırda yer alır. Bu girdilerin toplamı 9.750.000 olarak hesaplanır. A27 hücresindeki toplam değer açıklaması ise sabit metindir. Yeni kullanım kopyasında değerler değiştirildiğinde C27 güncellenir, A27 açıklamasının otomatik güncellenmesi beklenmemelidir. Bu ayrım, metin etiketlerinin hesap sonucu gibi yorumlanmaması açısından önemlidir.
D27 hücresi toplam değer içindeki sıfır karakterlerini SUBSTITUTE ile kaldırıp kalan metni sayıya dönüştürür. Kaynak toplamında bu işlem 975 değerini üretir. D28 ise toplam değeri D27 sonucuna böler; kaynak örnekte bu ölçek 10000 olur. Bu yardımcı hücreler, D ve E sütunlarının pay metninde kullanılacak ortak sayısal ölçeği oluşturur. Yöntem bir kesri en sade hâline getiren genel bir ortak bölen algoritması olarak sunulmaz; dosyada uygulanan karakter değiştirme mantığı aynen korunur.
D5:D25 formülleri her satırın değerini D28 ölçeğine böler ve sonuçla D27 değerini bir eğik çizgi üzerinden metin olarak birleştirir. Örneğin C5 için mevcut 300.000 değeri, kaynak toplamıyla 30/975 metnini üretir. Bu ifade, 300.000 değerinin 9.750.000 toplamına oranını gösterir. Sonuç hücresi düz bir yüzde sayısı değildir; bölü işaretini içeren bir metin ifadesidir. Başka hesaplarda kullanılacaksa bu metin türü ile sayısal oran arasındaki fark gözetilmelidir.

Tekrarlanan Birim Kodlarının Toplanması​

E sütunu kod bazlı toplam payı gösterir. SUMIF işlevi B sütununda aynı kodu taşıyan satırların C sütunu değerlerini toplar. COUNTIF ise kodun mevcut satıra kadar kaç kez görüldüğünü denetler. Kod ilk kez gösteriliyorsa toplu pay ifadesi yazılır; aynı kod sonraki satırlarda tekrarlandığında E hücresi boş metin döndürür. Bu sayede aynı birim kodunun toplu sonucu her satırda yeniden basılmaz.
Bu boş sonuç, ilgili değer satırının toplamdan çıkarıldığı anlamına gelmez. Örneğin z2 kodunun sonraki satırındaki E hücresi boş görünse de o satırın C değeri C27 toplamına ve aynı kodun ilk E sonucuna katılır. F sütununda da o satırın kendine ait alan karşılığı hesaplanır. Görsel olarak boş E hücresini eksik hesap veya sıfır pay diye değerlendirmek bu kaynak mantığını yanlış yorumlamak olur. Kodun ilk satırı toplu gösterim, diğer satırlar ise ayrı değer bileşenleri olarak kalır.
B sütunundaki birim kodları serbest metindir. Kodların bir sicil sistemiyle doğrulandığı, geçerli daire numaralarının listeden seçildiği veya aynı birime ait kayıtların dış veritabanından getirildiği bir özellik yoktur. Aynı kodla gruplanması istenen satırlarda aynı kod yazılmalıdır. Türkçe metin kodları native testte kullanılmış ve toplamların bu kodlar üzerinden yeniden hesaplandığı görülmüştür. Başında sıfır bulunan kod için Metin biçimiyle girilen 00123 de kaydetme ve yeniden açma sırasında korunmuştur.

Alan Dağılımı ve Ek Oran Sütunu​

F5:F25 hücreleri toplam arsa alanını toplam değerle bölüp ilgili satırın değeriyle çarpar. Başka bir ifadeyle her satır, toplam değerdeki ağırlığı kadar arsa alanı alır. Kaynak girdilerle bu yirmi bir satırın F sonuçları toplandığında 1000 alanına ulaşılır. Native testte C28 alanı 1200 yapıldığında aynı dağılım yeni alana ölçeklenmiş, bir değer girdisi değiştirilince hem ortak toplam hem ilgili satır ağırlıkları yeniden hesaplanmıştır.
G sütunu ek oran formülleri taşır ve kaynakta ortak bir sütun başlığıyla açıklanmamıştır. G6:G25 formülleri ilgili satırın F alanını aynı kodun toplam F alanına böler. Böylece aynı kodla birden fazla satır gösterildiğinde satırların grup içindeki payları incelenebilir. z2 kodunun üç satırındaki bu oranlar native kontrolle birlikte bir sonucunu vermiştir. G5 ise ters yöndeki grup toplamı bölü satır alanı ifadesini kullanır; kaynakta ilk kod tek satırlı olduğu için sonucu birdir. Tüm G sütununun tek tip yüzde hesabı yaptığı ileri sürülmez.
C26 ve F26 hücreleri kaynakta ayrı yardımcı değerler taşır. C26 sıfır, F26 ise C26 ile 100000 çarpımıdır. Bu satırın normal bölüm girdileriyle aynı alan dağılımı formülüne sahip olduğu söylenmez. Yeni bölüm satırı eklemek için bu yardımcı satırı kullanmak veya mevcut formülleri otomatik genişleyen tablo gibi değerlendirmek uygun değildir. Kaynak formül kapsamı sabittir; dosyaya yeni giriş satırlarının kendiliğinden eklendiği bir özellik kazandırılmamıştır.

Çalışma Kopyasının Kontrol Edilmesi​

Dosya kullanılacaksa önce B kodları, C değerleri ve C28 alanı çalışma kopyasında gözden geçirilir. C sütununa sayı yerine açıklama metni yazılması, toplam ve dağılım mantığını değiştirebilir. Formüller toplam değer ve alan üzerinden bölme yaptığı için sıfır toplam veya uygun olmayan değerler için ayrı bir girdi doğrulama ve uyarı sistemi bulunmaz. Bu nedenle dosya, geçerli sayısal girdilerle çalışan matematiksel örnek olarak ele alınmalıdır; her olası boş veya geçersiz veri durumunda otomatik temiz sonuç vereceği iddia edilmez.
Native işlev testleri varsayılan girdiler, değişen değer ve alan, Türkçe kod grupları, Metin biçimli kod ve kaydetme sonrası yeniden hesaplama üzerinde yapılmıştır. Sütun formülleri ve sayfa özellikleri korunmuştur. Fiziksel yazıcıya çıktı gönderildiği ileri sürülmez. Galeri tek görünür sayfanın gerçek Excel görüntüsünü sunar; kapak ise konuyu açıklayan çizimdir. Özgün dosyanın hesapları ve örnek metinleri değiştirilmeden, sonuçların neye bağlı olduğu ve hangi sınırlar içinde yorumlanabileceği içerikte açıkça belirtilmiştir.