Hücreye Yalnız Rakam Girişi

Hücrelerde Rakam Girişini Veri Doğrulama ile Sınırlandırma​

Bu çalışma kitabı, bir Excel hücresine yazılan değerin yalnızca 0 ile 9 arasındaki rakamlardan oluşup oluşmadığını denetleyen küçük bir örnektir. Tek görünür çalışma sayfasındaki B3:B7 aralığına özel veri doğrulama kuralı uygulanmıştır. B3 ve B4 hücrelerinde sırasıyla 123 ve 321 örnekleri yer alır. Dosyanın amacı bir kayıt sistemi, hesaplama tablosu veya otomatik dönüştürücü sunmak değildir; bir giriş alanına karakter düzeyinde kural koymanın nasıl yapıldığını somut bir çalışma kitabında göstermektir. İndirilen dosyada ilgili aralığın Veri Doğrulama penceresi açılarak kural doğrudan incelenebilir.

Dosyanın Düzeni ve Giriş Alanı​

Kitapta Sheet1 adlı tek görünür sayfa bulunur. B2 hücresindeki Rakamlar başlığı, B sütunundaki örnek girişleri tanımlar. B3 ve B4 hücreleri doludur; B5:B7 ise aynı doğrulama kuralına sahip boş deneme alanlarıdır. Kuralın yalnız bu beş hücreye bağlandığını bilmek önemlidir. Sayfanın başka bir hücresine yazılan değerin aynı biçimde denetlenmesi beklenmemelidir. Sayfa düzeni özellikle küçüktür: dosyada grafik, makro, Power Query bağlantısı veya harici çalışma kitabı bağlantısı yoktur. Hesaplama yapan bir hücre formülü de bulunmaz. Buradaki asıl işlev, hücrelere bağlı özel doğrulama formülüdür.

Doğrulama Kuralı Nasıl Çalışır​

Veri Doğrulama ayarında İzin Ver türü Özel olarak seçilmiştir. Kural, boş hücreyi önce kontrol eder; B3 boşsa DOĞRU sonucuyla giriş alanını boş bırakmaya izin verir. Değer varsa UZUNLUK işlevi karakter sayısını verir. SATIR ve DOLAYLI bölümü bu uzunluk boyunca bir konum dizisi kurar. PARÇAAL, girişteki karakterleri tek tek ayırır. ARA işlevi her karakteri 0123456789 dizisi içinde arar. TOPLA.ÇARPIM bu aramaları birleştirir; HATA.MI ve EĞER ise bulunamayan bir karakter oluştuğunda sonucu YANLIŞ olarak döndürür. Böylece her karakter rakam olduğunda kural olumlu sonuç verir.
Kuralın Excel dosyasındaki saklanan işlev adları İngilizce eşdeğerleridir: IF, LEN, ROW, INDIRECT, MID, SEARCH, SUMPRODUCT ve ISERROR. Excel arayüzü kurulu dile göre bunları yerel adlarıyla gösterebilir. Dosyada kullanılan ayraç ve görünümün farklı Excel dil ayarlarında değişmesi, kuralın başka bir mantığa dönüştüğü anlamına gelmez. Sayfadaki hücrelerde formül bulunmadığından, doğrulama ifadesi Formüller sekmesindeki olağan hücre formülleri arasında aranmaz. B3 hücresi seçilip Veri Doğrulama ayarına bakılmalıdır.
Arama işlemi tek bir sayı denetimiyle sınırlı değildir. Girişteki her karakter için ayrı bir konum üretildiğinden, değerin başındaki, ortasındaki veya sonundaki yabancı karakter aynı ilkeye göre fark edilir. Örneğin 12A denemesinde ilk iki karakter uygun olsa bile A karakteri rakam dizisinde bulunmaz. İçteki arama bu nedenle hata üretir; dıştaki hata denetimi girişe izin verilip verilmeyeceğini belirler. Kuralın boş değer için ayrı başlangıç dalı kullanmasının nedeni, karakter konumu üretme aşamasına boş metinle girilmesini önlemektir. Dosyadaki bu adımlar, tek hücreye yazılmış bir toplam formülünden farklı olarak Veri Doğrulama ayarının içinde çalışır.

Hangi Girişler Kabul Edilir​

Excel uygulamasında yaptığımız işlev denemesinde 123 gibi yalnız rakamlardan oluşan giriş kabul edildi. 12A içinde harf, -12 içinde eksi işareti, 12.5 içinde nokta bulunduğundan bu örnekler kuralın karakter testinden geçmedi. Kural boş değere de izin verir. Bu sonuçlar sayısal büyüklük sınırına ilişkin değildir: dosyada en küçük veya en büyük sayı eşiği tanımlanmamıştır. Kural, girilen karakterlerin türünü denetler. Ondalık ayırıcı, binlik ayırıcı, para simgesi, boşluk, artı veya eksi işareti rakam kümesinde bulunmadığı için bu biçimler doğrudan uygun değildir. Negatif sayı ya da ondalıklı tutar kabul edilmesi gerekiyorsa kural değiştirilmelidir.
Bir sayı biçimi ile karakter kuralı arasındaki fark da önemlidir. Hücreye 00123 yazıldığında Excel, hücre biçimine bağlı olarak baştaki sıfırları kaldırıp 123 gösterebilir. Bu çalışma kitabı sıfırları korumaya yönelik bir metin biçimi, sabit uzunluk denetimi veya kimlik numarası doğrulaması içermez. Rakam dizisinin uzunluğu ve baştaki sıfırların korunması gereken uygulamalar için hücre biçimi ve ayrıca bir uzunluk kontrolü tasarlanmalıdır. Bu dosyanın sunduğu denetim yalnızca karakter kümesiyle sınırlıdır.

Örneği Kullanma Adımları​

Dosya Excel'de açıldıktan sonra Sheet1 sayfasında B3 ve B4'teki mevcut örnekler görülebilir. B5, B6 veya B7 hücresine rakamlardan oluşan bir değer yazılarak normal kabul davranışı gözlenir. Ardından aynı hücrede harf ya da noktalama içeren bir değer denenirse giriş kuralının karşılığı incelenir. Kuralın kendisini görmek için B3 seçilir; Veri sekmesindeki Veri Doğrulama penceresinde Özel türü ve formül alanı açılır. B4:B7 hücrelerinde de aynı aralığın göreli hücre başvurusu ile çalıştığı kontrol edilebilir. Deneme sonunda örnek dosyanın değişmemesi isteniyorsa kitap kaydedilmeden kapatılabilir; sitedeki indirilebilir sürüm etkilenmez.
Kural yeni bir veri alanında kullanılacaksa hedef hücrelerin doğrulama ayarı bilinçli biçimde kopyalanmalıdır. Yalnız hücrede görünen 123 veya 321 değerini kopyalamak, doğrulama kuralını aktarmakla aynı şey değildir. Yapıştırma seçenekleri, hedef hücrenin mevcut doğrulama ayarını değiştirebildiğinden kopyalama sonrasında Veri Doğrulama penceresinden aralık yeniden kontrol edilmelidir. Kaynak örnekte üst sol hücre B3'tür; başka bir konuma taşınan kuralın göreli başvurusunun yeni üst sol hücreye uyarlanması gerekir. Birden fazla ayrı giriş alanı kullanılacaksa her alanın kapsadığı hücreler ayrıca doğrulanmalıdır.

Güvenilir Kullanım Sınırları​

Excel Veri Doğrulama, normal hücre girişinde kullanıcıya yardımcı olan bir arayüz kuralıdır. Bir güvenlik sınırı veya tüm veri alma yollarını engelleyen bir koruma değildir. Özellikle başka kaynaktan yapıştırma, dış veri yükleme veya VBA ile hücre değerlerini değiştirme gibi işlemler doğrulamayı atlayabilir veya hücredeki kuralı değiştirebilir. Bu nedenle kritik bir iş akışında yalnız bu kurala güvenilmemeli; veriler kullanımdan önce ayrıca kontrol edilmelidir. Dosyada böyle ikinci bir kontrol, hata raporu, korumalı sayfa veya otomatik temizleme işlemi bulunmaz. Çalışma kitabı kendi sınırları içinde bir veri giriş örneği olarak değerlendirilmelidir.
Boş girişin kabul edilmesi de bilinçli bir sonuçtur. Zorunlu alan senaryosunda B3:B7 aralığını bu haliyle kullanmak yeterli olmaz. Sadece rakamlardan oluşan ama boş olmayan bir değer gerekiyorsa boşluk durumunun da YANLIŞ üretileceği ayrı bir kural tasarlanmalıdır. Dosya, rakam olmayan karakteri reddetme örneğini gösterir; alanın dolu olmasını zorunlu kılmaz. Aynı şekilde rakamların matematiksel toplamını üretmez, sıralama yapmaz, benzersizlik denetimi uygulamaz ve veriyi başka sayfaya taşımaz. Beklenen sonuç yalnız girişin kabul edilmesi veya reddedilmesidir.

Kimler İçin Uygundur​

Bu örnek, Excel'de veri giriş hücresi hazırlayan ve serbest metin yerine yalnız rakam karakterleri bekleyen kişiler için uygundur. Bir kod, sıra numarası veya basit sayısal alan tasarlanırken özel Veri Doğrulama formülünün nasıl kurulduğu incelenebilir. Eğitim ortamında ise hücre formülü ile doğrulama formülü arasındaki farkı göstermek için kullanılabilir. B3:B7 gibi dar bir aralıkta deneme yapmak, gerçek kayıt tablosuna kural uygulamadan önce kabul ve ret davranışını görmeyi sağlar. Geniş bir çalışma kitabına taşımadan önce ihtiyaç duyulan boşluk, uzunluk, eksi işareti ve ondalık ayırıcı kuralları ayrıca belirlenmelidir.
Kitapta tek sayfa, iki hazır giriş ve bir doğrulama alanı olduğu için kapsamı kolayca denetlenebilir. Güncel sürümde şirket ve son düzenleyen belge bilgisi ExcelDepo olarak düzenlenmiş, B3:B7 veri doğrulama ifadesi ve örnek hücreler değiştirilmemiştir. Özgün sürümler arşivde ve indirme geçmişinde korunur. Böylece örneğin hangi davranışı gösterdiği ile belge bilgilerindeki düzenleme birbirinden ayrılabilir. İndirilen dosya bir şablon başlangıcıdır; üretim verisi barındıran tamamlanmış bir iş uygulaması değildir.